Hild vakna tidleg og hugsa straks kva for dag det var . Ei eling av glede fór gjennom henne . Nede i stua tok veggklokka til å slå . Ho talde slaga . Sju . Så rart ! Klokka var sju , det var sjuande mai 1927 , og ho fylte sju år akkurat denne dagen . Hild teikna eit stort sjutal i lufta og måtte le fordi ho var så glad . Brått kom ho på at dei skulle reise i dag , langt av stad og aldri koma att . Ho sette seg opp på kne i senga og såg seg rundt i rommet , på alt som var der . ‐ " Farvel rommet mitt , " mumla ho og fekk tårer i augo .

Ingrid låg ved sida av henne og sov . Hild greip tak i henne .

" Ingrid , du må opp ! Vi skal reise . " Men Ingrid berre snudde seg og sov vidare med det lyse bustehovudet ned i dyna .

Far og mor var oppe kunne Hild høre . Ho lydde anspend , men dei snakka ikkje . Ho falda hendene :

" Kjære Gud , " mumla ho , " la mamma og pappa vera venner i dag . " No kunne ho høre at faren plystra utanfor . Ho steig opp og kikka ut gjennom glaset . Der stod bilen , raud og blank , enda han var ikkje ny , og kalesja rulla ned bak ; det glimta i horn og messing .

Hild opna glaset .

" Pappa ! " ropte ho . Han heldt på å pakke i baksetet , retta seg opp og smilte til henne .

" Hild ! Er du vaken alt . Gratulerer med dagen . "

‐ Han er glad fordi han skal reise heim til Rogne der han var liten , tenkte Hild og kledde fort på seg . Ho tenkte litt på onkel Knut og tante Gerd og Olav og Ingeborg og bestemor Rogne og tante Beate . Da hørte ho mor si nynne nede i stua . Så var ho glad ho òg . Alle var glade .

Hild gjekk ned .

" Neimen Hild , er du alt der . " Mora klemde henne . " Gratulerer Hild . Kom her , eg har kokt egg til deg i dag . "

" Eg har ikkje lyst på mat . Skal vi ikkje reise ? "

Mora smilte .

" Du får ta det med ro . Vi drar når vi er ferdige . "

Det var eit slikt rot overalt i huset ; mora pakka i koffertar og kasser , faren bar ut i bilen . Hild sprang og skulle hjelpe , men var visst mest i vegen . Ho vart dytta både hit og dit , ‐ ingen tenkte på at ho hadde bursdag lenger .

" Pass deg Hild , " sa faren , han kom med ei svær bør .

" Nei , nei , det der pakkar eg sjølv , " sa mor . " Sjå etter Ingrid du . Og Lars . "

‐ Vi kjem aldri av stad , tenkte Hild til slutt . Men endeleg sat dei i bilen og var på veg , ho og Ingrid baki på klappseta , mora i framsetet med Lars på armen . Det var godt dei hadde open bil , for no kunne Hild sjå alt . Det bles så flettene slo ikring henne når ho snudde hovudet ; frå bjørkene , som nettopp hadde sprunge ut , kom elingar av godlukt . Overalt var det slik glim og glitring i vatn at Hild iblant måtte knipe att augo der dei fór langs elvar og fjordar . Støvskya bilen drog etter seg likna på ei veldig grå bustehale . Faren sat og song ved rattet , så han var nok stadig glad . Hild kikka på mor si , ‐ ho sat visst og tenkte på eit eller anna .

" Er du ikkje glad , mamma ? " spurte Hild .

" Jovisst ! " svara mora .

" Søv Lars ? "

" Han gjer nok det . "

" Men da ser han jo ingen ting da ! "

Mora snudde hovudet og smilte så vidt det var under hatten med det blåsande fiolette sløret .

" Eg trur ho har sovna , Ingrid òg . "

Men Hild ville ikkje sova , enda så trøtt ho var , for ho ville få sjå alt . Til slutt gleid ho inn i ein slags søvn ho òg , hørte om ei stund røysta til mor si , liksom langt borte frå :

" Burde vi ikkje stikke innom Skåre og helse på mor og far ? "

Faren svara ikkje .

" Hører du Harald ! "

" Ja , ja , eg hører , men det blir så seint på ungane . Vi får heller ta turen ein annan dag . "

Mora sa ikkje meir ; han tok om litt til å synge att , og Hild song ho òg , mest inni seg . Da kjende ho at ho vart kvalm og tagde . Aldri hadde ho tenkt det kunne vera så langt !

" Er vi snart framme ? " sutra ho .

" Ja snart , " svara faren . På støvete , svingete vegar hadde dei krabba oppover i tett skog ; no bar det utfor .

Brått opna skogen seg og bygda låg der kring ein kveldsblank fjord . Harald stansa bilen . Hild hørte fuglesong og risling frå ein liten bekk . Ho ville ut og røre på seg .

" Eg er kvalm , " sutra ho . " Og eg skal tisse . "

Ingrid tok til å sutre ho òg , hadde nettopp vakna . Så faren løfta dei ut or bilen , begge .

Hild gøymde seg bort , sette seg på huk og kjende graset kile . Det lukta godt av bakken og ho hørte ei humle surre . Ikkje stikk meg , tenkte ho . Etterpå plukka ho og Ingrid bekkeblom og nattogdag og smørblom . Så ropte faren at dei måtte koma . Og ferda gjekk vidare , mot Rogne , som dei snart kunne skimte på eit nes ved fjorden litt lenger nord . Hild kjende seg att , for ho hadde vore der før . Ho gledde seg til å koma fram .

%Endeleg køyrde dei gjennom bjørkealléen opp til Rogne .

" Her budde pappa da pappa var liten , " halvt song faren .

Hild visste godt det , hadde hørt det mange gonger før . Dei gleid inn på tunet , og elgbikkjene sprang i været og sette i å gøy . Ingrid børja å gråte , men Hild såg at dei stod i band . Og no kom onkel Knut og tante Gerd og Olav og Ingeborg og ønskte dei velkomen . Nede frå kårstua kom farmor og tante Beate .

" Kom inn , kom inn ! " sa onkel Knut , og alle var glade og prata og lo . Det vara ikkje lange stunda så sat dei kring matbordet . Hild såg sjenert på søskenbarna sine , Olav og Ingeborg . Ho såg på tante Gerd òg . ‐ Så rart at ho og mor er søstrer , tenkte ho og måtte kikke på mor si . Ho var da visst glad no , endeleg , og det var godt .

" At du skulle bli den nye meieribestyraren vår da Harald ! " sa onkel Knut til broren . " Du slår deg vel ned her i bygda no ? "

Jo , faren meinte nok det .

" Eg må få bygd meg hus . Du har kanskje ei tomt til meg du ? "

Det skulle bli ei råd med det , meinte onkel Knut .

%Dei vart buande på Rogne , førebels , i det gamle våningshuset som stod tomt . Ein dag tok Harald med seg kona og ungane bort til ein stad nær fjorden , ikkje langt unna , og sa :

" Her skal vi bu . "

Det var ein triveleg stad , syntes Hild , og ho kunne sjå på mor si at ho likte seg der , ho òg . Faren gjekk snart i gang med å hogge ned ein del av bjørkene , grava og støype grunnmur . Mellom onnene fekk han hjelp av bror sin og gardsgutane hans . På Rognetunet vart det svært til liv og moro utover sommaren . Hild gløymde fort dei gamle venninnene sine , for ho og Ingeborg var like gamle og hang snart saman støtt . Også den to år eldre Olav vart med dei i leiken , for det meste . Dei hoppa paradis , hang i huska under låvebrua , plaska og bada nede i vika . På loftet i hovudbygningen var det spennande og farleg , ‐ dit fekk ikkje Ingrid følgje med . Dei fann mange rare gamle ting i kister og kasser , fekk lov til å rote der og dra fram klede og hattar og skaut , tok på seg det som ikkje var altfor stort , og Stina på kjøkkenet vart nok skikkeleg redd når dei lista seg ned og sa bøh ! Da sette dei i å le .

" Nei men er det de da ! Og eg som trudde det var fremmendfolk ! " sa Stina . Dei sprang ut i tunet og berre lo og lo . Så måtte dei inn på det skumle loftet att . I halvmørket sat Olav og fortalte at oldefaren deira , gamle-Knut Rogne gjekk att deroppe . Hild visste ikkje heilt kva det var å gå att , men det hørtest farleg ut . Ho og Ingeborg sat livredde hand i hand , og Olav fortalte til han vart redd han òg . Brått hørte dei nokon inne på loftet .

" Det er han , " sa Olav , og dei sprang for livet , over loftsgolvet og ned den tronge trappa .

" Er det sant at han gamle-Knut Rogne går att ? " spurte Hild mor si , men fekk ikkje noko skikkeleg svar . Så det var nok sant .

%Ut på sommaren lånte Harald lastebilen til bror sin og drog av stad for å hente møblar og anna i den heimen dei hadde budd i før . Da Hild vel var i seng , vart ho liggande vaken , ‐ ho tenkte på far sin som no var langt borte og skulle sova heilt åleine ; ho tenkte på huset han låg i òg , og at ho aldri meir kom tilbake dit . Ho såg det for seg , inni seg : soverommet og kjøkkenet og stua . Eg vil heim att , tenkte ho og tok til å gråte i mørket . Brått vart ho vár at det gjekk i ei dør nede . ‐ Attgangaren ! fór det i henne og ho sette seg opp i senga , livredd . Så hørte ho nokon snakke og det var heldigvis berre onkel Knut . Mor og han snakka saman inne i stua . Hild la seg ned , låg og lydde anspent , men kunne ikkje få tak i kva dei sa . ‐ Mor græt ho òg , tenkte ho forundra og skremt . Ho steig opp , stiltra seg gjennom døra og ut på den mørke gangen . Det var skummelt der ; likevel vart ho ståande . No var det mest onkel Knut som snakka , lågt , så ho ikkje kunne få tak i orda . Om litt gjekk han , og mor hennar kom brått i trappa ; Hild rakk ikkje å koma seg bort og inn til seg sjølv .

" Hild ! " sette mora i , reint forskrekka og Hild tenkte lynsnart : Eg må la henne tru at eg går i søvne .

" Kva i all verda gjer du oppe , Hild ? "

" Heh ? " svara Hild .

Mor hennar greip tak i henne , men såg letta ut .

" Har du gått i søvne att no . " Ho fekk henne inn på rommet og til sengs , ‐ sette seg på sengekanten .

" No må du prøve å sova og ikkje drømme meir . " Brått klemde ho henne inn til seg , med sitt kinn mot hennar .

" Græt du mamma ‐ ? "

" Nei langt ifrå . Men sov no . "

Da mora hadde gått låg Hild og kjende ein rar klump i halsen , lenge . Ho skjøna ikkje kva dette var .

%Året etter , på våren , skulle dei atter flytte , no inn i det huset faren hadde bygd , og som dei kalte Bjørketun . Med ein gong vart det slik at Hild ikkje likte seg der , ho gjekk stille og bleik , stod ofte og såg over mot Rogne .

" Du får springe dit og leike med Olav og Ingeborg , " sa mora ein dag . " Vegen finn du vel sjøl . "

Og Hild sprang . Det vart stas da ho kom , også onkel Knut var glad for å sjå henne . Han var så snill . Iblant fekk ho ri på foten hans , ‐ han kasta henne høgt i været så ho måtte hyle ende ut ; da lo han godt og fanga henne att med dei svære nevane sine og ho fekk ruspet av skjeggerot mot kinnet .

" Du er veldig skjegget du onkel , " sa ho .

Andre gonger løfta han henne opp på nakken . Ho skreik av fryd og skrekk og måtte tvihalde seg i det lyslette , krøllete håret hans når han sette i veg og sprang .

" Meg òg , " sa Ingeborg , og så tok han ein runde med henne . Dei forfølgde han , og under låvebrua sette han dei i huska etter tur og dytta til dei så dei hvinte av fryd når dei suste langt ut . Ville han gå , ropte Ingeborg :

" Meir pappa ! "

Hild klappa i hendene :

" Dytt meg ein gong til ! "

Så gjorde han det og dei hylte og lo .

" No får det vera nok , " sa han til slutt og gjekk til stallen . Dei sprang etter han dit òg . Ville opp på armen hans og klappe hestane . Om kvelden traska Hild heim att til Bjørketun , nokså lei seg . Onkel Knut sa ho måtte gå . Det hende mor hennar kom og henta henne òg . Ho var så rar da , syntest Hild , ‐ ville liksom ikkje sjå på onkel Knut .

" Er du sinna på han , mamma ? " spurte ho eingong mora leide henne heimover .

" Nei sinna ? " sa ho nokså forundra . " Kvifor skulle eg vera det ? "

" Nei eg veit ikkje eg , men ‐ . " Hild måtte tenke på den natta da onkel Knut og mor hennar sat nede i stua , men ho sa ikkje meir .

%Førstedag jul var dei alle samla på Rogne , rundt julebordet . Utover i måltidet merka Hild at faren og onkel Knut vart uvenner ; dei sat raude i andletet og snakka høgt .

" Tei still no gutar , og hald fred . Te dykk som vaksne folk ! " sa gamle Hilda . Det vart stille ei stund da , ‐ ein hørte berre knivar og gaflar skrape . Men Hild såg på far sin at han sat og ville seia noko meir . Han tømte glaset i eit drag , og så kom det :

" Ja , ja Knut , ‐ du har god råd til å halde julegilde du , så billeg du fekk denne svære garden . Det vart berre småslantar på oss andre . "

" Å , du har fått din del du òg , " svara onkel Knut ; han var ikkje lik seg sjølv han heller . " Men du skjøtt ikkje peeng du , tørst som du alltid er . Du burde tenke på ho Eldrid og ungane dine . "

Hild kikka fort og sky bort på mor si ; ho sat bleik og såg ned i tallerkenen . Gamle Hilda ville legge seg mellom att , men far hennar var ikkje til å stanse .

" Du treng ikkje ha slik omsorg for ho Eldrid , og ikkje ungane mine heller . " Han reiste seg brått og kasta servietten på bordet .

" Eg har fått nok no . Eg sit ikkje her og tar imot grov kjeft av deg , Knut ! " Dermed gjekk han , stansa nede ved døra .

" Kjem du Eldrid ? "

" Vi får te oss som folk , " svara ho og vart sitjande .

" Set deg att , Harald , og forlik deg med bror din , " kom det frå gamle Hilda . Og da han gjekk , mumla ho :

" Eg meiner folk er spenna gærne . "

Det vart ikkje sagt stort meir under resten av måltidet . Hild var svært lei seg der ho sat og pirka i maten .

%Etter den dagen gjekk far hennar sjeldan til Rogne . Og ikkje kom onkel Knut til Bjørketun heller . Men han var like snill mot henne for det . Og ho leika med Olav og Ingeborg som før . Iblant når ho gjekk , stod vesle Ingrid og ropte etter henne :

" Bli med eg og ‐ ! "

" Nei du er for lita du , du som ikkje går på skolen eingong . "

Hild sprang frå henne , og Ingrid vart ståande att og småsutre .

På skolen gjekk Hild i klasse med Ingeborg og dei var bestevenninner , rusla etter skolevegen da dei vart 10-11 år og fjasa og lo og snakka om likt og ulikt . Ein dag stansa Ingeborg opp og fortalte Hild noko veldig hemmeleg : ho var forelska i Trygve Skinnarland !

" Men han må aldri få veta det ! " sa ho , brått forskrekka og sette augo i Hild . " Nåde deg om du fortel det til ei levande sjel ! "

" Kors på halsen , " sa Hild .

" Men har du ingen kjærast du da ? "

Hild gjekk raud og såg ned , sparka etter småstein på vegen .

" Jo ‐ , " mumla ho . " Det er ein eg er veldig glad i . "

" Kven er det ? "

" Gjett ! "

" Steinar Hagen kanskje ? "

Hild bles .

" Nei ‐ hei ! Aldri i verda heller ! Åh , at du ikkje kan gjette ! Det er Olav , " sa ho lågt og stansa opp .

" Olav ? " Den andre skjøna ingenting .

" Ja , Olav ! "

" Broren min ? " kom det vantru frå Ingeborg ; så glitra det lattermildt i augo hennar . " Er du forelska i broren min ? "

" Ja-a ! Dumma ! "

Ingeborg greip henne i hendene og dansa rundt med henne , halvt song :

" Hild er forelska i Olav , Hild er forelska i Olav ! "

" Æsj , du er så dum ! " Hild reiv seg laus frå den andre som berre lo og lo .

" Ja teier du ikkje no still så ‐ ! "

" Og så Olav ! " Ingeborg vart brått alvorleg . " Eg seier ikkje eit ord . Kors på halsen her òg . " Ho måtte igjen le , og no lo dei begge , sprang ut på ein liten grasbakke , kasta seg overende , tulla rundt og lo .

" Vi har kjærestar begge to vi ! "

" Ja ! " kom det lykkeleg overgjevent frå Hild . Så sette ho seg brått opp .

" Men tenk om Olav får veta det ! "

" Han veit det sikkert , " erta den andre . " Og han er borte vekk i deg . "

Hild sat med open munn .

" Er han ? Er det sant ? "

" Nei han ! Han tenker da berre på bilar . "

" Eg vil ikkje bli med til Rogne i dag , " mumla Hild , ho sat og reiv i ei grastuste .

" Jovisst ! Kom no ! "

Dei gav seg i veg .

%Det hende iblant at Trygve Skinnarland kom til Rogne , for han og Olav var mykje i lag . Ein dag dei heldt på med noko inni det halvmørke vognskjulet , fann jentene uventa vegen dit . Olav og Trygve vart litt flaue og rare da , for dei sat i kvar sin slede og skulle liksom kappkøyre . Men Ingeborg var straks med på leiken .

" Eg får køyre med deg eg da , Trygve , " sa ho og krabba opp i sleden til han , smatt under den morkne skinnfellen .

" Hypp , Fritjof ! " ropte Trygve og svingte pisken .

" Huh , så fort det går , og så er det så kaldt ! " Ingeborg hutra og kraup tett inntil han . Hild vart ståande uviss , visste ikkje kva ho skulle ta seg til .

" Kom hit du Hild ! " ropte Olav , og som lynet var ho oppi sleden til han . Det vart latter og undertrykt knising . Ingeborg og Trygve kom heilt bort under skinnfellen , og han måtte visst kile henne , for ho lo så ho heldt på å miste pusten . Brått la Olav ein klosset arm om oksla på Hild , og dei vart sitjande stive begge to , visste ikkje kva dei skulle finne på å snakke om . Da kom onkel Knut inn i vognskjulet .

" Er det her de helt til , " sa han , og så sprang dei ut alle fire , som var dei gripne på fersk gjerning . Dei sprang og slengde seg ned i skuggen under lønnetreet , låg berre og lo og lo .

%Hild var sterkt opptatt av gjengangaren på loftet .

" Åh , ikkje berre på loftet må du tru , " sa Turid budeie , ei ferm jente sist i tjueåra . " Ånei , den karen vankar nok nokon kvar stad , no som i levande live . "

" Kvar da ? " ville Hild få veta , ho stod og såg på Turid mjølke .

" Borte i elvedalen er det fleire som har sett han , om kvelden , særleg når det driv litt skodd der . Eg har sett han sjølv eg . "

" Har du ? " Hild stod med store augo .

" Javisst ! Han var etter meg , ein svær rusk av ein kar , eg kjende pusten hans i nakken , så nære var han . Men eg las ei bønn og kom meg unna litt faderleg fort . Oftast er han nok likevel på det vesle loftsrommet , du kjenner det ? "

Hild nikka .

" Ja-a , han var litt av ein grahingst , gamle-Knuten Rogne , ja ; han hadde lausungar nokon kvar stad rundt i bygda , ja i andre bygder med , etter det eg veit . "

" Lausunge , kva er det ? "

" Det er slike som berre har mor det , og ingen far . "

Hild skjøna ikkje dette heilt , og ville få veta meir , men Turid var uviljug til å forklare nærmare .

" Pass deg sjøl når tida kjem , at du ikkje får ein slik . Det er fortare gjort enn ein skulle tru . For det er så fortærande godt , ser du , at ei stakkars jente ikkje alltid har makt til å stå imot . Men etter den søte kløe kjem den sure svie . "

" Ligg ikkje han gamle-Knut Rogne i grava si da ? " spurte Hild . Ho hadde alltid hørt at dei døde låg i evig søvn .

" Å nei du , det er visst heller smått med søvn for den karen , så nattestid . Det er da han må opp og gå . Han får ikkje fred for det han har gjort her i livet , stakkars dævel . Og det verste var no det som skjedde på loftsrommet , ja . " Turid snakka lågt no og såg seg ikring , hadde reint gløymt å mjølke .

" Det låg en ung tenestjente der , smellvakker var ho visst , og Knut gjekk ofte dit . Så vart ho ungediger da , og styggen jaga henne bort frå garden . Ho visste nok ikkje si arme råd , stakkars krypet , hoppa på svarte fjorden ei mørk natt . Vart attfunnen bortanfor odden her . Da forstår du vel at han aldri får fred med han går og ventar på dommens dag . Måtte han få brenne i helvets pøl . "

Hild bladde i familiealbumet , som ho hadde sett i ofte før . Ho fann oldeforeldra ; dei var fjerne og gammalmodige på det gulna fotografiet . Ho såg nærare på oldefaren no . Han hadde stort , beinet andlet med digert hår og skjegg og såg høgtideleg ut . Hild spurte farmor si òg , om den gamle . Det var ein staskar , kunne ho fortelja . Hovudet høgre enn folk flest .

" Han var ei kraft i bygda , " sa ho . Ho var stolt av verfar sin .

" Men han går att har eg hørt . "

No vart farmor stram i andletet , såg Hild .

-Slikt prat skal du ikkje høre på . Han vart skulda for mangt ‐ urettvist , for det meste da . Du kan vera byrg av oldefaren din . "

Hild syntes det var rart at folk kunne snakke så ulikt om ein som var død for lenge sidan . Men ho fekk alltid eit rart sug i magen når ho gjekk i den tronge trappa til Rogneloftet . Ho kjende seg dregen dit opp òg , av alt det hemmelege og farlege . Iblant fekk ho Olav med ; det var litt tryggare da . Dei stiltra seg inn over lofts golvet , og når dei hørte noko , greip dei kvarandre i hendene der i halvmørket , ‐ stod og lydde andelaust ; men så var det berre knesting i treverket .

Da Hild var tretten år kom det pinsevennar til bygda , og dei heldt ofte møte i ungdomslokalet . Det var stappfullt kvar gong . Hild gjekk dit òg . Ingeborg fekk henne med , og da dei hadde vore der ein gong , måtte dei attende . Det var rart og litt uhyggeleg det som skjedde der . Hild såg at den lattermilde Ingeborg snart sat bleik og fjetra ved sida av henne , med munnen halvopen . Sjølv var ho òg soge inn i det . Songen og gitarspelet , dei bleike andleta , ikkje til å kjenne att , ‐ alt dei frelste sa om seg sjølve : det verka underleg sugande på heile henne så ho ville gje seg over . Folk ho kjende godt snakka vilt og rart . Og nokon brukte ord ho slett ikkje forstod . Dei tala i tunger . Gitarane og songen sette i att og forstandar Thoresen ropte med høg røyst at ville dei gje seg til Jesus og få evige frelse , måtte dei rette handa i været ‐ no ! Gjorde dei ikkje det , var dei fortapte Satans barn . Mange retta hendene i været , såg Hild . Ho gjorde det ho òg , men på ein slik måte at ingen skulle kunna sjå det ; ho la liksom armen tilfeldig oppetter ein stolpe medan folk ropte " halleluja ! " og " Jesus , Jesus ! " kring henne .

Hild vart liggande vaken natt etter natt no , ‐ hørte heil- og halvtimeslaga frå den store veggklokka nede i stua , den mor hadde fått med seg heimanfrå . Ho låg bada i sveitte og trudde ho skulle døy før dagen grydde .

" Jesus , " bad ho , " om du lar meg leva til i morgon , skal eg alltid vera di , heile mitt liv . " Ho var overtydd om at skulle ho døy no , hamna ho i helvetet . For ho låg med syndige tankar som ho ikkje kunne styre . Forstandar Thoresens bleike , ville andlet steig fram for henne og dømde henne ; ho hørte gitarane og songen , kviskra : " Jesus , frels meg ! " Men Jesus var langt borte alt ho ropte og gret . Og så tok tankane til å kverne kring andre ting att : noko Ingeborg hadde fortalt . Det var fleire år sidan no , men Hild vart ikkje kvitt det . Jordmora sykla forbi ein dag da dei gjekk og dreiv på vegen .

" Ho skal til Vik , " sa Ingeborg . " Dei ventar barn der . "

" Har ho barnet i den vesle kofferten ? " spurte Hild og Ingeborg lo høgt .

" Veit du ikkje det ein gong du Hild ! Det er ho Borghild Vik sjøl som går med ungen i den svære magan sin . "

Hild såg storøygd på henne .

" Men korleis har han kome dit da ? "

Ingeborg fniste .

" Åh , du er så dum ! Det er han Martin som har putta'n inn i henne , veit du ikkje det ? "

Hild ville få veta korleis slikt kunne gå føre seg , og Ingeborg fortalte no alt ho visste . Det var det styggaste Hild i sine levedagar hadde hørt , ho kunne ikkje tru det var sant , men likevel ville ho heile tida høre meir , sat med open munn .

Alt ho bad til Jesus i søvnlause timar , kom dette for henne att no , så syndig det var . Ho låg og kjende på brysta sine , som hadde vakse ut i det seinare . Det var flaut , og om dagen prøvde ho å løyne det så godt ho kunne . Verre var det likevel at det voks fram fint , lyst hår mellom magen og beina , der ho før hadde vore silkeglatt . Det fylte henne både med skam og lyst . Under armane kom det hår , og nedetter leggane , lyst og dunet . Ho heldt visst på å forandre seg og bli eit slags ragget dyr . Men da ho ei natt fekk blod på fingrane og kjende at det var blod mellom låra , vart ho livredd . Neste morgon låg ho til Ingrid vel var ute av rommet , så sprang ho opp og låste døra , forbandt seg gråtande så fort ho kunne , gøymde laken og nattkjole bort i eit skåp . Mora kom på døra og Hild stod stiv .

" Men har du låst døra Hild ? "

Hild svara ikkje , heldt pusten . Mora ruska i dørhandtaket og så gjekk ho . Ho såg granskande på Hild da ho kom ned .

" Er du sjuk Hild ? " sa ho . " Du er så bleik . "

" Eg kjenner meg ikkje heilt frisk , " mumla Hild . ‐ Skal eg fortelja det til mor ? tenkte ho . Men ho torde ikkje det .

" No kjem du for seint på skolen . "

" Kan eg ikkje få vera heime i dag ? "

Mora såg på henne og nikka berre . Det såg ut som om ho ville ha sagt noko meir .

Etter få dagar slutta det å blø . Hild gjekk i sjeleangst for at det skulle koma att , og det gjorde det , ein månad seinare . Ho var no overtydd om at Gud straffa henne med ein farleg sjukdom ho kom til å døy av .

Til slutt , ein frostal gråværsdag da dei heldt på å ta ned klaka klede som hadde hange til tørk , våga ho seg frampå :

" Mor ‐ eg blør slik , eg trur eg er sjuk . " Ho vart blodraud kunne ho kjenne , stod og bretta saman eit putevar , såg ikkje på mor si . Men ho tok det roleg .

" Det gjer du nok , " sa ho . " Du ville vore sjuk om du ikkje gjorde det . Gud har skapt oss kvinner slik . " Og så sa ho ikkje meir , gjekk bleik og bortrykt og plukka saman underbukser og skjorter og laken og putevar .

%Hild skulle konfirmerast . Kvelden før steig ho i badestampen på det dampvarme kjøkkenet . Ho såpa seg inn over det heile . Mor hennar skrubba henne på ryggen og slo kaldt vatn over henne så ho hutra og skalv . Da nokon greip i dørhandtaket , skvatt ho til og prøvde å dekke seg .

" Hild badar ! " ropte Eldrid , raud og oppkava , ho hadde låst døra . Faren mumla eit eller anna og gjekk bort . Hild steig ut or badestampen og tok til å tørke seg . Mor hennar stod og såg på henne .

" Du er snart vaksen jente du no Hild , " sa ho . Hild visste ingenting å svara ; flau og forvirra gjorde ho seg fort ferdig , smatt inn i nattkjolen som lukta reint og gjekk med kvardagskleda over armen .

Neste morgon kledde ho seg i reint , heilt innanfrå . Til slutt tok ho varleg opp den skinnande kvite konfirmasjonskjolen som hang nystroken over to stolryggar , ho torde mest ikkje røre han og ropte ned til mor si for å få hjelp . Ho kom og tredde kjolen ned over Hilds hovud og oksler og vidare nedover , og knepte så kjolen bak , framfor spegelen . Hild stod som fjetra og berre stirde på seg sjølv med tindrande augo ; det var ei ny Hild ho såg der inne , reint overjordisk vakker , høg og smal , ‐ håret brusa nyvaska gyllenblankt kring andletet og nedover oksler og bryst . Var dette henne ? Ho løfta armane med ei grasiøs rørsle , vende seg mot mora og slo dei om halsen hennar .

" Å mamma , mamma ! "

" Så , så Hild , " sa Eldrid og gjorde seg fri frå det uventa famntaket . " Skrukk ikkje til kjolen din straks du får han på . " Hild såg at ho hadde tårer i augo .

" Gjer deg i stand no og kom ned å få mat , " sa ho og så gjekk ho fort ut og ned trappa . Hild vende seg mot spegelen , blank i augo . Ho feste hendene bak i nakken og stod og vende seg att og fram , pånytt fjetra av sitt eige spegelbilete . Så kom ho til å tenke at det ikkje var rette måten å børja konfirmasjonsdagen på , no ho skulle gje seg sjølv til Gud . Ho prøvde å smått synge " Kirken den er et gammelt hus " medan ho børsta det sprakande håret , men kunne ikkje hjelpe for at gledesitringar gjekk gjennom all hennar kropp .

Og så vart dagen slett ikkje slik Hild hadde tenkt . Ved middagsbordet merka ho at noko var i gjære ; det var ei rar , vond spenning ho kjende med heile seg . Faren stod opp og heldt tale for henne , merkeleg brydd og annleis enn han pla vera ; ho sat og stirde flau ned i tallerkenen . Men det faren sa , verka slik på henne at ho fekk tårer i augo og ikkje torde sjå opp . Da dei etterpå skålte med henne , alle , måtte ho likevel det , ‐ ho smilte tappert og såg gjennom ein våt blink andleta kring bordet , mellom dei onkel Knuts , vennleg smilande , og tante Gerds , bleikt og forsteina . Det skremde henne .

Kaffien vart servert ved småbord . I selskapssurret og disen av blå sigarrøyk kunne Hild sjå mor si og tante Gerd sitja for seg sjølve i ein krok , rare i andleta begge to . Hild gav seg til å vakte på dei . Om ei stund gjekk dei to ovanpå og vart borte lenge . Far hennar , som tok til å bli full , greip henne i armen :

" Gå og hent mor di , Hild . Folk undrar seg , " sa han , nokså ampert . Hild gjekk opp trappa og hjarta banka hardt i henne . Da ho hørte opprørt , høgrøsta tale innanfrå soverommet til mor si , stansa ho brått . Det var tante Gerd som snakka . Hild gjekk fort ned att . Det vara ikkje lange stunda så kom tante Gerd òg , i full bør , stram og stiv i andletet . Utan å seie farvel vart ho borte frå selskapet . Om litt kom mor hennar ned , svært bleik . Ho prøvde å snakke med folk , men var underleg fråverande . Snart tok gjestane til å gå , altfor tidleg , syntes Hild . Da alle var ute av huset , tok Harald kona si for seg :

" Makan til oppførsel på deg og Gerd ! Kva skal folk seia . "

Eldrid , stadig bleik , ranka seg opp .

" Dei får seia kva dei vil . Berre vent , det blir nok verre . " Så gjekk ho beint frå han , opp til seg sjølv . Hild sprang på rommet sitt , kasta seg i senga og storgret . Eldrid måtte ha hørt det , for ho kom og gløtte på døra .

" Men Hild ! "

Jentungen berre kraup saman i krampegråt . Eldrid sette seg på sengekanten og rørte lett ved håret hennar .

" Hild . Du krøllar konfirmasjonskjolen når du ligg slik . "

Hild hiksta at ho var likeglad med heile kjolen .

" Nei det er du slett ikkje , " sa mora . " Men kvifor ligg du her og græt ? "

" Du trur kanskje det har vore nokon hyggeleg konfirmasjonsfest du ! Slik som du og tante Gerd ‐ ! "

" Tante Gerd måtte få snakke med meg , forstår du . Ho har det vondt . "

Hild sette seg hikstande opp på kne . Eldrid tok fram eit lommetørkle .

" Sjå her . No tørkar vi tårene . Og så græt vi ikkje meir . "

Hild prøvde å smile gjennom gråten .

" Ne-e-i . Kva er det med tante Gerd da ? "

" Det kan eg ikkje fortelja deg . Ikkje no . "

" Tante Gerd og onkel Knut har ikkje snakka saman i heile dag . "

" Nei . "

" Eg syns mest synd på onkel Knut . "

" Kvifor det ? "

" Jo , for tante Gerd , ho er slik ‐ . "

" Nå ? "

" Ja eg veit ikkje , men ‐ . Eg skal i alle fall aldri gifte meg . Du er ikkje særleg snill mot far du heller . "

" Åh ? Korleis det ? "

" Ja det kan vel alle sjå ! Du snakkar så lite at ! "

Eldrid tok dotter si om okslene og såg henne inn i augo . Ho prøvde å tala roleg , men det låg eit skrik under som Hild godt kunne fornemme .

" Hild ! Om eit par tre år , når du blir sytten , atten , da skal vi kanskje ha ein lang prat , berre vi to ‐ . " Ho stridde no med gråten og tok Hild inntil seg i angst og med ein brå varme ho ikkje torde gje fritt løp . " Å du kjære , kjære Hild , ein dag vil du kanhende forstå ‐ . " Ho sleppte henne like brått og gjekk . Hild sat lenge i senga og berre såg framfor seg , det fór gråtskjelvingar gjennom henne . Da hørte ho høgmælt tale nedanfrå stua ; det var faren og han var full . Innimellom kom røysta til mora , skingrande hysterisk . Hild sprang ned . Faren sansa nok ikkje at ho kom inn : han hadde gripe Eldrid om okslene og rista henne så hovudet slong på den spinkle halsen , ‐ han var reint frå seg , men ho berre stirde på han med augo som no var kolsvarte . Så fika han til henne slik at ho tumla over ende i sofaen . Hild sette i eit skrik . Faren snudde seg mot henne , vill og forpusta :

" Kom deg ut herifrå , Hild ! "

Ho vart berre ståande og sjå forferda på han .

" Ut , seier eg ! Er det same trassige toet i deg så stakkar den som får deg ! " Han greip henne hardt i armen og ville slenge henne ut . Hild lynte mot han :

" Slepp meg ! " og reiv seg laus .

" Jøsses , skal eg ha to troll å slost med i dette huset no ! " Han gjekk , og slo døra hardt i etter seg . Mora låg på sofaen og okslene rørte seg i undertrykt gråt .

" Mor ! " Hild knelte ned framfor henne og strauk henne lett med fingrane over kinnet , såg at ho hadde raude , hissige plettar på halsen og nedover mot brystet .

" Mor ‐ han slo deg , far slo deg ! "

Eldrid hysja lågt på henne og drog henne ned til seg , kysste henne på panna og begge kinna . Så reiste ho seg og løfta Hild opp .

" No fer du ille med kjolen din att . " Ho såg seg rundt i stua der alt stod urørt enno etter selskapet .

" Vil du hjelpe meg litt du Hild , så vi kan få det i orden her att . Men skift på deg kvardagsklede først . "

%Eit par dagar seinare kom det ordet ut på bygda at Gerd Rogne hadde reist frå mannen sin . Hild fekk høre det da ho hadde vore i butikken og handla for mor si og på vegen heim att vart gåande saman med Berit Skinnarland . Berit var så rar og Hild spurte om det var noko i vegen .

" Ikkje med meg , " mumla den andre . Og om litt kunne ho ikkje lenger dy seg . Ho såg på Hild , nokså storøygd :

" Veit du det ikkje du Hild ? "

" Kva da ? "

" At tanta di har reist frå Rogne . "

" Åh ? "

" Ja Marie på sentralen hørte henne ringe etter drosje i går . Ho skal ha reist heim til foreldra sine . Og ho har tatt med seg Olav og Ingeborg . "

" Er det så rart at dei tar ein tur dit ? " kom det frå Hild etter ho hadde gått og tagd ei god stund .

" Men i drosje da jente ! Og med stor bagasje ? Tre svære koffertar , ‐ ja det skal han Asbjørn ha fortalt ; det var han som køyrde drosja . "

Atter gjekk Hild stum ; Berit fekk ingenting ut av henne alt ho spurte og grov . Så skilde dei lag . Hild gjekk fort heim og inn i kjøkkenet til mor si , slengde korga med varer på kjøkkenbenken .

" Ja no har ho tante Gerd reist sin veg , " sa ho . " Og alle i bygda veit det . Folk var så rare i butikken og så fekk eg veta det av Berit . "

Mora svara ikkje , dreiv på og knadde brøddeig . Hild såg på henne .

" Visste du det du òg kanskje ? "

" Eg tenkte meg at det kunne gå slik . "

Meir var det ikkje å få ut av henne . Men Hild hadde ei vag kjensle av at livet hennar kom til å bli annleis heretter .

Gerd Rogne kom ikkje att . Olav og Ingeborg var blitt borte , brått og uventa . Hild sakna dei slik at ho kjende gråten svi i augo både titt og ofte . Ikkje kunne ho gå til Rogne heller , no meir , når dei ikkje var der . Ho vart gåande for seg sjølv , nokså fortapt , vart bleik og tunn . Ein dag sa mor hennar :

" Kva er det med deg Hild ? Er du ikkje glad ? "

Hild svara ikkje .

" Er det ingen du kan vera saman med ? "

" Nei , " mumla Hild og måtte bite gråten i seg . Mora la armen om oksla hennar og da vart det enda verre .

" Berit og Tora da , har du ikkje lyst til å vera i lag med dei meir ? "

Hild rista på hovudet og kom seg unna , kjende i ryggen at mora stod og såg etter henne . ‐ Det er mors skuld alt , tenkte ho , men syntest i same stund at ho var reint urimeleg , ‐ ville gå tilbake og gje mora ein klem , men gjorde det ikkje . Så gjekk ho der og dreiv . Det hende ho heldt til i timevis inne i dokkestua faren hadde bygd til henne og Ingrid . Ingrid var glad da , og ville på alle vis tekkjast den eldre søstera . Men brått måtte Hild berre gå frå henne , ut på vegane , der ho gjekk og dreiv utan noko særskilt føremål ; ho hadde ei sugande uro i seg som ho ikkje kunne forstå grunnen til . Ho dreiv på stigen langs fjorden òg , i fint haustvær , og ein gong møtte ho onkel Knut , kjende lukta av piperøyken hans og ville snu og springe sin veg . Men så hadde han sett henne og da vart det for flaut så ho gjekk vidare .

" Er det deg , Hild , " sa han . " Eg ser deg aldri på Rogne meir . Du får da koma og sjå til oss , om Olav og Ingeborg er borte . Vi saknar deg . "

Det var godt å få veta , syntes Hild da ho dreiv vidare og hørte kråkene krakse utover den blå , småskavlete fjorden . Lauvsblad vingla ned frå dei gule og raude trea med ein eigen sprø klang av frost .

Det var blitt stille borte i det store våningshuset på Rogne , ‐ hadde vore det i eit års tid alt . Når han ikkje hadde arbeid ute på gar den , eller i skogen , dreiv Knut ikring i dei øde romma , sat med litt rekneskap inne på kontoret , fyrte i omnen , drog opp klokka på veggen og stod iblant lenge i stueglaset og såg kråkene herje i dei gamle epletrea . Ingen ungar leika der ute no , og ikkje på tunet heller . Mangt minte han om livet som hadde vore , om Olav og Ingeborg , ja Gerd òg for den del . Han hadde gjeve opp vona om at dei skulle koma att , for å bli verande . Mor hans ville flytte inn i sjølvehuset og ta over styre og stell , men Knut sette seg beint i mot det .

" Dei kjem heim att , kan du vel skjøna , med tid og stunder , " sa han .

" Ja tru det den som vil , " mutra den gamle .

Stina innejente vart som ei slags husmor på Rogne . Ho gjekk stillsleg til og frå og stelte . Knut åt saman med tenestfolket inne i det svære , blåmåla kjøkkenet ; det hadde han gjort før òg , slik til dagleg . Men no vart det svært så stille og trykkande under desse måltida . Knut sat og tagde , bortrykt i sitt , og da syntest dei ikkje dei kunne snakke større dei andre heller . Det hende ein sjeldan gong at Olav og Ingeborg kom syklande over skogen for å sjå til han , og dei vart ein dag eller to . Men Gerd var aldri med .

%Ein dag gjekk Knut Rogne på stigen langs fjorden , slik han ofte hadde for vane , med piperøyken drivande ikring seg . Det var ein klar , fin dag ; ‐ rustbrunt lauv kvervla bortetter , og vinden drog striper av kvitt i den mørkeblå fjorden . Det klukka og let mot svaberg og gråsteinsstrender .

Da møtte han Eldrid Rogne . Det kom så brått på dei begge at dei berre vart ståande og stire på kvarandre , ‐ hadde ikkje møttest sidan konfirmasjonsdagen i fjor . Eldrid gjekk med eit skaut på hovudet og det vifta i vinden ; i handa bar ho eit blikkspann , halvfullt av tyttebær . Han spurte om det var tyttebær å finne no , så seint på hausten .

" Ja det ser du vel , " sa ho og fekk det travelt med å plukke i spannet . " Men dei er litt frosne . "

" Ja det er frost om nettene no . " Knut stod og såg på henne heile tida , men ho såg alle andre stader , utover fjorden der det låg ein robåt og baska ; ho syntest vera svært interessert i den .

" Har du hørt frå Gerd i det siste ? " Eldrid såg brått rett på han , ein ørliten augneblink . Han vart forvirra .

" Nei . Hadde besøk av Olav og Ingeborg for eit par veker sidan . "

" Ja det var ille , " mumla ho , " at det skulle ende på denne måten . "

Dei vart ståande utan å seia noko , til Eldrid braut stilla :

" Ja-a , eg får vel sjå å koma meg heim , "

Da ho var litt borti stigen , ropte han etter henne :

" Eldrid ! "

Ho stansa , venta .

" Ville du meg noko ? "

Han stod litt og fomla med pipa .

" De får koma og sjå til meg , du og han Harald , når det høver slik eingong . Eg har det heller einsamt veit du . "

Ho såg på han .

" Jo takk , kanskje , " mumla ho . Og da han ikkje sa meir , gjekk ho . Knut rusla oppover mot Rogne , bortrykt i tankar .

%Eit par dagar seinare kom Knut Rogne inn i landhandelen , litt utpå dag , og det var ingen der ; ingen bak disken heller .

" Hallo ! " ropte han mot det indre kontoret . " Er det folk her ? "

" Ja , ja , eg kjem straks ! " svara det ; det var butikkjomfrua Kristine Larsen , og like etter steig ho inn , litt raud og forvirra da ho såg Knut stå der . Gjennom dørgløtten fekk han ein skimt av eit par tre karar , mellom dei Harald . Det var glas og flasker på bordet , og stint av røyk . Broren reiste seg og kom drivande inn i butikken han òg .

" Nei men er det deg Knut som er ute og fer , " sa han og var nokså rar . Kristine stod med lappen frå Stina og fann fram varer or hyllene , pakka inn , fort og nervøst . Harald dreiv rundt i butikken , plukka litt på dette og hint , tauverk og ståltrådbuntar , småplystra . Da Knut var ferdig sa han :

" Du har kanskje bil du ? "

Og så vart det til at dei køyrde i lag . Harald måtte forklare seg .

" Eg var på veg heim frå meieriet , ser du , og skulle innom og få litt pipetobakk , ‐ og så baud dei meg på eit glas da . "

Knut kjende det lukta brennevin av broren .

" Sluttar du så tidleg på meieriet ? "

" Ja så i dag . "

Det vart stille og dei køyrde . Knut sat og kikka litt bort på broren , visste ikkje riktig kva han skulle snakke med han om . Til slutt sa Harald :

" Ja du har det vel aldri så lite einsamt du no Knut . "

" Det er ikkje fritt nei . Men da har ein i alle fall husfred . "

Harald såg på han .

" Ja det er meir enn eg har . "

Atter sat dei tagalle , og så kom det frå Harald :

" Eg har tenkt på det , du , om kanskje ho Hild kunne få flytte til Rogne for ei tid . Jentungen går no der og sleng heime hos oss ; ho vantrivst og er ikkje så lett å hanskast med . Ho kunne trenge å få seg litt å gjera . Hild er svært flink når ho vil , ser du . Og ho har alltid likt seg godt på Rogne . "

Det kom uventa på Knut dette . Han sat litt og tagde , og så sa han :

" Om ho sjølv vil kunne det vera hyggeleg det . Ho skal vera velkomen . "

No var dei framme og Harald steig ut .

" Takk for skyss . Eg saknar bilen du . "

Da Knut køyrde vidare , fekk han skimten av ei kvinne ute i hagen . Ho strekte seg på tå og plukka eple , dei få som hang att på trea . ‐ Eldrid , tenkte han først , men så slo det han at det måtte vera Hild , for ho var svært lys i håret .

%Hild hadde fått plukka korga full og gjekk inn på kjøkkenet . Faren sat og åt , nokså mørk , såg ho , han gløtta opp på henne som snarast . Mora skramla med oppvasken . Ingen sa noko . Hild skjøna at faren igjen hadde drukke . Ho stod og plukka litt i eplekorga .

" Fekk du skyss heim i dag , far ? "

" Ja . Eg møtt'n Knut på butikken og han baud meg skyss . "

" Og godt var det , " kom det frå oppvaskbenken ; mora stod med ein eigen smil som Hild kjende godt . " Du hadde nok ikkje sitte her elles . "

Faren sat litt , slengde så kniv og gaffel frå seg .

" Takk for mat , " sa han og reiste seg .

" Skal du ikkje ha eplegraut ? "

" Nei takk . " Faren karva i pipa og vende seg mot Hild .

" Du Hild . Han Knut sa at du kunne få koma til Rogne og vera der ei tid . Om du hadde lyst . "

Hild stod og stirde på han , kjende ho vart raud .

" Sa han det ? "

" Ja . "

" Han ville eg skulle koma ? "

" Javisst ! Har du lyst ? "

" Ja ! Jo ‐ . " Hild snudde seg mot mora , spørjande , såg at ho var svært bleik der ho stod over oppvasken .

" Nei ! Ikkje tale om ! Hild skal ikkje dit . Ho er for ung til å flytte heimanfrå . "

" Flytte ? " flirte faren . " I jøssu namn , det er da berre tvert gjennom moen her . Ho kan koma heim kvar bidige dag ! "

" Det hjelper ikkje . " Mora skramla igjen med oppvasken . " Eg vil ikkje at ho skal flytte dit . "

" Men eg vil det ! "

Hild kunne sjå sinnet koke opp i faren no . ‐ Han slår snart , tenkte ho . Han stod og dampa hissig på pipa .

" Hild skal flytte til Rogne ! " Røysta hans skalv av undertrykt harme . " Og Hild vil det da sjøl ! Ikkje sant Hild ? "

Hild nikka , så vidt det var , og såg på mora . Men ho ville det meir og meir inni seg , ville bort frå dette huset .

" Det skjer mot min vilje , " mumla Eldrid og tørka dei raude , våte hendene på forkledet .

" Eg vil så gjerne , mor . La meg få lov . " Hild såg bedande på mor si . Mora berre rista på hovudet og gjekk beint frå oppvasken . Hild visste at ho kom til å stenge seg inne på soverommet sitt no ; i dei seinare år hadde ho hatt eige soverom . ‐ Eg flytter likevel , tenkte Hild .

%Nokre få dagar seinare skulle Hild flytte til Rogne . Ho gjekk rundt i ei underleg sinnsstemning , ‐ forventning blanda seg med anger og sjølvanklage : at ho kunne gjera mor si slik ei sorg ! Eldrid synte seg ikkje , sat inne på rommet og tok visst til seg verken tørt eller vått . Eit par gonger hadde Hild prøvd å banke på og snakke til henne , men det kom ikkje ein lyd derinnanfrå . Iblant vart Hild reint forstøkt over mor si , undrast på om ho kunne vera heilt normal . Men slike tankar slo ho fort frå seg . Mor , som ho var så inderleg glad i , slik at det kunne skrike inni henne : mor , gå ikkje bort frå meg , ver her !

Så måtte Hild vandre av stad med klesbylten og sakene sine utan å ha fått sagt farvel til mora . For det kjendest som eit farvel da ho gjekk ut av tunet og gjennom den vesle moen mot Rogne . Ho hadde ein klump i halsen , ‐ han kom opp att og opp att kor mykje ho svelgde , og tårene strirann . Ho tørka og stelte seg bortved den vesle bekken . Han risla open enno , med tunn låt , men elles var det tele i bakken , så skoa krasa i det frosne , vissenbrune graset , og det singla i is på sølepyttar . Da ho nærma seg Rogne , såg ho ein sverm av svarte kråker bak låven , dei flaug kraksande omkring noko som måtte ha blitt slengt ut der ; ho kjende ei emmen lukt av gjødselkjellar og slakting .

Ikkje før hadde ho stige inn på tunet så kom bikkjene setjande og hoppa oppetter henne med glade bjeff . Stina innejente tok mot henne og følgde henne på det rommet ho skulle ha : gjesterommet i andre høgda , eit stort og vennleg rom med brei himmelseng og smårutete glas ut mot hagen og fjorden . Hild måtte berre setja seg ende ned og kjenne på den store lykke som var blitt henne til del . Her skulle ho få leva sitt eige liv , få gå og koma slik ho ville . På eine veggen stod ein fin servant med mugge og fat i gammal , blå porselen , ‐ på den andre ein svart etasjeomn . Stina kom no med friskt vatn i ei bøtte , la i omnen , og sa at husbond var ein snartur på skogen , men at han var ventande heim snart . Og så gjekk ho .

Hild la seg så lang ho var på det fine , kvite hekleteppet i senga . Det fór ei søt kildring gjennom henne , og ho småskalv der ho låg , anden hennar stod rykande mot dei lyseblå panelveggane , men borte i omnen dura det i frisk bjørkeved .

Hild undra seg litt over kva ho ville få å gjera på Rogne . Skulle ho berre gå på stas eller ta del i arbeidet ? Kanskje ho mest vart som ei slags dotter i huset . Ho steig opp , opna glaset og drog djupt inn den klare haustlufta . Det lukta av eple og råtnande planter , men det kom òg elingar av den stramme teven frå bak låven . Ho ville ut og sjå på garden , enda ho kjende han så vel frå før : knakinga i trappa , den eigne innestengde lukta i gangen , ho kjende trammen med benkane og dei slitte trappetrinna ned på tunet , fara etter fotatråkk til fjøs og stall og stabbur . Ho sveiv bortunder låvebrua og sette huska i gang , prøvde slipesteinen som snarast , rørte ved handtaka på plog og harv . Inne frå fjøset og stallen kom dumpe dyrelåter . Hild kjende det att frå mange år bakover , men likevel var alt nytt , for no var heile den mangslungne garden med alt sitt yrande liv blitt heimen hennar . Ho helsa fint på tenarane etter som ho møtte dei . Gustav Lind kom frå bak låven der han dreiv på med slakting og hadde blod på hendene , så han helsa ho på berre slik i farten .

Om litt kom Knut Rogne heim . Da han fekk sjå henne midt på tunet , lyste han opp i ein glad smil , kom fort mot henne og tok henne i begge hendene .

" Velkommen til oss , Hild . "

" Takk , " sa ho og såg opp på han . Dei hadde alltid vore så gode venner , ho hadde sitte på fanget hans til ho var ti-elve år , kom ho i hug . Seinare sjenerte ho seg for det ; tonen mellom dei var likevel den same gode gamle . Men no visste dei brått ikkje kva dei skulle seia til kvarandre . Hild kjende ho vart raud . Så dumt , tenkte ho . Onkelen såg litt granskande på henne . Da vart ho berre enda raudare og måtte vende seg bort .

" Ja , eg vonar du kjem til å trivast her hos oss , " sa han og lo litt , men det var likesom ein rar , litt spent klang i røysta hans :

" Ja , du får vera dotter mi du , no , til dei andre kjem att . Eg kjenner meg litt barnlaus , veit du . " Han stod der nokså tafatt , og ho kunne slett ikkje hjelpe han . Da såg han på henne og smilte . Hild smilte ho òg , ein fort smil . Han fekk det svært travelt med å stappe pipa og prøvde å skjemte bort den rare , uventa spenninga :

" Eg veit neimen ikkje kva eg skal snakke med deg om eg , Hild . Vi som har tulla så fælt saman før i tida . Det er kanskje det at du har blitt vaksen jente . " Han fekk fyr på pipa og dreiv bortover tunet .

Hild kjende det som om beina skulle bli borte under henne , ‐ ho måtte setja seg ende ned på trappa og hadde sterk hjartebank . Det var det raraste ho hadde opplevd ! Å ikkje kunne snakke med onkel Knut ! Og han var da så rar han òg ! Ho fekk ei underleg uro i seg . Mor hadde nok rett , tenkte ho . Ho skulle ikkje ha flytt . Helst ville ho ha sprunge opp og henta sakene sine og drege rett heim . Men huff , det gjekk ikkje det heller . Ho måtte vera her ei tid no , anten det vart slik eller slik .

Gudskjelov ! dei fann att den gamle tonen seg imellom , ho og onkelen . Nesten da . Når han skulle slipe ei øks og såg henne ute i tunet , ropte han iblant på henne og bad henne dra slipesteinen . Det gjorde ho gjerne , enda det var tungt nok , ‐ han gav seg ikkje før øksa var kvass som ein rakekniv ; han prøvde eggen på eit hårstrå han leita fram bak øyra hennar . Var han ikkje kvass nok , slipte han vidare , ‐ Hild slo vatn på steinen og drog . Til slutt tok han brynet , ‐ han hadde eit eige lag med det .

" No , " sa han og kjende på eggen , " no kunne eg ha halshogge storoksen vår med eit hogg , om han hadde levd . "

%Da isen la seg på fjorden , var Hild heimom og henta skeisene sine . Ville ta med skia òg , i same slengen , for snart fall det vel snø .

" Har du det bra der borte på Rogne da , " ville faren veta , dei sat og drakk kaffi i stua . Jauda , ho hadde det fint . Mora berre såg på henne , litt granskande , sat med ein bunding , ‐ men sa ingenting . Faren var ikkje heilt edru kunne Hild merke på pusten hans , enda det var tidleg ettermiddag , kjende seg ikkje frisk , sa han , og hadde gått heim frå arbeidet før tida . Hild syntest ho måtte bli sitjande ei stund , men hadde ei kjensle av å vera gjest i sin eigen heim . Til slutt sa ho takk for seg og skulle gå .

Det var skumt da ho stod og streva med skia og stavane og skeisene . Mor hennar kom ut på steinhella , hadde ei pakke i handa .

" Eg har strikka eitpar gode vottar til deg , " sa ho . " Og eit skjerf . Eg har lagt ned ein varm genser òg ‐ . Det er vinter snart . "

" Takk , men korleis skal eg ‐ ? "

" Ingrid kan følgje deg bort . "

Hild la frå seg skia og tok imot .

Brått og uventa slo Eldrid armane kring dotter si i halvmørket der ute på trappa .

" Hild ! " sa ho . " Ta vel vare på deg sjølv . "

Hild kjende at kinnet hennar var vått .

" Mor ‐ ! " Men mora hadde alt sleppt henne og ropte :

" Ingrid , kom og hjelp Hild med å bera du ! " Og så gjekk ho inn .

Dei to søstrene fann lett stigen gjennom moen enda det no var nesten mørkt . Men det hadde smått tatt til å snøge , ‐ det vart lysare da , på ein måte .

" Når kjem du heim att til oss , Hild ? " spurte Ingrid bak henne .

" Det veit eg ikkje , " svara ho . Og så om litt : " Korleis har de det heime no da ? "

" Det er som det plar det veit du . " Hild syntest det var ein slik fattig , hjelpelaus klang i røysta til søstera .

" Du meiner med far ? "

" Ja , og med mor . "

Hild var redd Ingrid skulle ta til å gråte og sa i ein kvikk tone :

" Du saknar meg litt da kanskje ? "

" Å ja ! " Det liksom brast ut av henne . " Kan du ikkje koma heimatt snart ? "

" Det gjer eg nok , " svara Hild litt svevande . " Og så kan vi møtast på isen . "

" Ja , " sa Ingrid stille .

Da dei var framme på Rognetunet , der alt no var kvitt , og søstera hadde lagt frå seg det ho bar , spurte Hild om ho ville bli med inn .

" Ikkje no , " sa Ingrid . " Det blir så seint . Og mor blir redd for meg . "

" Skal eg følgje deg tilbake ? "

" Nei , eg er ikkje mørkredd . "

Og så gjekk Ingrid . Hild syntest ho verka så tunn , så smal over okslene der ho gjekk og vart borte i snøværet . Ho går nok og græt , tenkte Hild , og kom nesten på gråten sjølv . Da såg ho at onkel Knut hadde kome ut på trammen , stod der og røykte . Ho skramla med skia og stavane .

" Kvar skal eg ‐ ? "

" Set dei berre her du . Men der får dei nok stå ei stund . Denne snøen blir det ingenting av . " Han liksom snakka ut i lufta , og rusla så over mot stallen .

Neste dag var det blankt solskinn , og snøen hadde blåse bort frå fjordisen . Ut på ettermiddagen spende Hild på seg skeisene og la i veg utover . Sola hadde gått ned , og alt var liksom så blått . Det gav ei kriblande kjensle i magen å svive bortover isen slik . Nesten litt skummelt òg , for den ferske stålisen såg tunn ut , det var sprekkar i han og ho såg vatnet under .

Om litt kom onkel Knut ned til fjorden , spende på seg lengdeløpsskeisene sine og fór utover med lange , glidande rørsler , det spruta om skeisejarna . Han hauka til henne og bad henne vente . Da han kom nærare , ropte han :

" Eg var redd du skulle dra for langt utpå , du åleine . Det er råker her , og eg visste ikkje om du kjende til dei . " Jau , ho gjorde da det . Dei gjekk no side om side mot den andre fjordbredda , ‐ det var lenger enn ho hadde trudd . Vinterkvelden tok til å skumre ikring dei , men det var frostklart med stjerner , og månen kom opp over skogbrynet . Brått knaka og braka det i isen langt bortetter , og ho skvatt til . Han lo og sa :

" Isen blir berre sterkare når det smell slik . "

Hild tenkte kulsande at det berre var eit tunt islag mellom dei og dei store , kalde vatndjupa som ho kunne ane under , også no det var mørkare . Da han rekte henne handa , greip ho tak , og så gleid dei vidare . Hild kjende seg liksom boren framover av styrken i hans rørsler . Det var ei rar , god , men også litt skremmande kjensle , som om ho ikkje lenger var herre over seg sjølv og sin eigen kropp . Likevel gav ho seg over til det . Ingen sa noko .

Brått fekk Hild skeisa i ein sprekk og heldt på å gå overende . Men han fanga henne inn ; før ho sansa seg var ho i armane på han , og kjende det kjølege streifet av leppene hans over munnen og kinnet . Det gjekk som ein støyt gjennom henne . Ho tenkte det berre fall seg slik at han kom henne nær på den måten , ‐ såg skremd og undren på han og fekk ei skjelving i seg . Andletet hans kunne ho ikkje få tak i , for månen stod bak han og skein rett i andletet hennar .

" Hild ‐ " sa han med ei røyst ho ikkje kjende heilt att . " Så bleik du er . Frys du ? "

Ho rista på hovudet .

" Du er lik mor di , slik ho var første gongen eg møtte henne , " heldt han fram lågt . " Det såg eg forresten her ein dag i haust òg , ‐ du stod og plukka epler i hagen på Bjørketun . "

" Slepp meg , " bad ho , lågmælt . Han sleppte henne og tok ein lang sving inn i skuggen frå land . Da han snudde tilbake , var ho på veg over fjorden att , i månelyset , mot Rogne . Han følgde etter , kunne ikkje la vera å sjå på henne , slik ho tråkla seg framover , med litt klossete men kvinnelege rørsler . Ho er ikkje barn lenger , nei , tenkte han . Kva var det han innbilte seg forresten ? Ho var snart sytten år .

%Hild drog ikkje på isen meir med det første . Hadde fått fjordstøkken i seg , på ein måte . Elles visste ho ikkje riktig korleis ho fekk dagane til å gå . Men dei gjekk da . Ho var med i fjøset og på kjøkkenet , drog separatoren , ‐ om kveldane sat ho mest på rommet sitt med litt handarbeid , enda onkel Knut bad henne koma ned i stua og halde han med selskap . Han var nok redd ho skulle ha det keisamt , spurte om ho ikkje hadde lyst til å koma ut blant annan ungdom . Hild sa ho trivdest bra som det var .

No kom snøen , brått og i store mengder . Verda vart borte i snøyret : åsane , fjorden , himmelen og alt , ‐ berre hagen på Rogne kunne Hild sjå gjennom glaset , med epletrea så nedtyngde av snø at ho tenkte dei aldri kunne bli grønne meir .

Neste dag klarna det , og sola skein over eit vinterrike som reint tok pusten frå henne : skogane snøstakka , fjorden og alle jorde bortetter gnistrande kvite , ‐ dei svarte lauvtrea kring garden var blitt ein nedtyngd eventyrskog . Og over det heile kvelvde fjellet seg som ein skinnande kuppel . Opp or alt det kvite steig røyken frå hus heile grenda bortigjennom , og det fantest enno ikkje spor etter dyr eller menneske . I vinterstilla var alle lyder neddøyvde , ‐ likevel kunne ein godt høre omen av glade barnerøyster og hundeglam frå fjern og nær . På bygdevegen drog snøplogen fram , og snøplogkantane lyste langan veg med skarpe blålege skuggar . Hild gjekk som i ein jubel , og da onkelen tok ein svart hest ut frå stallen og spende for breisleden og spurte om ho hadde lyst på ein tur , svara ho ja ! så det reint lyste av henne . Dei kledde seg godt og pakka seg ned under skinnfellen , og hesten la i veg med ringlande dombjøller . Hild såg på onkelen sin der han sat og ruva i ulve skinnspelsen , og tenkte at slik såg ein storbonde ut . Ho visste at han var ein av dei fremste menn i bygda , akta og æra av dei fleste , både rik og klok ; han sat i heradsstyret og hadde ein finger med i mangt , og overalt der dei møtte folk , helsa dei vørsamt . Hild kjende seg reint opphøgd der ho sat . Respekten for han kom liksom til å gjelde henne òg , og ho likte det ! Ho var glad i onkelen sin , tenkte ho , og smilte til han under ulveskinnslua han hadde gjeve henne i gave . Fanden til smil på den jentungen ! tenkte han , og smilte att , ‐ gav Sekunda eit kraftig rapp over dei blanke lendene . Og ho reagerte som den tråvar og arabarhoppe ho var : ho sitra til i heile den svarte silkeskimrande kroppen og langa ut med smekre rasebein .

Dei skulle ingen stad og det var det finaste av alt , syntest nok Hild . Så da han hjelpte henne ut av sleden i Rognetunet , gav ho han igjen ein glitrande smil . Han fekk det travelt med å spenne frå , sele av , setja hesten på stall og strigle det rimete hårlaget , som no vart vått så det dampa av det . Han hadde ei rar uro i seg .

" Kva går det av deg , Knut Rogne , " mumla han , " vil du la ein jentunge vippe deg reint av pinnen . "

Hesten vende hovudet og såg på han med dei store , blanke augo , likte striglinga , og no fekk han ein velfortent høydott å mumse og gnurpe i . Knut vart verande i stallen lenge . Ti fine hestar hadde han ståande i rekke og rad , tråvarhestar og arbeidshestar , ‐ ri kunne han òg på eit par tre av dei . Stallen var hans byrgskap , hans lettsinn , han som elles var ein praktisk bonde , med godt vet og sunt skjønn på så mangt . ‐ Berre ikkje på omgang med unge jenter , tenkte han , og tok til å strigle ein av dei andre velfødde , blanke , men likevel smekre hestane . Sulumsvarten likte det , blunda med augo og nappa Knut i ermet med den fløyelsmjuke mulen . Godt lukta det herinne , og velsigna fredfullt var det . Men kom ikkje den utkropne jentungen glidande inn hit òg , ‐ ho var i skjørt og genser no , blussande og blankøygd etter køyreturen i kaldværet .

" Er det deg , Hild , " sa han inne frå spilltauet .

" Eg må få sjå på hestane dine , onkel . Eg har ikkje vore her inne på mange år . " Ho stod bak Sulumsvarten og klappa han varsamt over lenda .

" Er han snill ? "

" Ja kom berre her . " Han gav plass for henne i spilltauet , gleid sjølv under halsen på hesten og tok til å strigle på andre sida .

" Kva heiter han ? "

" Sulumsvarten . "

Hild klappa han varsamt ned mot mulen , slo så begge armane kring hestehalsen og la sitt eige hovud inntil . Ho hadde nok sitte inne og løyst ut og kamma håret sitt , for det fløymde lyst silkeblankt mot den svarte hestemanen . ‐ Den som var hest , fór det gjennom han .

" Det luktar så godt , " mumla ho .

" Det luktar alltid godt av hest . " Han strigla seg bakover . " Til våren skal du få lære å ri . "

Det vart stille litt , og så sa ho : " Kva er det for ein eg skal få ri på da ? "

" Denne , " sa han . " Han er snill og roleg . Vil du kanskje prøve straks ? Å sitja på han , meiner eg . "

" Ja tør eg det da ? "

" Javisst ! " Han kom og greip henne om livet og under knea , og ho sette i eit hyl da han slengde henne opp så ho vart sitjande , eller halvt liggjande over den breide ryggen og klamre seg med eit krampetak om halsen på hesten .

" Onkel , ta meg ned ! "

I ein slags skrekkblanda fryd skreik ho ut :

" Ta meg ned straks ! Straks onkel ! "

" Om du lovar å vera snill jente så . "

" Ja , ja ! "

" Lovar du å flytte heimatt til far din og mor di da , i morgon den dag ? "

Ho strauk håret frå andletet , forvirra og forundra , og såg på han .

" Må eg det ? "

" Nei nei , eg berre skjemtar , kan du vel forstå . Du får vera her så lenge du vil . "

" Ta meg ned da . "

Han løfta armane mot henne .

" Ja så kom igjen ! "

" Korleis ‐ ? Eg skjønar ikkje ‐ . "

" Berre kom ! "

Hild sat litt uviss , let seg så falle ned mot han og slo i fallet armane kring halsen hans , han greip henne om livet , og let henne glit seint ned langs hestebuken . Da ho vel var nede , vart han ståande ein augneblink med andletet ned i håret hennar .

" Det luktar så godt av håret ditt , Hild , " mumla han .

" Eg har nettopp vaska det . " Andletet hennar var tett opp mot hans , og ho drog det ikkje unna . Han var på nippet til å kysse hen ne på munnen ; i staden gjorde han seg brått fri med ei brysk rørsle og gjekk frå henne .

" Kom no , Hild . Det er snart kveldsmat . "

Ho stod med hengande armar , mumla :

" Du er rar du , onkel Knut . "

" Det er du òg , Hild . " Så gjekk han , fort .

%Onkelen var annleis mot henne etter den dagen , syntest Hild . Hyggeleg , men likevel avvisande på ein måte . Ho forstod ikkje kva gale ho hadde gjort , men hadde inst inne ei kjensle av kva som var i vegen likevel . ‐ Han er forelska i meg , tenkte ho . Tanken både pirra og skremde henne . Gamle onkelen min , tenkte ho . Han er forelska ! I vesle meg ! No når ho først fekk dette klart for seg , syntest ho det var så opplagt , og kunne ikkje forstå at ho ikkje hadde merka det før . Heilt nytt for henne var det visst ikkje likevel , om ho skulle vera ærleg . Ho kjende seg både heit og rar , ‐ litt stolt òg . Men kva med meg ? tenkte ho så . Er eg forelska i han ? Den tanken verka reint urimeleg på henne , ho måtte le høgt . Nei ! Forelska i ein mann på over førti år ? Aldri i verda heller ! Likevel vart ho ikkje kvitt han , alt det ho prøvde . Og den gamle idéen at det var noko særskilt syndig ved henne melde seg att . Ho greip kåpe og lue og fór på dør ; måtte kjøle seg av , ho berre gjekk utan å tenke på veg og lei . Det var stjerneklar førjulskveld med bitande frost , ‐ støvlane knirka og let i snøen . ‐ Eg må bort frå Rogne , tenkte ho ; dette går ikkje lenger . Brått stansa ho og merka at ho stod rett bortanfor tråkka heime . Utelampa lyste på snøpalsane , ‐ inne i kjøkkenet kunne ho sjå mor si røre seg til og frå , mørk og tunglynt . Ville ho heim att ? Nei , måtte ho svara seg sjølv . Ho ville vera på Rogne . Men aldri meir skulle ho gje onkelen sin grunn til å koma henne for nær . Aldri ! Ho snudde og gjekk tilbake til Rogne .

%Det vart annleis mellom henne og onkelen no , syntest Hild . Ho passa vel på å ikkje bli åleine med han . Ikkje såg dei stort på kvarandre heller , men det hende både titt og ofte at Hild kjende blikket hans når han trudde ho ikkje merka det . Såg ho på han da så augo deira møttest , om berre eit sekund , vart ho så rar inni seg og fekk sterk hjartebank . Ingen av dei kunne finne på noko å seia . Hild prøvde å unngå desse situasjonane , men noko i henne dreiv henne til å søke dei opp òg , anten dei sat beint mot kvarandre ved kjøkkenbordet , eller dei møttest ute , på veg over tunet . Og enda ho hadde ei kjensle av at han prøvde å halde seg unna henne , dukka han likevel stadig opp i nærleiken , travel å sjå til , opptatt av eit eller anna gjeremål .

Vinteren gjekk og det vart vår . Første mai stod Hild i tunet på Rogne og såg arbeidartoget koma utanfrå stasjonsbyen med sine raude faner . Det blenkte i horn og trommestikkene gjekk ; ikkje heilt reint , men iltert blåsande spela det vesle hornorkesteret Internasjonalen . Songen bak klang spedt , syntest Hild . Folk ho kjende , gardsgutar og karar som arbeidde i skogen , tenestjenter og husmenn gjekk og våga ikkje heilt å synge ut på vegen mellom dei breie , fine gardane , der våronna denne dagen gjekk i stå , enda ein og annan bonde dreiv på og spreidde møkk utover jorda . Men ikkje onkel Knut ; han sat på stabburstrappa og hadde tendt pipa og tok seg nesten fri , ‐ såg på toget han òg . Hild visste han var ivrig i politikken , bondepartimann og førar for dei borgarlege . No var det sosialistane som styrte bygda , men klasseskillet var ikkje blitt mindre av den grunn , ikkje det Hild kunne merke . Det var ikkje bra om ei bondejente gav seg i lag med gardsgutar og anna folk av ei lågare rase liksom . Ei og anna bondedotter hadde kome i ulykka , eller tatt den ho var glad i og sat som kjerring i ei fattigstue , og hadde nok ikkje større samkvem lenger med slekta si . ‐ Det er for gale , tenkte Hild . Er dei ikkje folk dei òg ? Og kva skulle bonden ha gjort utan dei til å slite for seg i skog og på jorde ? Likevel skremte dei raude fanene ute på vegen henne .

Fram på ettermiddagen kom Trygve Skinnarland køyrande inn på Rognetunet , i farens bil . Hild vart både glad og forundra .

" Nei , men er det deg da , Trygve , " sa ho . " Lenge sidan eg såg deg . "

" Er han Knut heime ? " spurte han .

" Ja han sit inne på kontoret sitt . "

Men Trygve hadde det slett ikkje så travelt , ‐ gav seg til å snakke litt med Hild .

" Sant nok , det er lenge sidan vi sprang og leika her , " sa han og såg ut over tunet der grønt gras no pipla fram gjennom det vissenbrune frå i fjor . " Hører du noko frå søskenbarna dine , han Olav og ho Ingeborg ? "

" Nei , " svara Hild .

Det vart stilt mellom dei ei stund .

" Du skal vel på fest i kveld du , Trygve ? "

" Det kan du banne på at eg ikkje skal ! " sette han i . " Sjå her , " sa han og synte henne handlovane sine . Dei var fulle av kvaeflekkar . " Eg har hogge ved i heile dag berre på faenskap . Når gardsgutane flyg gærne etter vegane , får bøndene ta over alt arbeidet sjølve . Før eller seinare må vi visst det i alle fall . Det blir for dyrt å ha tenestefolk . "

" Dei tener da visst snautt til maten eingong . "

" Seier du det ? Eg trur du òg får gå i tog neste år , Hild . "

Hild såg på han og ville gje han eit skarpt svar , men spurte i staden kva han skulle snakke med Knut om .

" Jau du , vi har fått i stand eit skyttarlag , og vi syns han burde vera med der . "

" Skyt de på blink ? "

" Ikkje vanleg blink , " flirte han . " Vi skyt russarar . "

" Kvifor det ? " ville Hild veta .

" I jøssu namn da Hild , er du heilt grønn ? Ser du ikkje at bolsjevikane er i ferd med å legge heile verda under seg ? Men det skal dei bli blå for , du ! Eg tenker Adolf Hitler set ein stoppar for det . "

" Hitler , " sa Hild . " Var det ikkje folka hans som sette fyr på Riksdagshuset i Berlin ? Det har onkel Knut sagt . "

" Nei , Hild ! Der tar han feil . Det var jødane det ! Har du lese " Min kamp " ? "

Nei , Hild hadde ikkje det .

" Du skal få låne boka av meg ein dag . Du veit vel ikkje at det er borgarkrig i Spania heller du da ? "

" Sjølvsagt veit eg det . Det står da om det i avisene både titt og ofte . "

" Ja der er bolsjevikane med på den raude sida . Så må Hitler og Mussolini hjelpe Franco . Men det i Spania er berre børjinga . Vent så skal du sjå at det brakar laus . "

Trygve Skinnarland var så raud og opphissa no at Hild måtte le .

" Er det derfor de ligg og skyt på blink da . "

" Det er godt å kunne handtere ei børse i slike tider . "

No kom Knut ut på trammen .

" Goddag , Trygve . Sjeldan kar å sjå . Eg syntest nok det var røysta di eg hørte . Skal du snakke med meg , kanskje ? "

" Ja eg skulle gjerne det . "

Og dermed gjekk dei inn .

I dagane framover vandra Hild rundt i det veldige vårbruset som no berre auka på , dag for dag . Ho sat på svaberget ved fjorden og såg små iherdige dampbåtar dra svære tømmerlenser ørande smått mot elveosen , der eit sagbruk låg og pløygde plankar og bord med sitt langtrukne , gjennomtrengande sing-sang . Ute frå stasjonen hørtest lossing og lasting , høge rop og puffing av lokomotiv ; eit lite fly kom svingande inn over bygda , ‐ vårlufta gav flyduren ein eigen låt . På andre sida fjorden gjekk ein og annan lastebil , gjennom skjeringar og langs ope vatn ; våronna var i full gang .

Hild låg utstrekt på svaberget med attlatne augo og fornam alt dette . Ho kippa av seg skorne , løyste kjolen i bringa og drog kjolekanten opp over låra . Det var herleg å få sola rett på nakne kroppen ; helst ville ho ha rive av seg kvart plagg og hoppa ut i fjordvatnet som vaska og let mot berget nedanfor føtene hennar . Men det var nok iskaldt . Ho såg skyene gå i stor fart over seg , og ho syntest sjølv ho siglde av stad med dei , så bortrykt at ho ikkje hørte steg nærme seg . Men da det brått kildra kjøleg i andletet , fór ho opp , drog instinktivt kjolen ned over knea og vart flammande raud . Ved sida av henne på berget sat Knut , og i handa hadde han ein kvitveisbukett .

" Orsak meg , " sa han , litt brydd da han merka kor forvirra ho vart . " Du låg her og såg så salig ut , eg kunne ikkje la vera å kile deg . " Nesten høgtideleg flidde han henne kvitveisbuketten . " Denne har eg plukka til deg fordi du fyller 17 år i dag . "

Ho tok imot .

" I dag for ti år sidan kom du hit til Rogne . Det kunne vera verd sine blomar det òg . "

Med andletet ned i kvitveisen kikka ho skrått opp på han og smilte skjelmsk .

" Du er vel rar du onkel Knut . " Ho la buketten frå seg , tok han brått med begge dei smale hendene om hovudet og kysste han på kinnet , nær munnen . Som hadde ho brent seg , sleppte ho han og la seg nedatt med ryggen mot han og hendene for andletet .

" Hild ‐ . " Han rørte lett ved oksla hennar og bøygde seg over henne . Ho låg som før . Da tok han eine handa hennar , varsamt , og kysste den , utanpå og deretter inni . Hild gleid over på ryggen med augo attlatne og han kysste henne på augneloka . Ho sette i eit lite stønn , slo armane om halsen hans , drog han ned til seg og kysste han på munnen . Det var som ei raud bølgje jaga gjennom den vaksne mannen . Han tok henne inntil seg og kysste henne med opne lepper og ho møtte han på same måten , vilt og reint ute av seg ; kroppane tvinna seg i kvarandre , ‐ ho halvt lo og halvt gret . Så greip ho i håret hans og heldt han frå seg , låg og såg på han med open munn og oppriven pust . Da han igjen ville ha tak i munnen , skuva ho han heftig frå seg , ‐ sette seg opp med armane om leggane og andletet mot knea , sat og rista på hovudet . Han rørte lett ved ryggen hennar og ho sitra til .

" Nei , onkel Knut , ikkje det ! "

Han la seg på rygg , kvilte nakken mot den eine underarmen , togg på eit lite strå og kikka skrått opp mot henne .

" Kvifor kallar du meg onkel Knut ? "

" Kva skulle eg elles kalla deg ? "

" Berre Knut . "

" Det kan eg ikkje . Du er da onkelen min . "

Hild fall etterkvart litt meir til ro ; sat og kasta småstein ut i vatnet , men såg ikkje på han . Om litt sa han :

" No er det sommar snart . Da skal eg lære deg å ri . "

" Eg trur ikkje eg har lyst , " sa ho og reiste seg ; gjekk ned til båten som låg bunden i vika der . Med litt strev fekk ho løyst han og gleid utpå , tok årene og rodde . Knut sette seg opp . Båten og den vevre kvinnekroppen var midt i solglitret , så han fekk ikkje tak i andletet hennar , men kunne kjenne at ho sat og såg på han . Han reiste seg .

" Kvar skal du , Hild ? "

Ho svara ikkje , berre rodde utover .

%Etter dette vart Hild enda meir på vakt enn før . Om nettene låg ho ofte vaken , vár for alle lyder . I heile det store huset var det ingen andre enn ho og onkelen . Stundom kunne ho høre at han var oppe ; da låg ho musestille i ein slags søt skrekk . Ho hadde tatt til å låse døra kvar natt , men likevel : kom stega nærmare ? Nei , han gjekk ned ‐ iblant ut ; det hende ho såg skimten av han mellom epletrea som no stod i full bløming , lysande i sommarnatta . Ho kikka varsamt gjennom gardina og såg han vandre derute med pipa , i skjorteermene . Det var så fortrollande lyse netter no .

Ved frukostbordet sat Hild mest og såg i tallerkenen og åt fort . Etterpå gjekk ho ned i kårstua , til farmor si og tanta . Dernede var ho liksom utanfor fare , det var fredeleg og godt med klangen av den gamle veggklokka , ‐ når berre mor og dotter ikkje var uvenner , men det var gjerne slik at Hilda småskjente på dottera for dei minste ting . Begge sette stor pris på at Hild kom . Farmora var vel sytti år . Ho verka likevel eldre fordi ho hadde grønn stær på augo og såg lite . Men ho var klar og kvikk , og kvass i replikken , og hadde eit svært godt minne , ‐ fortalte Hild mangt om livet i bygda i gammaltida . Ho kunne ei mengd salmevers og bibelord utanåt , og sat i gyngestolen og trøsta seg med dei , særleg i skumringstimen . Tanta visste ikkje det beste ho skulle gjera Hild når ho kom slik , ‐ det vanka både kaker og kaffi , frukt og heimelaga vin . Hild hjelpte dei to kvinnene med vask og matlaging når det høvde slik .

" Du likar deg visst betre her hos oss enn inne hos han Knut , du , " sa gamle Hilda eingong og såg litt granskande på henne , hadde Hild ei kjensle av . For om synet var veikt , hadde ho likevel skarpt øyre for både det som vart sagt og ikkje sagt .

%Så var det ein kveld midt i juni . Utan å veta kva ho skulle ta seg til gjekk Hild og dreiv på tunet i eigne tankar , sette seg i huska under låvebrua og tok til å gynge smått . Ho mintest gamle dagar når ho sat der , ellevill av jubel og skrekk når onkel Knut stod og puffa henne i ryggen så ho fór svimrande langt ut . Ho sat og greip seg i å ønske at han ville gjera det no . Ikkje før hadde ho tenkt det , så kom han ut or stallen og stansa da han fekk sjå henne .

" Sit du her , Hild . Eg har ikkje sett større til deg på lenge . " ‐ Dytt meg , tenkte ho , dytt meg langt ut så eg blir svimmel og redd ! Men han berre sleppte tauet han hadde gripe tak i som snarast , og gjekk . Hild heldt nesten på å rope etter han : " Kom og dytt meg da , onkel Knut ! "

Ein augneblink etter var han tilbake .

" Du Hild , " sa han , " eg skal ut og sjå til garna . Kunne du tenke deg å bli med ? "

Ho skulle til å rope ut eit glad ja ! , men tok seg i det .

" Det kunne vera fint med litt hjelp , " mumla han .

" Eg vil gjerne bli med , " svara Hild .

Båten gleid utover der dei for vel eit halvår sidan gjekk på skeiser : han drog riper gjennom den blanke flata lyse junikveldshimmelen med mørkare skyer spegla seg i . Knut rodde , Hild sat bak , fordrømt , og let handa risle i det kalde vatnet . Da dei var komne fram til garnflòtet , spurte han om ho kunne ro . Dei reiste seg begge og passerte kvarandre . Ho stødde seg lett til armen hans , og kjende det som ein støyt da ho strauk tett forbi han .

Hild skåta og rodde medan han drog inn garnet . Ein og annan fisk sprella kvitnande i dei svarte garnvasene og plaska inn over relingen . Det hadde vore heilt stille , men no tok det til å spela høgtalarmusikk som kom og gjekk med luftdraget og hjala i åsane . Frå dansesletta , tenkte Hild , og hugsa på at det var lørdagskveld . Da han hadde vore gjennom heile garnet og sleppt det andre flòtet ut att , sa han :

" Du skulle vel gjerne ha vore der borte på dansesletta du . "

Hild svara ikkje , berre skåta litt med årene .

" Eg har eit garn til , der borte . " Han peikte mot ei lita øy som svevde over vatnet med sine få grantre og den mørke skuggen innunder .

" No ror eg , og så tar du opp garnet . "

Dei bytte plass pånytt .

Det var ei eiga stemning på fjorden . Ei lett brising strauk no og da utom oddane og skipla speglinga av land og himmel , ein fin dis dreiv over vatnet , og svermar av insekt ; ein og annan fisk vaka så ringbølgjer vida seg ut og ut .

Hild fekk tak i flòtet og tok til å dra inn garnet . Ho kjende det var tungt , og at det var liv i det , ‐ såg det kvitne fleire stader nedover . Oppspila og ivrig drog ho garnet inn :

" Her er fisk , onkel ! mange ! "

" Bra ! " sa han . " Du har nok betre fiskelykke enn meg . "

Den første siken plaska ned i vatnet og fiskeblodet over bånntiljene .

" Ein diger fisk ! " hylte ho , trakk beina opp og klappa i hendene .

" Ta han ut or garnet . "

" Eg tør ikkje ! Han sprellar så fælt ! "

" Prøv . "

Hild greip etter siken , men skreik høgt da han glapp frå henne .

" Eg skal hjelpe deg , " sa han , og så famla dei begge etter den glatte fisken som låg og gapte og slo med halen i garnnøstet , ‐ ho lo og hylte , han lo han òg , dei var som to barn .

" Drep han ! " Knut rekte fisken mot henne .

" Nei ! " skreik ho . " Gjer det du . "

Han stakk fisken inn i munnen , beit så det krasa og sputta fiskehovudet ut over relinga . Hild sette i eit hyl som gjekk over i latter .

" Du er galen ! " skreik ho . " Sjå der , der er ein til ! Og enda ein ! " Dei famla etter fisk og lo , greip kvarandre i hendene og lo enda meir , ‐ Hild var til slutt heilt overgjeven ; ho vart klissvåt på kjolen , men sansa det ikkje .

Inne på land , nede ved fjorden , på eit svaberg , stod Eldrid Rogne og hørte dei . Ho var heilt kvit ; det var som om glederopa og latteren der utanfrå piska henne i andletet . Om litt kom Harald ut or huset . Da han fekk sjå henne dernede , kom han og sa :

" Kva er det for bråk på fjorden ? "

" Det er nokon som er ute og fiskar , " svara Eldrid . Han lydde litt .

" Eg synest det er Hild . "

" Ja . " Ho gjekk frå han , opp til huset og inn att . No hørte Harald brorens mørke røyst der ute , ivrig og glad .

" Ja , ja , du Knut , du Knut , " mumla han . " Din evige ungkar og spelemann . Ja ikkje nett ungkar , men ‐ . " Det stakk han brått at det var dotter hans han sat og fjasa og mora seg med der ute . Nå , anna enn moro var det sjølvsagt ikkje .

Men også på Rogne , i hagen der , var det ei som stod og lydde ut mot fjorden denne kvelden , gamle Hilda . Ho såg ingen båt , augo var for dimme til det . Men ho hørte kven det var , ‐ og det låt som alt anna enn vanlig uskyldig morskap . Mistankane ho gjekk med fekk ny og sterk næring . Sonen hennar skulle passe seg no , så han ikkje vart til spott og spe for all bygda . Ho fekk ta ein prat med han ein av dagane .

%-Du Hild , " sa Knut , ‐ han rodde innover , ho sat bak og smått fraus . " I morgon skal vi ut og ri , slik eg har lova deg . Vil du det ? " Ho såg fort bort på han og såg ned i vatnet att .

" Gjerne , " svara ho lågt .

" Vi dreg klokka to , straks etter middag . " Han manøvrerte inn i vika .

Knut Rogne hadde bede Gustav om å gjera i stand to ridehestar , Sulumsvarten og Sekunda . Og klokka to stod Gustav og venta utanfor stallen med hestane . Knut klappa Sulumsvarten på halsen :

" I dag får du vera snill gut . "

Hesten slengde med hovudet så skummet skvatt og togg i bikslet , rykte med det blanke hårlaget for å få bort plagsame fluger . Hild kom hastande ut i støvlar , skjørt og genser .

" Sjå her , " sa Knut , " set foten din her . " Han løfta venstre foten hennar opp i stigbøylen . " Så stør du deg til handa mi , slik , tar tak deroppe , og så skuvar eg etter . Så , der ja ! "

" Å mamma , eg tør ikkje ! " skreik ho , tumla på plass og klamra seg til hestehalsen .

" Set deg opp . Roleg no ! Høgre foten inn i den andre stigbøylen ‐ slik . Og her har du taumane . Sit rett . Ver ikkje redd . "

" Det er så høgt ! " klynka ho og såg ned .

" Det venjer du deg til . " Med eit spenstig sprang kom Knut seg opp på ryggen av Sekunda , greip taumane .

" Og så dreg vi . Du rir føre slik at eg kan halde auga med deg . Hesten kjenner vegen . "

I roleg gange bar det av stad , ut av tunet , over bygdevegen og på stigar inn i utslått og hamnehagar ; vidare inn i skogen , der det mest var sval skugge . Hesteskorne slo i stein og tråkka i mjuk skogbotn , med ei dryss av brune barnåler mellom slitte , kronglete røtter .

" Dette er fjellvegen ! " ropte han framover mot henne .

" Skal vi til fjells ? " ropte ho tilbake , ‐ ho sat så stiv og strunk og på vakt at ho ikkje torde snu seg eingong .

" Vi får sjå , " sa han , " kor langt vi orkar . "

Med roleg , sikker gange steig hestane opp gjennom granskogen . Hild fall etterkvart inn i rytmen frå det levande , varme dyret under seg . ‐ Det er moro å ri , tenkte ho , men heldt med eit krampetak i taumane , og pressa føtene ned i stigbøylane .

Det bar gjennom tett granskog , full av fuglefløyt , over rislande bekkar , gjennom myrlende som lukta pors og lyng , og iblant svuppa om hestehovane , så over tørre snauhogster der solvarmen stod og dirra med lukt av visna bar og friskt tømmer og maur , og så ny tett skog . Smått i senn vart det grisnare og opnare , ‐ over kraggskogen kunne dei no sjå fjellet løfte seg . Det verka nære , men var nok likevel langt borte , fortalte Knut , ‐ grågrønt mot himmelen , enno med ein og annan snøflekk i nordhellingar .

" Er du trøtt ? " ropte onkel Knut .

" Neida . Å jo , kanskje litt . "

" Vi skal kvile snart , " kom det frå han .

På ei fin lita grasslette stoppa dei . Han sprang av hesten og løfta armane opp mot henne . Hild var no så trøtt at ho berre let seg sige mot han med armane om halsen hans og kom seg ned på bakken , reint fortumla . Or ryggsekken henta han fram eit ullteppe og breidde det ut .

" Set deg her , " sa han .

Hestane var alt i gang med å gnaga i det fine , grønne graset . Knut laga til eit lite bål mellom steinar , svarte av tidlegare kaffikoking , og han henta vatn i bekken som rann like ved . Snart lukta det godt av kaffi og bål og piperøyk : han henta fram brød , smør og spekemat . Alt dette ana Hild meir enn ho såg det ; ho hadde strekt seg ut på ullteppet og halvveges sovna . Knut rynka bryna og såg på henne , ‐ han hadde nok drege for langt av stad første gongen ho sat på ein ridehest . ‐ Vi får vel snu her , tenkte han , etter ei god kvil .

Han såg på henne att . Ho sov fast , likna eit stort barn der ho låg . Med søvnrørsler vifta ho bort flugene som plaga henne ; vinden rørte lett ved det lyse håret i tinningen . Det han kjende for henne no , var mest varme og omsorg . Da snudde ho seg over på ryggen og smilte i halvsøvne , sola skein rett på henne , og han syntest brått det var eit sug av attrå og forlokkande sanseleg sødme over heile henne . Barn ? Nei . Kvinne var ho , fullt og heilt . Ho mumla noko i søvne . Knut bøygde seg over henne og tok handa hennar .

" Hild ‐ " kalla han lågt . " Vi skal ha mat . "

Ho opna augo og såg på han , sette seg opp , forvirra og søvnør .

" Eg sovna , " sa ho . " Eg drømte til og med . "

" Kva drømte du da ? " Han slo kaffi opp i ein kopp så det skvulpa over , flidde henne den .

" Som du skjelv på handa da mann . " Ho tok imot .

" Kva eg drømte , nei det får du ikkje veta . " Hild bles på den varme kaffien og slurpa han i seg , kikka skrått opp på han med to blå augnestrekar som smilen glitra skjelmsk i . Knut tok tollekniven og fekk det travelt med å skjera brød ‐ og skinkeskiver . Dei åt lenge og vel utan å seia noko meir . Det lukta godt frå dei varme hestane . Skogens alle lyder vart så påtrengande , fuglesongen , susing i liene , sildret frå bekken . Ei humle tumla frå blome til blome .

Knut pakka i hop og sa at dei fekk vel gje seg på heimveg .

" Eg trudde vi skulle til fjells ? "

" Ja orkar du det da ? "

" Orkar ? Eg kunne ri så langt det skulle vera . "

Ho kom lettare opp i salen no , med hans hjelp , likevel .

" Så rir vi til fjells da ? " sa han , og ho nikka . ‐ Dette er vanvet , tenkte han . Det var langt på ettermiddagen alt . Men det er sommar og lyse netter , tenkte han vidare .

Og så var dei atter på veg , innover dit fjellet runda seg mot him melen med sine grågrønne flyer og vierbelte , sine juv og steingrå høgdedrag i disig sein ettermiddagssol . Det gusta kaldt frå det .

%Fjellvegen var lenger enn Hild hadde tenkt , og det vart kveld før dei kom fram til setergrenda . Her lukta av krøtter og prim , enda ingen hadde flytt opp med buskapen enno . Sommarkveld og ikkje mørkt . Setrane låg lodne og grå bortetter , med vollar ikring seg , lysande av silkestrå og engblomar . Det gusta reint og kaldt frå fjellheimen , høgfjellet stod mørkt med ei skarp line av dagslys ikring seg ; her nede rundt setrane var det litt kraggskog mellom myrsøkka , og framfor setra låg eit stille vatn der det vaka fisk .

Knut kom seg av hesten og løfta henne ned ; ho var så støl og stiv at ho mest ikkje kunne gå , sette seg bums på steinhella , frysande bleik . Han tjora hestane på vollen , fann nøkkelen og låste opp den knirkande selsdøra .

" Stig inn om her er smått , " sa han . Hild gjekk inn . Det var heilt mørkt i selet , og ei stram lukt av primysting og røyk , etter seterstell gjennom mange hundreår , spunne inn i spindelvev . Somrane hadde liksom sett seg fast derinne , enda det var kaldt nok . Dei fekk trekt frå glasa og Hild skimta det vesle som fanst i rommet : sengebriskar , bord , benkar og stolar . Knut var i ferd med å få det til å brenne i omnen , og ville til å pakke fram mat .

" La meg , " bad ho , og han let henne ta over . Sjølv drog han ut for å hente vatn , ‐ gjekk stigen ned til bekken , så heimekjent og slitt av tråkk , og kom atter i den underlege stemning av lykke og melankoli slike kveldar på fjellet alltid gav han . Han stod litt og hørte på bekkesildret og den ødslege viddesusen . Frå vindaugo i selet kom det eit blakrande veikt lys : ho hadde funne lysestumpar og fått dei tende . Han såg skuggen hennar røre seg derinne . Med det kalde fjellvatnet skvalpande i bøtta gjekk han stigen opp frå bekken og sa halvhøgt :

" Herre Gud , sjå i nåde til oss arme menneskekryp . Vern oss mot oss sjølve . " Så gjekk han inn . Det slo mot han ein god lunk av røyk og stearinlys .

Da dei hadde fått mat og drykk , sat dei litt døsige etter rideturen og maten , ‐ han fekk fram pipa , Hild sat og glippa med augo . Det vart nok inga tilbakeferd i natt .

" Gå og legg deg , Hild , " sa Knut om litt . " Ta brisken der borte , du . Den er best . " Han reiste seg og gjekk ut på steinhella , så ho kunne få kle av seg i fred . Han var underleg opprørt , og streva med å få ny fyr på pipa . Hestane stod urørlege ute på vollen , den eine med hovudet over halsen på den andre . Knut godsnakka litt til dei , ‐ dei vende hovuda mot han . Over det mørke fjellet var ein trekvart måne på veg opp . Småkulsande gjekk han inn att , sløkte lysa , kledde av seg og kraup inn under halvklamme sengeklede i den andre brisken .

" Godnatt , " sa han . " Sov godt . "

" Godnatt , " svara ho .

Etterkvart som augo vende seg til mørket , siva sommarnattslyset inn , og han kunne skimte henne der ho låg ved den andre veggen . Ho pusta stille og roleg , var nok alt på veg inn i søvnen . Knut snudde seg på den harde halmmadrassen og låg ei stund med uklare tankar , før han gleid inn i søvnen han òg .

%Knut vakna ved at han syntest nokon stod og såg på han , og sette seg brått opp . Men det var berre månen som skein inn gjennom det smårutete glaset . Stilt steig han ut or senga og fekk det til å brenne i omnen att . Han kikka ut og såg at ein ny dag tok til å raudne over skogåsane i nordaust . Hild hadde ikkje rørt seg , ho sov med roleg pust . Han gjekk bort til henne , og fekk brått slik trong til å kysse henne på kinnet . Så gjorde han det . Ho gleid over på ryggen , mot han , såg på han med eit uttrykk han ikkje kunne finne ut av , men han bøygde seg atter over henne og kysste henne på munnen .

" Onkel Knut ! " ropte ho lågt og slengte dei nakne armane kring halsen hans og kysste han att , gong på gong , og mellom kvar kyss mumla ho namnet hans . Igjen slo det som eit brottsjø gjennom han og skylte bort alt av vet og forstand . Han var hos henne i neste no , famla som i feber over henne og streva med å få av det vesle ho hadde på av klede . Ho sette i eit lite skremt nei ! og prøvde veikt å skuve han bort , reint overrumpla av den brå villskapen i han .

" Men onkel Knut da ! " Han hørte ikkje . Med hender som var sugande fulle av attrå tok han henne over bryst og hofter , fór med leppene over heile henne , småbeit i brystvortene og navlen så ho tok til å skjelve og drog han inntil seg ; jamra lågt under han da han prøvde å trenge inn i henne .

" Nei ‐ , " smågret ho lågt , " ikkje det ! " Ho verja seg veikt , men ville det likevel . Da var det som han skar noko sund inni henne og ho skreik høgt . Skriket gjorde han enda villare , ho kjende han ikkje att .

" Hild ! " ropte han . " Hild ! Hild ! "

Djupt inni henne pulsa $hans? blod mot hennar , til han brått drog seg ut og sette seg opp ; det gjekk trekningar gjennom den store , kvitskimrande mannskroppen . Ho låg småklynkande og ville ha han tilbake , men han mumla :

" Eg kan ikkje ! Da får du barn . " Så sveipte han eit plagg kring livet og la seg ned hos henne att , fekk hovudet hennar i armkroken . Hild kraup nær han , som søkte ho trøst og vern eller kva det var , skalv litt av og til , og gret stille . Eg har gjort henne mén for livet , tenkte han brått , barn som ho er . Nei , nei , ikkje barn , tenkte han så , ho er kvinne med heile seg .

" Græt du , Hild ? " Han strauk henne uendelig vart og ømt over håret . " Er du lei deg for det ? " Ho rista på hovudet , gøymde andletet ned i halsgropa hans , ‐ det pipla vått kjende han . Så la ho seg slik at ho kunne sjå på han , rørte lett ved kinnet hans med fingertuppane . Dei opprivne andleta fall til ro , ‐ han anda inn angen av håret hennar og den gode jentepusten . Dei låg og såg på kvarandre , ‐ ho rørte ved han att og kysste han lett på munnen . Den smale kroppen , så struttande fast over hofter og bryst , tende igjen mannen i han , men han måtte ikkje koma henne nær på den måten no . Til slutt sovna Hild . Knut låg lenge og strauk henne over håret og dei spede okslene . Hans heitaste ønske var å verja henne mot alt vondt . Og så var han den første til å gjera henne vondt , til å plukke henne og ta henne . Til slutt sovna han òg .

Dei låg på same måten da dei vakna att , ‐ han først , med ei underleg kjensle av lyst og lykke i heile seg .

" Hild ‐ , " kviskra han lågt og rørte ved henne . Ho opna augo og såg forvirra og undren på han , ‐ så hugsa ho nok , blunda att , som ville ho det skulle ha vore ein drøm og ingenting anna . Han kysste henne på augneloka , ho såg opp att , og i det blikket las han både angst og lykke i forunderleg blanding .

" Onkel Knut , " sa ho svært lågt , " kva har vi gjort ? Kva har du gjort med meg ? " I same stund fekk han armane hennar om halsen og ein mjuk kyss på munnen . Igjen ville han ha henne . Men så tenkte han at det var best å la henne få vera i fred med tankane sine no . Han sette seg opp og kledde på seg .

" Men går du ? " Hild strekte handa mot han og han kysste fingerspissane .

" Berre for ei lita stund , " sa han . " Eg går ut og høgg litt ved . "

Han la i omnen først , og sette ein kjele med vatn over . Ute var det full dag , såg han , men grått ; tåka seig ned frå fjellet og sveipte inn også dei næraste kollane . Hild låg og følgde han med augo , som no verka nesten svarte , og hadde drege vatt-teppet heilt oppunder det bleike andletet .

" Er du lei deg for det i natt ? " spurte han lågt .

" Kvifor spør du om det no igjen . Gjort er gjort . Eg er ikkje lei meg , " la ho lågt til , da han vart ståande å sjå på henne . " Gå og høgg ved du . "

Han gjekk .

Hild låg med mange slags tankar om det som hadde hendt . Om litt hørte ho øksehogg utanfrå og steig opp , kulsande , enda det tok til å bli ein god lunk i selet . Han er snill likevel , tenkte ho . Og omtenksom . Ho låste døra , slo varmt vatn i eit fat og tok til å vaske seg . Ho hadde størkna blod mellom låra , og vonde minne kom tilbake : ‐ igjen tenkte ho sine gamle tankar om at ho var eit syndig og ureint vesen som det ikkje fanst frelse for . Likevel sat det i henne ei underleg lykkekjensle , og ho tok seg i å lengte etter han som stod ute i gråværet og vinden og hogg ved . Ho kledde på seg og sette kaffikjelen over . Da ho skulle reide senga såg ho at det var blod på laknet . Ho prøvde å vaske det så godt ho kunne med såpe og vatn , men fekk det ikkje bort , ‐ det berre breidde seg meir utover . Dette går aldri av ! fór det gjennom henne . Aldri ! Ho krølla laknet hardt saman og kasta det inn i ein mørk krok i skåpet .

I ein merkeleg sinnsstemning dekte Hild til frukost og ropte onkel Knut inn . Det var blitt varmt i selet no , og ho sat blussande og sky beint imot han og såg ned , sa ingenting . Da han litt keitet tok handa hennar over bordet , sende ho han ein fort smil . Han var litt rar og flau han òg , kunne ho sjå .

" Vi hadde det fint i natt , " mumla han . Ho nikka , så vidt det var . Og så sat dei ordlause att , berre åt og drakk . Knut kikka ut gjennom glaset .

" Vi får visst regn , eg trur vi må koma oss på heimveg . "

" Kan vi ikkje vera her litt til ? " Hild såg blankt på han .

" Ville du det ? " Ho hørte kor inderleg glad han vart , nikka eit ja .

" Vi kan ikkje det no , " sa han , " dei ventar oss heim . Sidan ein gong kanskje ‐ . "

%Atter var dei på hesteryggane og reid ut gjennom Glima med det tåkesveipte fjellet i ryggen . Dei hadde ikkje ride lange biten da det tok til å regne . Bles gjorde det òg , og vart eit ufyseleg vær . Dei reid som i ei våt sky , ‐ landskapet ikring dei vart borte . Hild kjende regnet piske mot andletet og sile ned etter kinn og hals , rygg og kne . Hestane gjekk søvngjengarsikkert framover og nedover , følgde stigen ; det small og rapa i stein under hesteskorne , ‐ dei vassa i vatn der bekkane no tok til å skvale og breide seg ut som små elvar . Etterkvart børja Hild å kjenne seg trøtt og sigen , ‐ fraus gjorde ho òg så ho skalv , enda Knut hadde vore framme og sveipt ullteppet kring henne ; men no var ho klissvåt heilt inn til skinnet . Ho visste det var timar før dei kom heim , ‐ og ikkje kunne dei raste heller . Det var ei lise for henne å fortape seg i søte tankar om natta før . Ho syntest ho låg i senga med han ved sida av seg , medan regnet plaska mot rutene . Da fekk eit romlande toreskrall henne til å skvette opp . Onkel Knut satt ved sida av henne på sin hest , hadde lagt armen kring henne og var opprørt .

" Du sovna ! " sa han . " Du heldt på å falle av hesten . Kom her ! " Han løfta henne over og sette henne framfor seg på den vått dampande hesteryggen .

" Her kan du sovne alt du vil . "

Så reid dei vidare gjennom tåka og det plaskande regnet . Sulumsvarten gjekk laus bak og følgde dei hakk i hel . Begge hestane var urolege og nervøse no , for lyset av lyneld flara opp og fekk tåka til å sitre , gong på gong , og tora skrall over hovudet på dei , ‐ ein gong så nær at Hild berre rakk å telle til tre . Regnet gjekk over til piskande hagl , ‐ Hild bora hovudet mot Knuts bringe , og han prøvde å sveipe det våte ullteppet betre ikring henne . Ho sat og kjende duvinga av den sterke hestekroppen som dampa opp mot henne med si stramme , gode lukt ; og ho kjende onkel Knuts faste kropp tett innpå seg : dei sat i den same duvinga ; det var godt og trygt , men også eggande og opphissande for dei begge . Ho kunne høre hjarta hans slå , og kjende pusten hans jaga varmt over andletet og hendene . Ho liksom hang i armane hans mellom han og hestehalsen , og der sovna ho att , medan Sekunda tok seg fram og ned gjennom grisen skog og tettare skog , mot bygda .

Da dei var nede i hamnehagan , og hadde den gårete fjorden under drivande streif av skodd like nedanfor seg , vekte han henne og sa :

" Du får ri på din eigen hest no . Eg vil ikkje dei skal sjå oss koma slik . For di skuld . Og for mi eiga . Bygdeprat blir det nok av likevel . "

Hild var støl og stiv og søvnig , men han fekk løfta henne over i den våte salen . Han gav henne taumane :

" No må du ikkje sovne att . "

Ho hustra og fraus og prøvde å halde seg vaken . Slik kom dei ridande til gards , dryppande våte . Gustav kom ut og tok hand om hestane .

" Skift på deg tørt ! " ropte Knut etter Hild da ho var på veg inn . " Og så møtest vi på kjøkkenet og får oss mat . "

" Mor hennar kom her i dag tidleg og spurte etter henne , " sa Gustav i det han skulle leie hestane inn på stallen .

" Nå ? Kva ville ho ? "

" Nei det veit eg ikkje , du . Men ho såg noko oppskaka ut , ja . "

Knut gjekk fort inn til seg sjølv og skifte klede , og så på kjøkkenet . Stina heldt på å gjera i stand mat til dei .

" Usj , for eit vær ! " sa ho . " De må ha hatt ein fæl tur . Vi venta dykk tilbake i går kveld . "

" Eg måtte innom setra eit ærend , " svara han kort . Han tagde litt , og så spurte han lett :

" Var ho Eldrid Rogne her i dag tidleg ? "

Stina kikka bort på han , som snarast :

" Ho var så , ja . "

" Kva ville ho da ? "

" Ho spurte etter dotter si . Og vi sa som sant var at de reid ut i går og enno ikkje hadde kome att , at de truleg var på setra . "

" Kva sa ho til det ? "

" Ho sa ingen ting , ikkje eit steinsens ord heller , gjekk berre rett heim . "

" Det er like bra at Hild ikkje får veta om det besøket , " sa Knut og fekk det travelt med pipa .

" Neivel , " mumla Stina .

Etter at Hild hadde lagt seg om kvelden , låg ho lenge og hørte på regnet plaske ute i hagen . Trøtt var ho , men òg oppspila i heile seg . Ho tenkte på fjellferda og natta der i selet ; og den våte turen ned att ; ho kom til å tenke på mor si òg , utan særleg grunn , men til slutt sovna ho .

Eit eller anna fekk henne til å vakne att . Klokka nede i stua slo tolv . Ho kjende at ho fraus , enda Stina hadde lagt i omnen . Da hørte ho det gjekk i ei dør , låg stiv og lydde ut i mørket . ‐ Det er vel onkel Knut , tenkte ho . Han er nok oppe og vandrar slik han har for vane . Ho hadde gløymt å låse døra . Han kjem likevel aldri hit , tenkte ho .

Men så kom han . Opna døra på gløtt .

" Hild ‐ , " sa han prøvande . " Er du vaken ? "

" Ja ‐ , " kviskra ho tilbake .

" Får eg koma inn til deg ? "

" Ja kom ‐ . "

Han låste døra og kom mot henne . Det var nokså mørkt i rommet , men elingar av månelys stod inn gjennom glaset , ‐ det heldt på å klarne ute , med sterk skygang .

Brått tok bikkjene til å gøy . Dei såg på kvarandre og lydde anspende . Om litt banka det på hovuddøra nede . Hild låg dørg stille , ‐ han stod lyttande . Det banka igjen , det dundra på døra .

Knut låste opp og gjekk ned . Hild hørte farens røyst i gangen ; han verka opprørt og spurte etter henne . Kva som vidare vart sagt , kunne ho ikkje høre for dei snakka så lågt , men ho steig ut or senga og kledde fort på seg . Knut kom opp att og inn , ‐ han var rar og kvit i andletet .

" Kva er det ? " spurte Hild .

" Det er far din . Han vil du skal koma heim straks ! "

" No i natt ? Men kva er det ! "

" Det har nok hendt noko borte hos dykk . "

" Er det ‐ mor ? "

" Ja . Ho har prøvd å ta livet av seg . "

Hild stod berre og stirde på han .

" Har mor ‐ har ho ‐ ! "

" Ja . Ho har visst skore seg i handleden med eit glasskår . "

" Nei ! " ropte Hild . " Men ho lever da ? "

" Ja , ja , ho lever . Det er ingen fare for henne . Harald fann henne i tide . "

Hild fekk med skjelvne hender på seg ei lett kåpe og sprang ned der faren stod og venta i gangen .

" Du veit det ? " sa han .

" Ja ! La oss springe . "

Dei drog på dør . Han fortalte henne undervegs kva som hadde hendt . Eldrid hadde vore så reint uvanleg tunglynt og rar heile dagen . Da det vart kveld , ville ho ikkje gå til sengs . Hadde eit lite ærend nede i kjellaren , sa ho . Etter ei stund vart han uroleg og gjekk dit ned . Der fann han henne . Ho sat på kne i inste boden og fila seg i høgre handleden med ein glasbit . Frå den andre handleden rann blodet , pulserande stritt . Han hadde fått tak i ei tøyfille og bunde hardt ikring like ovanfor kuttet , ‐ ho stritta imot og bad han gå ; ho gret og sa ho ville døy , men ho hadde ikkje krefter til å hindre han , så han fekk stoppa blodet og bore henne opp i senga . Der sat no Ingrid og Lars og vakte over henne , medan han sjølv sprang for å hente Hild . Han forstod mora ville at ho skulle koma , og det straks .

Da dei kom inn i gangen , hørte Hild Ingrid og Lars gråte sårt . Dei gjekk opp . Mora halvt sat i senga med blod på hendene og også i andletet , i håret og nedover kjolen . Men ho blødde ikkje lenger .

" Mor ! " ropte Hild mot henne . " Mor ! " Ho skar i å gråte ho òg . Mora sat stille og smilte bleikt . Ho verka svært trøtt og let att augo , rett som det var .

" Gå og legg dykk , Ingrid og Lars , " sa faren om ei stund . " Men før vi går frå kvarandre , skal vi vera samde om det , alle , at dette må ingen få veta ? Onkel Knut teier nok med det . "

Dei nikka . Ingrid tok Lars i handa , og dei tusla inn til seg sjølve .

" Eg skal også gå , " sa Harald og reiste seg . " Kan du vera hos henne i natt , Hild ? Kan du ligge her , saman med henne ? "

Hild nikka ja .

" Prøv å snakke med henne , " sa faren , svært lågt , da han gjekk ; han verka så fattsleg han òg , mindre ruvande enn han pla vera , syntest Hild .

Og så var ho åleine med mor si . Alltid hadde ho vore svært glad i henne , og mora i henne , trudde ho , men dei hadde sjeldan eller aldri kunna snakke skikkeleg saman . Ho visste ikkje om dei kunne det no heller .

" Du har vore til fjells du Hild , " sa mora etter å ha tagd ei god stund .

" Ja , " svara Hild .

" Du sov i selet på Rognesetra . Eg har sove der eg òg , ser du . Men det er lenge sidan no . Tjue år . "

" Har du vore på Rognesetra ? " spurte Hild , undren .

" Eg har det . " Eldrid sa ikkje meir , førebels . Hild torde ikkje spørja , var redd mora skulle stenge seg inne påny . Så tok ho til å snakke att , langsamt og med møye , ‐ ho hadde vondt for å få sagt dette :

" Det er ein ting du ikkje veit , Hild , og aldri trudde eg du skulle koma til å få veta det heller , nokon gong . Far din veit det ikkje , ingen andre i heile verda enn eg og han Knut Rogne . Ja , og så søster mi , Gerd , " la ho til .

" Onkel Knut ? " sa Hild , lågt og bevande .

" Ja onkel Knut . " Mora halvt låg med ein nesten vond liten smil . " Du skal få veta det , no , at det var meg han ville ha ‐ ikkje Gerd . Han kom over i bygda vår første gongen til eit tråvløp , i februar 1917 . Dei køyrde på isen , der ein bane var brøyta opp . Eg var berre atten år da , han toogtjue . Knut hadde ein ung , svart tråvar med kvit blese i panna ; han vann begge dei løpa han var med i . Etterpå møttest vi på tråvarballet . Eg dansa med han heile den kvelden og han følgde meg heim . Det var ei kald , stjerneklar natt ; vi stod lenge og fraus utanfor gangdøra heime , for eg torde ikkje sleppe han inn , enda han masa svært . Det var første gongen . " Ho la seg ned på puta og let att augo . Om litt heldt ho fram :

" Han kom att , fleire gonger . Så møttest vi på ein dansefest i juni . Igjen dansa han med meg heile tida og følgde meg heim , slik han hadde gjort meir enn ein gong . Men den kvelden let eg han få koma inn , og eg gav meg til han . "

Det vart stilt lenge . Til slutt sa Hild :

" Men kvifor ‐ ? "

Eldrid hadde vore borte i eigne tankar og minne , ‐ såg spørjande på henne .

" Kvifor vart det Gerd og han da ? "

" Ja sei det . " Mora låg atter med ein liten smil . " Han ville vel hemne seg . "

" Hemne seg ? "

" Ja . " Meir sa ho ikkje om det . Det vart Hild som måtte halde fram :

" Du sa du hadde vore på Rognesetra ? "

" Ja . Eg lå med buskapen på setra vår den sommaren , saman med ei til . Så dukka han opp der ein dag , hadde gått over fjellet . Etter at kveldsmjølkinga var ferdig , ville han på død og liv ha meg med til Rognesetra . Ung og galen som eg var , let eg meg overtala til det . Lyse kvelden var det , men lang veg å gå , eit par timar , minst . Det vart ikkje snakk om å vende tilbake same natta . Og på Rognesetra var det tomt , dei hadde ikkje flytt opp dit enno . Så vart eg der med han til neste morgon . " Det fór trekningar over andletet hennar .

" Men er du glad i han enno da , mor ! "

" Om eg er glad i han ? Nei . Eg trur eg hatar han meir enn eg er glad i han . For at han gifte seg med søster mi , Gerd , og øydela mitt liv . "

" Ville han da ikkje ha deg ? "

Eldrid smilte trøtt .

" Åjo . Det ville han . Men eg kjende meg altfor trygg på han . Og på mi eiga makt over han . Eg var så ung og full av nykker . Og eg likte å pine han . Når det var fest og eg dansa med andre , vart han sjalu , og så kunne eg finne på å danse med andre heile tida , fjase og le og late som eg ikkje såg han eingong . Enda det blødde inni meg når eg merka kor hardt han tok det . Men eg kunne ikkje la vera ! Ein dag han var komen over skogen for å besøke meg , sa eg at det ikkje passa , at eg skulle på dans med ein annan . ‐ Så gå på dans alt du vil , sa han . Han gjekk til same dansefesten , tok Gerd med . Han såg ikkje på meg , ikkje heile kvelden . Eg stakk frå kavaleren min til slutt , drog heim åleine , berre gret og gret . Men da eg møtte han om morgonen , ‐ han låg på gjesterommet hos oss , lo eg og erta han med Gerd . To månader seinare var dei forlova .

Natta før bryllaupet deira møtte eg Knut ute i gangen , ‐ han låg på gjesterommet da òg . Eg greip han i armen og sa : -Knut ‐ . " Meir fekk eg ikkje sagt .

" Eg må snakke med deg , " sa han , og drog meg med inn på gjesterommet . Da fekk eg høre det eg visste inni meg frå før : at det var berre meg han tenkte på . Eg gret og han var blank i augo han òg , ‐ og eg gav meg til han igjen . Han ville få bryllaupet avlyst , men det sette eg meg tvert imot . " Det er for seint , " sa eg . " Tenk på Gerd ! Og på far og mor . " Men det bryllaupet gløymer eg aldri ! Det var forresten da eg vart kjend med far din . Eg syntest han minte litt om han Knut , så blind var eg dengongen . Du skal veta det , Hild , at eg har ikkje hatt ein glad dag sidan ! Ikkje ein . Eg ønsker å få døy . " Gråten tok henne att . Ho børja å fikle med knuten på tøystykket Harald hadde bunde om venstre handleden .

" Hjelp meg du , Hild , så eg kan få døy ! Eg orkar ikkje gå slik lenger , saman med den mannen ! Han tyner livet av meg . Så kan eg heller gjera slutt på det sjølv ! "

" Mor , " sa Hild , " no skal du sova . " Ho la sine hender over handa til mora , hindra henne i å prøve å løyse knuten . Mora gav fort opp , la seg bakover og pusta tungt :

" Det har vore ein mann i mitt liv , Knut Rogne . Da eg miste han , syntest eg ikkje livet var verd å leva lenger . "

" Men det var da di eiga skuld , mor , at du miste han . "

" Ja , og det er det verste av alt å gå her å tenke på . " Ho tørka seg i augo .

" Men det var vel slik laga . Gud ville det på den måten . " Eldrid såg på dotter si og klappa henne lett på handa :

" Du er vel trøtt du no , Hild , etter den harde fjellturen og alt . Gå inn og legg deg i di gamle seng . "

" Far ville eg skulle ligge her . "

" Lyder du han meir enn meg , no òg ? " Det klang bittert . -Berre gå . Du treng ikkje vera redd for at det skal hende meg noko ‐ no . " Da Hild reiste seg og stod litt rådvill , sa mora nesten ampert :

" Eg er så trøtt , Hild ! Eg orkar ikkje meir . Du skal gå ! "

Hild gjekk stille inn i rommet der ho sov før , saman med Ingrid . No hadde Lars òg fått senga si flytt inn dit . Dei sov , ‐ ho kunne høre søvnpusten frå dei begge i mørket . Nede i stua slo klokka tre . Hild let døra stå på gløtt inn til mora , kledde stilt av seg og kraup til sengs . Men ho fekk ikkje sova . Fjellferda og natta på setra saman med onkel Knut , ‐ det verka så underleg fjernt , som var det noko ho hadde drømt . ‐ Gjev det var ein drøm , tenkte ho . Det spenningsfylte samværet mellom henne og onkelen hadde vore ein søt , litt farleg løyndom berre ho og han kjende til , ‐ ei verd dei to åleine levde i . No braut mor hennar inn i den verda , og på ein måte slo ho sund , trudde ho . Den låge , forpinte røysta da ho fortalte om sin løyndom , sat i øyro . Mora visste om dette med henne og onkel Knut , og var opprørt . Men Hild hadde ei vag og undrande kjensle av at når ho tok det slik ho gjorde var det ikkje av moderleg omsorg for henne , men fordi ho var sjalu . Mor hennar var kvinne , ho òg ; aldri før hadde Hild opplevd det på denne måten . Ho syntest brått mora var eit slags uhyre som låg der inne og tyranniserte henne med blod på hendene , med låg , gjennomtrengande røyst og lidande bleikt andlet . Hild kjende ein sta trass vakne i seg : ho ville ikkje la den herskesjuke mora få bestemme over livet sitt . ‐ Tyrannisk , tenkte ho . Det er det ho er , har alltid vore det . Det er derfor far drikk ! Derfor er heimen vår slik han er . Eg flytter i alle fall tilbake til Rogne , i morgon den dag !

Dei bitre tankane sveiv ut i ingenting , og ho sovna . Ein uhyggeleg drøm fekk henne til å bli lys vaken att . Ho kunne høre låg , klagande gråt inne frå rommet til mor si , og kjende seg brått skuldig for dei stygge tankar ho hadde tenkt om mora . Varmen for den ulykkelege slo gjennom henne så tårene sveid i augo . Ho steig opp og gjekk dit inn .

Eldrid låg som ho hadde ligge , men såg enda bleikare og trøttare ut i morgonlyset som no stod inn gjennom glaset .

" Mor , " sa Hild , " får du ikkje sova ? "

Eldrid rista lett på hovudet , prøvde å få herredømme over den utrøstelege gråten . Hild sette seg på sengekanten , stødde mor si opp og tok henne inntil seg . Dette fekk gråten til heilt å ta overhand ; han kom som frå djup i henne ho ikkje hadde styring på . Hild kjende det slik at ho sat med eit lite barn i armane og skulle trøste det .

" Eg er slem og vond , " sa mora . " Eg tenker berre på meg sjølv . No har eg øydelagt for deg , Hild , enda det ikkje var mi meining . "

" Nei mor , du har ikkje øydelagt noko . " Hild kunne kjenne mora stivne til i armane sine ; så gjorde ho seg fri og la seg ned att .

" Har du tenkt å gå tilbake til Rogne ‐ etter dette da ? "

" Ja mor , " svara Hild .

Mora låg stille ei stund , ho gret ikkje lenger .

" Eg tenkte meg det . Du er vel ikkje dotter mi for ingenting . Sta og eigenrådig , som eg sjølv har vore . Men da må eg fortelja deg at den natta før bryllaupet hans , det var ikkje siste gongen Knut Rogne og eg ‐ . " Hild såg på henne .

" Har de vore saman seinare òg ? "

Igjen låg Eldrid og tagde , uuthaldeleg lenge , syntest Hild , og det kom opprørt frå henne :

" Ja så får du fortelja det òg da ! "

Mora var tydeleg krenkt :

" Nei eg fortel ikkje meir når du tar det slik . "

Hild sat no tolmodig og venta , forstod at det nok ville koma .

" Vi møttest natta før bryllaupet mitt òg , " sa ho svært lågt . Hild reiste seg fælen .

" Han låg på gjesterommet , saman med bror sin . Vi råka kvarandre ute i gangen att ; han passa meg opp . " Du kom til meg natta før bryllaupet mitt " , sa han . " No er det vel berre rett og rimeleg at du gjorde gjengjeld , at eg fekk koma til deg i natt " . "

" Fekk han det ? "

" Ja , " svara ho med ein liten trøtt smil . " Eg tok han med inn på mitt rom . På brurekammerset , " la ho til . Ho låg litt og kvilte ut som i eit salig minne .

" Var det siste gongen det da ! " Hild hørte at røysta hennar let skarpare og gjellare enn ho hadde tenkt .

" Eit par gonger til har vi vore saman , " mumla mora . Hild kom brått til å tenke på den kvelden , straks etter dei var komne til Rogne og budde der , ho hørte mora og onkel Knut nede i stua .

" Men sidan , etter at du hadde fått tante Gerd bort ‐ ! "

" Det var ikkje eg som fekk henne bort , Hild ! "

" Du fortalte henne om onkel Knut og deg , gjorde du ikkje ? "

" Ho hadde fått veta noko , frå Knut , eingong han var rasande , og så gjekk ho til meg og tvinga meg til å fortelja resten . "

" Det var på konfirmasjonsdagen min , ikkje sant ? "

" Det var det . "

" Men mor , " sa Hild , og døyvde ned eit sinnsopprør som låg og skalv i røysta . " Når du var saman med han den natta , før bryllaupet ditt , kan det tenkjast at han er ‐ far min ? "

Mora låg stille , svara ikkje .

" Hører du mor ! Er han far min ? "

" Korleis skal eg kunne veta det ? ‐ Sjølvsagt kan det tenkjast , " la ho til .

Det kjendest for Hild som om all verda ramla i hop . Først vart det berre eit stort tomrom inni henne ; så fyltest det : ei djup kjensle av skam , av fornedring , av å ha blitt forrådt . ‐ Blodskam , tenkte ho , og det var som om ordet fraus bort alt ho hadde syntest var fint mellom henne og onkelen . I bitter anklage vende ho seg no mot han : han visste , han måtte veta at kanskje var ho dotter hans . Likevel unnsåg han seg ikkje for å gå til sengs med henne ! ‐ Far , tenkte ho . Han er kan hende far min . Det var ein lammande tanke , ikkje til å fatte .

" Eg trur likevel ikkje han er det , " sa mora , ‐ ho låg og såg på dotter si . Men orda hennar trengde ikkje gjennom hos Hild , ‐ for i henne var alt no berre kaos og opprør . Ho visste ikkje kvar ho skulle gjera av seg . Til Rogne ville ho ikkje for nokon pris , og å liggje her heime orka ho heller ikkje .

Ho gjekk inn og kledde fort på seg . Da ho kom att og slengde kåpa over okslene , sa Eldrid :

" Du går da vel ikkje attende til Rogne no ? "

" Nei ! " sette ho i og gjekk . Ho måtte berre ut , få kjøle seg av , klare tankane . Det var like før soloppgang , ‐ såg ut til å bli ein vakker dag . På himmelen i nordaust flamma skyene raudt , små , riflete skyer . Det var ein fuglesong utan like , og fjerne hanegal helsa den vakre dagen , ‐ månen var bleik på veg ned . Men det var ikkje ein dag for henne , ‐ ho kjende seg grå og avkledd i det klare morgonlyset . Ho stansa på svaberget ved fjorden der det var brådjupt , kjende ein sugande trong i seg til berre å sleppe seg uti . Ho tok til å gå stigen langs fjordkanten , borte i sine eigne opprørte , mørke tankar , såg ikkje Knut før ho gjekk beint på han . Hild skreik rett ut , snudde og sprang .

" Hild ! " ropte han og sette etter henne . " Stans ! Eg må få snakke med deg ! "

" Nei ! " ropte ho . " Ikkje rør meg ! " Ho kjende pusten hans bak i nakken , ‐ skrekken gav henne krefter og han greidde ikkje å få tak i henne . Da snåva ho i ei rot og stupte framlengs på hovudet . Før ho kom seg opp att , var han over henne . Snerrande som eit vetskremt dyr prøvde ho å vri seg ut or grepet hans .

" Rør meg ikkje ! " skreik ho mot han . Han ville ikkje sleppe og ho beit han i handa .

" Au ! " ropte han og måtte sleppe , men greip henne om livet med den andre armen . Dei tumla rundt i lyngen og graset , ‐ Hild slost som for livet . Da tok han i , slengde henne på ryggen , sat på låra hennar og bende armane ned i bakken . Pusten gjekk som blåsebelgar på dei begge . Ho gret og bad : " Slepp meg ! " og sputta han i andletet .

" Kva er det med deg , Hild ? " sa han .

" Eg vil aldri sjå deg meir ! " fekk ho fram . " Du er kanskje far min , og eg vil aldri sjå deg meir ! "

" Eg er ikkje far din ! " ropte han . Han var blitt svært bleik . Og han sa det på ein slik måte at ho stussa .

" Du kan vera det ! Det sa mor . "

" Nei ! Eg er ikkje far din , Hild ! Og det veit ho godt , ho Eldrid òg . "

" Du var saman med henne du , natta før ho gifte seg . Eller vil du kanskje nekte for det ? "

" Nei , " sa han , stillare no . " Eg var det . Men veit du når far din og mor di gifte seg ‐ datoen meiner eg ? " Ho rista på hovudet .

" Det var 10. mai 1919 . Du er fødd 7. mai 1920 . "

" Ja kva med det ? " Hild forstod ikkje kvar han ville .

" Mor di vart ikkje med barn før eingong i august . " Knut hadde sleppt henne no , og sett seg ved sida av henne . Ho kom seg halvt opp , med eine albogen i bakken , forvirra , utan å kunne tenke klart .

" Forstår du ikkje det , Hild , at eg ikkje kan vera far din ! Da måtte du ha vore eit unaturleg vesen som ikkje ville ut i verda , men gøymde deg der inne i mors liv i over eit år . Noko slikt har eg aldri hørt om før , " sa han . Ho strauk håret frå augo , såg på han :

" Så du er ikkje far min ? Du er ikkje ‐ ! Du er berre onkel Knut ! "

" Berre det , " sa han . Brått slo ho armane om halsen hans og lo , ‐ og deretter gret ho og så lo ho att . Han kom seg opp , løfta henne og bar henne heim mot Rogne , på stigen langs fjorden , og tvert over enga og inn på tunet og i hus . Varsamt la han henne i senga på gjesterommet og breidde over henne . Ho sov alt , ferdig som ho var ; ei og anna tåre rann enno over kinna . Han opna glaset og sleppte bruset av fuglesongen og den blanke soldagen inn , drog gardinene for så det vart eit døyvt , varmt lys i rommet , og stiltra seg så ut for ikkje å vekke henne .

%Den fine junidagen gjekk og Hild sov . I ei slags avmakt merka ho at onkel Knut var innom eit par gonger og stod og såg på henne . Men ho berre snudde seg i senga og sov vidare . Mot kveld vakna ho ved at ho låg og fraus , fekk skjelvetokter som skaka heile kroppen . Ho hadde òg dundrande hovudpine , og kjende hjarta hamre fort og hardt . Ho var svært varm , ‐ gløste i andletet , enda ho fraus så ho skalv meir og meir . Alle slags maretankar kom og gjekk og vasa seg i kvarandre i eit mørkt kaos .

Så gleid ho inn i søvn att , og drømte at ho låg og kava i ei myr som drog henne ned og ned for kvar rørsle ho gjorde . På ein stein eit stykke borte sat mor hennar , utan å sjå på henne , med blod rennande frå eit ope sår i handleden . Ho sat og smilte underleg . På den andre sida av der ho låg , også litt unna , stod onkel Knut og strigla ein svart hest . Hild ropte og ropte , men det kom ingen lyd . Ho kjende ho var klissvåt over det heile , og skalv og vreid seg i dødsangst . " Jesus ! " ropte ho . " Hjelp meg ! " Men heller ikkje han hørte . Da vakna ho , drivande våt av sveitte . Onkel Knut stod over henne og heldt henne i handa .

" Du er sjuk , Hild , " sa han . " Du har høg feber ! Pulsen din rasar av stad . "

Ho såg på han med glinsande augo .

" Du hadde visst ikkje godt av den fjellturen , " mumla han . " Vil du ha mat ? " spurte han så . Ho rista på hovudet . Han stod der tafatt :

" Skal eg kanskje hente dokteren ? "

" Nei . " Hild prøvde å fukte dei tørre leppene . " Men eg er så tørst ‐ . "

Han henta eit glas vatn , tok henne under nakken , der ho var våt av kaldsveitte og løfta henne opp . Ho drakk begjærleg ; det rann vatn over haka og han tørka omsorgsfullt av henne . Ho hadde det vondt , verka i hovudet og heile kroppen , men det gav henne likevel ei god kjensle at han var så varm og full av omtanke for henne . Så gav han henne Globoid for å døyve verken og drive feberen tilbake .

Men feberen berre auka på utover natta . Knut var innom henne fleire gonger , skremt og uroleg .

" Onkel Knut , " kviskra ho , gløsande av feber . " Eg trur eg døyr . "

Knut reiste seg brått frå sengekanten .

" Hørt slikt tull ! " sa han . " Du har berre influensa eller noko i den lei . Det går snart over . "

Men da det vart dag , fór han av stad og fekk tak i dokteren , grytidleg . Distriktslegen var svær og vomdiger og likte lite å måtte ut slik før han var skikkeleg vaken .

Vel inne i gjesterommet på Rogne , sa han på sin flotte måte :

" Så det er det sjuke barn . " Han tok handa til Hild og talde pulsslaget , fann fram instrumenta sine frå den vesle kofferten , banka og lydde på brystet hennar , tung i pusten . Knut stod uroleg og ventande nede ved døra .

" Er det alvorleg ? "

" Neida , herr Rogne , det er berre simpel influensa . " Han var enno ikkje heilt blid , ‐ skreiv ut ein resept med fort uleseleg skrift og sa :

" Dette kan De hente på apoteket . Om ei vekes tid er ho frisk . " Så gjekk han , men lukta av medisin og dokter vart hengande att .

Etter fire dagar var Hild feberfri og ville opp . Ho såg veik og svimren ut der ho vandra ikring på tunet , og måtte setja seg rett som det var . Knut syntest ho var tunn og gjennomsiktig , kunne mest ikkje forstå at det var henne . Men ho hadde fått matlyst igjen , og kom seg fort .

Mot kvelden ein dag sist i juni kom ein flokk ungdom syklande til Rogne . Hild kjende dei ikkje straks , men så såg ho at det var Olav og Ingeborg , og saman med dei eit par gutar ho aldri hadde sett . Hundane sette i å gøy , og i neste augneblinken var tunet fullt av liv , av latter og snakk . Knut vart nok glad for å sjå att barna , som han så sjeldan møtte no . Ledige rom i det store våningshuset kom i bruk , ‐ senger vart gjorde i stand , og i spisestua dekte Stina til kveldsmat for mange . I medan måtte Olav og Ingeborg rundt og sjå på alt , i stall og fjøs og vognskjul , og Hild følgde dei . Ho syntest søskenbarna var blitt så vaksne og annleis på desse par åra , ‐ særleg Olav , no nitten år og riktig ein staskar . Hild tenkte fort at slik måtte onkel Knut ha sett ut da han var ung .

" Ja , vi hadde det moro her i si tid , " sa han ; dei kom inn i vognskjulet der sluffer , sledar og karjolar stod og lukta støv og gammalt lær . Han blunka til Hild , som vart litt brydd . Ingeborg lo .

" Ser du noko til Trygve Skinnarland da ? " spurte ho . Hild svara at ho gjorde ikkje det . Dei to framande gutane følgde med og kjende seg nok litt utanfor . Men dei tødde opp etterkvart , og da det seinare vart servert akevitt og heimebrygga øl til maten , vart det snart slikt liv og slik latter at det hørtest over heile garden . Knut såg på Hild : ho lo overgjevent for dei minste ting og mora seg stort . Det stakk han at det var selskap av ungdom ho trong til for å bløme opp på den måten . Ho var brått så annleis , og ho var opptatt av alt anna enn han . Eit par gonger fekk han den varme , strålande blå blenken frå augo hennar mot seg , ‐ så var ho atter vend mot dei andre unge , lattermild , og med handrørsler og blikk så kvinneleg kokette at han måtte undre seg over kvar ho tok det frå .

Det vart svært seint før garden fall til ro . Dei fem ungdommane var på sykkeltur og ville slå seg til på Rogne nokre dagar da Knut inviterte til det . Dei gjekk til sengs , og gjestene slokna fort : Olav og Ingeborg i sine gamle rom , ‐ dei to gutane i eit som hadde stått ledig . Hild var så oppspila at ho ikkje fekk sova på lenge .

Neste morgon sprang ho til Bjørketun for å hente Ingrid , ‐ hadde det travelt og berre helsa på mor si i farten . Ho undra seg over å sjå dottera så frisk og strålande glad .

" Eg hørte du var sjuk , " sa ho .

" Ikkje no lenger , " svara Hild med eit sky blikk bort på mora , som enno var svært bleik . " Du er frisk att du òg , ser eg . Olav og Ingeborg har kome til Rogne , " la ho fort til , stod forpusta på spranget . " Eg skulle berre hente Ingrid . "

" Ja de får gå da , eg ser de står og trippar . Men du får passe på søster di . " Det kom på ein slik måte at Hild kjende snerten .

" Kom Ingrid , " sa ho . " Men du , ta med deg badedrakt . "

" Åja ! " Ingrid fór inn i huset som ein glad kvervelvind .

" Det er for kaldt å bade i fjorden enno , " mumla mora , ‐ ho hadde sett seg på benken utanfor huset , var nok svært trøtt .

Ingrid vart helsa velkomen og gjort kjend med dei framande gutane . Ho vreid på seg , unseleg og litt flau , og no var det brått ingen som visste kva dei skulle finne på . Dei slo seg ned i skuggen under det store lønnetreet på tunet , for det var ein svært varm dag . Nokon låg på rygg , andre halvt sat ; ‐ når det vart sagt eit eller anna som skulle vera morosamt , lo dei alle , og så var det atter stille .

" Vi går og badar ! " ropte brått Hild . Det ville alle , og om litt dreiv heile den leande ungdomsflokken ned mot fjorden , på stigen mellom kløverenga og orekrattet i grøftekanten . Bak busker , steinar og svaberg skifte dei på seg badetøy , ‐ lo og kniste ; så stupte ein uti , og så ein til , og snart låg dei alle og plaska i det kalde fjordvatnet . Glade jentehyl og unggutrøyster som skreik i fistel , latter og rop gav gjenlyd i åsane . Knut Rogne dreiv ned mot fjorden , han òg , og stod litt og såg på .

" Kom uti du òg , far ! " ropte Olav og bles som ein kvalross . " Det er godt og varmt . "

" Nei det er iskaldt ! " hutra søster hans ; ho sat på berget , duppa føtene nedi og drog dei oppatt .

" Pyse ! " Olav skvetta vatn på henne så ho skreik ende ut . Hild la på svøm , men det isa i beina og ho snudde fort .

" Hugs på at du nettopp har vore sjuk ! " ropte onkel Knut til henne . ‐ Gå heim att du , tenkte ho .

Snart vassa dei alle i land på grunnen i vika , skjelvande av frost med knuppar over heile seg . Og dei la seg til på svaberga bortetter , småhutrande , og kjende den gode varmen både frå berget og frå sola . Knut rusla oppover mot garden , ‐ nokså utanfor .

%Mot kveld drog ungdommane atter ned til fjorden og tende eit svært bål der av tørre greiner og rekved . Dei sat kring elden med fordrømte andlet og song . Ingeborg la hovudet i fanget til ein av gutane ; han tok eit strå og kildra henne i andletet . Olav hadde kome seg ned ved sida av Hild og la armen kring livet hennar . Ingrid sat på kne , sky og fordrømt , ‐ den andre framandguten halvt låg og kikka bort på henne no og da . Etter ei stund gjekk Olav opp og fekk låne sveivegrammofonen av far sin . Og snart klang Jens Book Jensens tenor utover den stille fjorden . Dei kring bålet tok kvarandre i hendene og song , gynga med i valserytmen . Olav baud Hild galant opp til dans . Ho reiste seg litt tøvande og børsta av seg strå og barnåler .

" Skal vi danse da ? " sa ho med eit blikk mot Rogne .

" Javisst ! Kom igjen ! " Han førte henne til ei heilt flat grasslette like ved , la armen kring henne og svinga henne rundt i vals . Ho torde ikkje riktig sjå på han og ropte til dei andre :

" Kom de òg ! "

Og de kom . Snart sveiv dei i valsen alle seks . Hild såg på søster si ; ‐ ho var raud og blyg , men kunne danse . Ho er blitt vakker , tenkte Hild . Det hadde ho aldri lagt merke til før .

Dei heldt på lenge , spela om att dei same platene : Harry Brandelius , Karin Juell , Jens Book Jensen . Eitpar gonger såg Hild onkel Knut ute i tunet , ‐ han dreiv visst nokså kvilelaus ikring . Det pirra henne å tenke på at han , fullvaksne mannen , var sjalu på grunn av henne , og ho kjende ingen medynk med han . Han kunne ha det så godt , tenkte ho .

%Fram mot midnatt drog dei seg oppover frå fjorden , gjekk etter kvarandre på stigen og prøvde å vera stille , men latteren bobla og slo opp til han vart hysja nedatt . Det var lys sommarnatt . Ingen hadde lyst til å legge seg , og dei vart ståande lenge prate og le lågt ute på tunet . Til slutt sa dei godnatt og gjekk kvar til sine rom . Ein av framandgutane ville følgje Ingrid heim , men Hild greip tak i søster si og sa :

" Bli her du . Du kan sova saman med meg . "

" Tør eg det da . Kva kjem mor til å seia ? "

" Fortel henne at eg overtala deg . Kom no ! "

Tvilrådig vart Ingrid med Hild inn på gjesterommet .

" Det er inga sak for deg som ikkje skal heim att i morgon , " sa ho , og hekta av seg kjolen . Hild stod framfor spegelen og løyste ut håret :

" Du må ikkje gå og la mor tyrannisere deg heilt . Ho får tole at du er heimanfrå ei einaste natt . "

Snart låg dei side om side i senga . Dei såg på kvarandre og lo litt .

" Så fint rom du har , " sa Ingrid . " Og så fin seng . Men at du orkar å gå her på Rogne heile tida . "

" Det er fint å vera her , " mumla Hild .

" Men kva er det du gjer her da ? " ville søstera veta .

" Åh , litt av kvart , " svara Hild kort .

Dei låg stille ei lang stund , kvar i sine tankar . Så sa Hild :

" Det var ille det med mor . "

" Ja . "

Hild fekk ei kjensle av at Ingrid ikkje ville inn på dette , og det vart atter stille .

" Fint at du kom og henta meg , Hild . Men mor er nok svært uroleg for meg no . "

" Du skal ikkje ligge å tenke på det . Ho vil ha deg i skjørtekanten på seg , alltid . "

" Er du ikkje glad i mor lenger du ? " sa Ingrid med bortvend andlet og uventa brodd i røysta . " Du bur like ved og kjem nesten aldri heim . Ja , du skulle berre sjå du , korleis mor går og er lei seg for det ! "

" Det merkar ikkje eg noko til . Og eg er da heime iblant . "

Ingrid låg og tagde litt , og så kom det lågt og forskremd :

" Er det sant det folk seier at du har vore på Rognesetra med'n onkel Knut , at du var der heile natta ? "

Hild svara så roleg ho kunne , men kjende hjarta slå fort :

" Vi var deroppe ja , ei natt i sommar . "

" Er det sant det andre òg da kanskje ‐ ? "

" Kva da ? "

Ingrid hadde vondt for å få det fram :

" Dei seier at du ‐ at han ‐ ligg med deg om natta . "

Hild hørte seg sjølv svara , roleg og stilt :

" Trur du på det , Ingrid ? "

" Å nei ! "

" Det var da enda godt . "

Brått slo Ingrid armane kring halsen hennar .

" At folk kan vera så slemme ! "

" Dei vil gjerne snakke stygt om andre veit du . "

Så dei var på folkemunn no , ho og onkelen . Hild låg stille og tenkte over det , medan søstera snakka i veg , lykkeleg og livfull . Ho svara ja og ha ut i været .

" Godt at du fekk meg til å bli her i natt . " Ingrid smilte glad mot henne , og like etter sovna ho . Ho såg englerein og uskuldig ut der ho låg , syntest Hild , og det var ein avgrunn mellom dei to . For sjølv hadde ho ete av kunnskapens tre ; i all løynd , trudde ho . Og så var det kjent likevel . Folk snakka om det . Ho såg på søstera att , og kjende ein uventa varme i seg , ein trong til å verja vesle Ingrid mot livet som stod og venta på henne ute i sommarnatta , og som ikkje ville la henne sleppe frå møtet utan sår og mén . Det visste ho ; full av beisk livsrøynsle syntest ho sjølv ho var .

Hild hadde så vidt sovna da ho brått fór opp ved at det banka på døra . Ho hørte onkel Knut kalle lågt : " Hild ‐ . " Med eit sprang var ho ute or senga og opna på gløtt .

" Gå ! " kviskra ho . " Gå straks ! Ingrid er her . " Hild slo døra att og vreid nøkkelen om . Hjarta dunka i henne som ville det ut or bringa . Ho stod ein augneblink lydlaust lyttande og hørte han fjerne seg . Da ho kraup til sengs att låg Ingrid og såg på henne , forvirra og søvnør .

" Kva er det ? " mumla ho , enno halvt i søvne .

" Ingen ting . Eg måtte berre opp og stenge glaset . Eg fekk ikkje sova for fuglesongen . "

" Eg syntest eg hørte røyster . "

" Du må ha drømt . Sov no , " svara Hild og snudde seg på sida . Med ein lang gjesp spurte Ingrid kva klokka var .

" Ho slo fire for litt sidan . "

" Kanskje eg burde gå heim ? "

" Nei , nei , berre sov vidare du . "

Hild sovna endeleg no , og det var lys dag da ho vakna att . Ho låg åleine i senga , ‐ Ingrid hadde gått .

%Utover føremiddagen dreiv Hild og dei andre omkring på garden og visste ikkje riktig kva dei skulle ta seg til . Slåtten var så vidt i gang ; Knut sat på slåmaskinen og slo engene ned mot fjorden , ‐ Gustav og Elling , den andre gardsguten , bar hesjetaur frå under låven , herja med spett og jerntråd og fekk hesjene opp . Olav fann på at dei skulle hjelpe til , og snart var alle i sving ; gutane brukte gaflar , jentene river . Det nyslåtte graset , mest kløver , lukta godt i sola og vinden og kom fort på plass over hesjetrådane . Ved dugurdsbordet sa Knut at det var godt å få slikt mannskap , ‐ han såg blid ut , men var det nok ikkje , kunne Hild merke . Dei kom i snakk om politikk og Olav meinte det snart kunne vera på tide å få bort det store klasseskillet som delte bygdefolket i to leirar .

" Det er lettare sagt enn gjort , " svara faren nokså tvert .

" Men ingen prøver på det . Kvifor sit vi til dømes og et her i spisestua , medan tenarane et på kjøkkenet ? "

" Eg sit der til dagleg , eg òg , " beit Knut han av . " Berre når vi har gjester på garden , et vi her . "

" Er vi gjester , Ingeborg og eg da , når vi kjem hit til Rogne ? " Olav prøvde å snakke lett , men det kokte i han kunne Hild merke .

" De kjem ikkje for ofte . Så du får orsaka at eg ser på dykk som gjester . "

" Du har da heller ikkje brydd deg større om å besøke oss og mor . "

" Eg trenger meg nødig på , når eg ikkje kjenner meg velkomen . "

Det vart no stille ei stund , ‐ klirra berre i servise . Så sa Knut :

" Vent til du blir vaksen , Olav , og bonde sjølv , med ansvar for manges ve og vel , da ser du kanskje litt annleis på dette . "

" Eg blir vel ikkje bonde nokongong , " mumla Olav .

" Skal du ikkje ta over Rogne da , etter meg ? Det reknar nok mor di med . "

" Men ikkje du ? "

Faren drog på okslene .

" Vi får vel sjå , " sa han , litt svevande .

" Ja blir eg bonde , " sette Olav i , " skal eg vakte meg vel for å bruke folk som om dei var trælar og ikkje fri menn og kvinner . " Knut slengde frå seg kniv og gaffel , ‐ andletet vart brått mørkt .

" Du treng ikkje koma her og belære far din ! Eg har levd noko lenger enn deg og veit litt meir om livet . "

" Å det er ei råd med det , " flirte Olav . Sinnet kokte no i han òg . " Eg får ta tida til hjelp , så blir eg vel gammal nok . Gammal og klok . "

Knut sat ein liten augneblink , ‐ før han reiste seg tvert og gjekk .

" Kva går det av han ? " mumla Olav med eit blikk på Hild .

" Det var no litt di skuld òg , slik du sat og terga han , " meinte søstera .

" Ah , du da ! Såpass får han tole , gamlingen . "

Under resten av måltidet vart det sagt lite , ‐ alle kjende seg ille ved . Etter maten låg dei og kvilte litt i skuggen av lønnetreet , før dei igjen var i arbeid med hesjing . Knut hadde køyrd slåmaskinen ei god stund alt , dreiv på som om det galdt å få slått alle engene innan kvelden .

%Neste morgon pakka dei fire sakene sine og drog vidare . Det vart ropt og vinka farvel ; sommarsola blenkte i sykkelstyre og eiker der dei fór . Den som kunne blitt med , tenkte Hild . Livet fór bort med dei , syntest ho . Det vart så stille på garden , ‐ aldri hadde det vore så stille før .

Også det svære uthuset låg no og ruva utan alt sitt mangfaldige liv . Turid budeie hadde flytt på setra med krøttera like før Olav og dei andre kom . Det var eit ståk den dagen dei fór : tunet fullt av rautande dyr , ‐ kalvar som aldri hadde sett dagens lys dansa ellevilt , okseladdar prøvde seg og ville opp på kvigene , eller dei braut seg mot kvarandre , horn i horn , bura og bles . Gustav , Elling og Turid dreiv den sommaryre buskapen opp i utmarka og vidare , inn på fjellvegen , i svermar av klegg og fluger . Hild hadde spurt onkel Knut om ho ikkje kunne få bli med Turid og vera på setra ei stund , men han ville ikkje det .

%Ho prøvde elles å halde seg unna han no , ‐ vandra i kring uglad og bleik . Ein kveld ho sat og hang i huska under låvebrua i fjerne tankar , kom han så brått over henne at ho ikkje fekk tid til å gli bort .

" Hild , " sa han , " du er visst lite glad om dagen , du . "

Ho berre drog på okslene . Halvt fråverande gav han huska ein dytt ; ho vart sitjande og han dytta henne ein gong til og ein gong til .

" Du spurte meg om du kunne få vera på setra ei tid i sommar . " Hild svara ikkje og han dytta henne igjen med ei kraftig drag over oksler og rygg så ho suste langt ut .

" Har du lyst på det enno ? "

" Kanskje , " sa ho ut i været , likeglad . Men ho tenkte : det kunne vera fint å koma dit opp . Bort herifrå . ‐

" Ja , " mumla ho , " eg vil gjerne det . "

" Da skal eg følgje deg til fjells i morgon den dag . "

%Det gjorde han òg , ‐ vekte henne i otta , og dei reid av stad , Hild på Sulumsvarten og Knut på Sekunda , ‐ han rett frå travlaste slåttonna . Det var gråvær og fjorden låg blyfarga med lysare streif under sterk skygang . Etterkvart som dei steig , kom han til syne att , langt nede , ‐ ein og annan brå blenk av sol slo opp frå han , men så vart han borte , heilt , for dei reid inn i skyene , i elingar av drivande skodd , tettare di høgre dei kom . Da dei dukka fram or tåka utanfor selet vart Turid storleg forundra , og glad såg det ut til .

" Nei men er det de som kjem ! " ropte ho . " Kom inn , kom inn ! De er vel både frosne og svoltne . Husj , for ein hustren dag . "

Inne i selet var det varmt . Turid prata i veg , raud og ivrig ved omnen , der ho fekk vaffeljernet over ; og snart duka ho opp med rykande vaflar og tjukk seterrømme . Ho var forsluken etter å høre nytt frå bygda ; spurte om dei visste korleis det stod til med mor hennar , som hadde vore svært klein tidlegare på sommaren . Men verken Hild eller Knut visste noko om det .

" Nei , nei , " sukka Turid , " ho står det vel over denne gongen òg , ho er eit seigt skinn , må veta . " Da ho fekk høre at Hild ville bli på setra , lyste ho opp , glad for å få hjelp og selskap .

Utpå ettermiddagen gjorde Knut seg i stand til å ri ned att . Han tok Hild i handa og sa farvel , nesten høgtideleg , og mumla noko om at ho måtte ha det bra . Så reid han bort med Sulumsvarten diltande etter . Tåka hadde letta , ‐ dreiv no kring høgdedraga i rivande fart ‐ Hild stod i den kalde vinden og såg mannen og hestane bli mindre og mindre utetter Glima til dei var borte heilt . Ho kjende seg underleg tung om hjarta ; angra brått at ho hadde vore så mutt mot han på heile turen , ja i lang tid . No såg ho han kanskje ikkje att på lenge . Gjensynet med selet og setervollen hadde vekt minne i henne . Turid kom i døra :

" Stå ikkje der og frys i denne fæle vinden . Du er da så bleik jente , som om du skulle vera sjuk enno . Han Knut snur ikkje han , om du står og glor etter han til du blir blå . Kom inn og verm deg , så slenger eg kaffisvarten over . "

%Det vart fint , varmt vær i fleire dagar . Hild fekk frisk fjellfarge av å sitja ute i solveggen , når det var stunder til det ; ho hekta av seg kjolen og sat med attlatne augo , saug inn den gode lukta av vekstene på vollen ; også tømmerveggen lukta godt , av tjære og gammalt tre . Frå fjøset og kvea stod det ein ram tev av krøtter , og elles bar fjellvinden med seg rein ange av myr og vidder , av pors og vier , ‐ han rørte ved håret hennar og vifta i grasstrå og blomar bortetter vollen , der humlene surra soldrukne . Soldrukken var ho sjølv òg , og kunne døse av og kjenne det slik at ho gjekk opp i alt ikring seg . Og inn i halvsøvnen blanda det seg søte minne frå førre gongen ho var her , ‐ ei kald juninatt med måne . Det hende ho kledde av seg heilt og smatt som snarast ut i det iskalde fjellvatnet , men kom seg fort på land og låg og tørka i sola . Ho hørte Turid hjala og lokke : " Kom båna , sjet , sjet , sjet , kom båna ! " Og kuene kom rekande mot setra i soleglaet , gjennom dvergbjørkkriklet , stinne av det feite graset inne i fjellheimen . Alltid gjekk bjøllekua først , ‐ jura hang og slang digre og mjølkesprengde , kurompene slo om skankar og mage for å halde den blodsugande kleggen borte . Og snart var både Hild og Turid i full gang med mjølkinga .

Ein dag kom ein flokk hestar dundrande ned frå fjellet og samla seg i ei mørk , uroleg gruppe på vollen .

" Det blir uvær , " sa Turid . Og da dei vakna etter middagsluren , stod skodda tjukk kring setra , og regnet plaska ned . Skodda letta etterkvart og dreiv bort i tunge , våte flak . Eit romlande torevær ute i horisonten trakk inn over fjellet med blåsvarte skyer som tårna seg veldig opp , flerra av sikk-sakklyn ; under jaga lysare skylag i motsett lei : skyhimmelen vart riven sund av knallande toreskrall . Dei sat inne i selet , hadde fått lagt godt i omnen og tukka seg saman kring han , litt redde begge to . Turid fortalte om ein gong bølingen ikkje kom heim til nabosetra i eit slikt forrykande torevær . Alt dei lokka og ropte etter at verste været hadde drive over , var det ikkje låt å høre , verken raut eller bjølletikl . Neste dag , da det klarna og dei gjekk ut på leit , fann dei bølingen i eit skogholt . Alle kuene låg døde , etter kvarandre som dei hadde gått , med bjøllekua først , råka av same lynet ; nokre hadde gras i kjeften , hos andre taut møkka ut or endetarmen .

" Det var eit syn så fælt at du skulle aldri verre ha sett , " sa Turid . Hild sat frysande og lytta med open munn , såg lyna og hørte skralla så å seia i same augneblinken .

" Gud hjelpe oss for eit vær ! " Turid falda hendene i fanget .

Toreværet buldra seg bortover i horisontane att , og bølingen kom som han pla , ‐ no klissvåt og rautande . Det rauk av dyrekroppane inne i det vesle fjøset og lukta ramt . Hild og Turid fekk våte daskar om kinna der dei sat og mjølka så spruten stod i bøttene .

%Dagane gjekk og Hild trivdest godt med det enkle livet på setra ; likte seg i lag med Turid òg , godlynt og full av moro som ho var . Innimellom snakka ho om husbond sin og såg bort på Hild , nyfiken , ‐ ville nok gjerne få visst meir enn ho trudde seg å veta . Men Hild fekk praten inn på andre ting .

Det hende at tida fall lang , og ho gjekk iblant opp mot vierbeltet og åt blåbær ; kunne da vera bortrykt i tankar og sansa ikkje på kvar ho la vegen . Ho gjekk og song somtid så det ljoma i fjellet . Brått tenkte ho at nokon kunne høre det , og tagde , flau , ‐ raspa store , søte blåbær med forte fingrar og putta i munnen ; tenkte på livet sitt , kva det skulle bli til med det .

Bortslengd i eit skåp inne i selet fann Hild ein dag nokre gamle velbrukte , flekkete bøker . Ho gav seg til å lesa i ei : " Fiskerjænten " av Bjørnstjerne Bjørnson . Først heldt ho på å gje opp , for det var slike rare og gammaldagse bokstavar ; men med litt strev kom ho over den vansken og var snart heilt fanga inn . Snakka Turid til henne , svara ho ja og ha ut i været . Turid la seg og Hild sat samankropen i si seng med eit stearinlys og las og las .

" Legg deg no , " murra Turid , men Hild hørte ikkje , såg berre forvirra på henne som snarast . Turid sovna , ‐ låg snart og gapte og snorka . Da Hild til slutt bles ut lyset og kledde av seg i stummande mørke , kjende ho seg rar og bortrykt , i ein slags drøm . Tidleg neste morgon , over kaffikoppen , tok ho fatt på " Fiskerjænten " att . Turid kom drivande inn frå fjøset .

" Nei , no får du legge frå deg den boka ! Eg meiner du er spenna gæern , jente ! " sette ho i , reint ampert . " Bli med i fjøset og hjelp meg . " Hild gjorde det , men nokså motvillig , stadig djupt inne i den framande , spennande verd " Fiskerjænten " hadde opna for henne , berre halvveges med i alt ho sa og gjorde .

" Eg trur du er som forgjort ! " sa Turid , og neste dag , da Hild hadde lese siste sida og sette i eit : " Nei ! det kan ikkje slutte her ! " tok Turid boka og prøvde å lesa ho òg . Hild berre sat der , reint fortapt , men Turid gav opp alt etter dei første linene og slengde boka frå seg .

" Vi har arbeid å gjera , " sa ho og reiste seg .

%Ein ettermiddag Hild kom heim frå blåbærtur , med spannet fullt , såg ho at Sekunda gjekk og beita på vollen . Hjarta gjorde eit hopp i henne . ‐ Inne i seterbua sat onkel Knut og snakka med budeia . Den glade Turid var heilt annleis no , ‐ andletet raudt og oppløyst av gråt . Knut reiste seg og helsa fint på Hild .

" Kva er det ? " spurte ho og sette spannet frå seg , gneid seg som snarast om munnen for å få bort blåbærfargen .

" Mor hennar er svært sjuk , " svara onkel Knut lågt . " Det kan vera uvisst om ho står det over . Ho har nok lungebetennelse . " Han la armen om oksla hennar og førte henne litt utanfor døra . Ikkje på lenge hadde han rørt ved henne slik .

" Trur du du kunne greie seterstellet åleine nokre dagar , så Turid fekk reise heim og sjå til mor si ? " Knut stod og var opptatt med å karve tobakk i pipa . Hild såg forskrekka på han . Den tanken at ho skulle få ansvaret for alt på setra , gjorde henne først livredd . Men han lokka henne òg .

" Turid seier du er svært flink . Eg trur du greier det bra . "

" Eg skal prøve , " sa ho lågt . " Om du tør det . "

" Det er fint , Hild . Eg blir verande ein dag eller to eg òg , så eg kan hjelpe deg litt . "

Hild såg fort på han . At ho igjen skulle vera åleine med onkel Knut her på setra , det vekte kjensler i henne som ho i farten ikkje kunne finne ut av . Han såg utover og sa lett :

" Eg må få slått vollgraset , ser du , og få det i hus . "

Dei gjekk inn att , og Knut sa til Turid :

" Du kan ta deg fri ei veke eller så , Turid , og fara heim og stelle mor di . Hild har lova å ta hand om seterstellet ; ho meiner ho kan greie det . "

Ei heil veke ! fór det gjennom Hild . Det gråtherja Turid-andletet strålte opp i ein takknemleg smil :

" Det går da ikkje an det , " sa ho . " Det blir reint for hardt , ‐ ho er berre jentungen . "

" Å , ho er vaksen nok , " kom det kort og avgjort frå Knut . " Berre gjer som eg seier , ‐ ta deg fri ei veke . Eg skal slå vollgraset , og så hjelper eg Hild litt i starten . "

" Ja da så . " Turid smilte att , såg Hild . Det var ein annan slags smil , bortvend , ein ingen skulle sjå . Ho tok til å plukke saman tølene sine , det ho trong på bygdeturen , og kunne ikkje få fulltakka dei to . Ho vimsa og tulla rundt til Knut sa nesten bryskt :

" Du får sjå å koma deg av stad no , skal du nå fram før det kveldar . "

Og så gjekk ho , vinka farvel og stabba og tråkka utetter Glima med ryggsekk og gummistøvlar , den fjellvegen ho hadde gått i så mange år .

%Det vart rart og stille på Rognesetra da Turid var borte . Knut sat ute på steinhella og røykte , Hild sette fram mat og kokte kaffi inne i selet ; ho gjekk til og frå bordet og kjende ei rar spenning inni seg : greip seg i å ønske at tida måtte stanse så ho kunne få halde på inne og ha han sitjande derute . Om litt skulle ho opne døra og seia : versågod , no er det mat . Men før ho kom så langt var han der av seg sjølv , lutte seg inn under dørkarmen , flyte heile døropet , syntest ho . Hild stansa midt i eit gjeremål og augo deira møttest som snarast ; ho vart blussande raud og fekk det travelt med sitt att .

" Det lukta så godt av kaffi , " sa han .

" Ja no er det mat . Set deg , " mumla Hild .

" Takk . " Knut sette seg og ho skjenkte i kaffi , kom så nær han at ho kjende seg enda meir trekt inn i den rare spenninga . Ho gjekk fort unna og skjenkte til seg sjølv , sette seg til bords , ho òg . Ingen av dei visste noko meir å seia . Og di lenger dei tagde , di meir umogeleg vart det å få brote stilla . Hild sat og bles på den glovarme kaffien og såg ned i bordet , med det tunge blikket hans på seg .

" Du har nok hatt det fint heroppe , du Hild . "

Ho reint skvatt til ved at han endeleg sa noko .

" Åh ? Korleis det ? "

" Du ser godt ut . " Han sa det på ein slik måte at ho vart raud att .

" Du har fått fjellfargen , " la han til . " Det kler deg . Og du er blitt så lys i håret . "

" Og blå om truten , " sa ho og sette blikket rett på han , brått skjelmsk ertande . Det vart hans tur til å bli raud .

" Det kler deg det òg , " mumla han .

Etter måltidet reiste han seg og gjekk ut medan Hild vart sitjande , forvirra over seg sjølv og sine eigne kjensler . Han var borte i reidskapsskuret , såg ho , og fann fram ljåen . Om litt ropte han inn og spurte om ho kunne dra slipesteinen for han . Ho gjorde det , stod og drog og drog . Iblant kom håret hans bort i hennar under arbeidet , og han rørte lett ved henne , frå stund til stund , liksom tilfeldig . Hild kjende kvar berøring gjennom heile seg . Kva er det med meg , tenkte ho fortumla . Ikkje var det tungt å dra slipesteinen heller , enda så lenge han heldt på .

" Eg skal til å slå i morgon tidleg , medan det enno er dogg i graset , " sa han . " Derfor sliper eg i kveld . "

No kom krøttera heim frå fjellet , som sola var nede bak , og Hild fekk det velsigna travelt med alt ho og Turid hadde vore saman om før . Ho kom seg liksom unna onkel Knut på den måten . Det tok lang tid med mjølkinga . Han kom inn og stod nær henne og såg på .

" Hadde eg kunna skulle eg hjelpt deg , " sa han . Hild svara med hovudet inn mot kumagen at det gjekk fint . Han tok til å gjera reint i fjøset og så bar han mjølka inn . Hild verka i ryggen da ho til slutt reiste seg frå fjøskrakken og var ferdig med den siste kua , så trøtt at ho kjende seg svimren . Det skulle bli harde dagar framover . Og all mjølka som kom til å hope seg opp inni selet , morgon og kveld . Separering , kjerning , ysting , ‐ tunge bøtter med kalvedrikke ned i fjøset att .

%Da ho kom ut var det mørkt ; sommaren stod snart på hell . Over det nesten svarte fjellet lyste avdagshimmelen blågrønn , ‐ ei og anna stjerne tok til å funkle over den ødslege susing av fjell og vidde . Inne frå selet hørte ho separatordur ; Knut var i sving med mjølka . Hild måtte nesten le så sliten ho var . Det kunne han ha godt av når han sende Turid bort på denne måten . For å bli åleine her med meg , tenkte ho .

Dei var ferdige med kveldsstellet , seint omsider og hadde fått seg mat .

" Det er ikkje meining skapt i all denne mjølka her inne i folketomme fjellheimen , " sa Knut . " Du kan yste og kjerne , men alt med måte . For smøret harsknar og osten blir sur , eller han mugnar , før vi får han til bygda . Først sit du og drar i spenene til du blir kvit i andletet og får krampe i fingrane , ‐ så ber du mjølka inn og etterpå ber du ho ut att til kalvane . "

" Korleis ville du gjera det da , onkel Knut ? " spurte Hild , så trøtt at ho berre sat og lo .

" Eg ? Jo du , eg ville rasjonalisere , " svara han . " Drive rasjonelt fjøsstell , som det står i eit spelstykke vi hadde i ungdomslaget eingong . "

" Spela du der da , onkel ? " Hild berre lo .

" Visst fankern gjorde eg det . God var eg òg , om eg skal seia det sjølv . Nei , no skal du høre ! " Han reiste seg og tok til å drive att og fram med pipa . " No forenklar vi , i alle fall dei dagane Turid er borte . Vi lar kalvane overta mjølkinga , ein god del i alle fall . "

" Tullebukk ! Dei kan vel ikkje det . "

" Å jo du ! Det er dei som kan . Det er medfødt . Berre prøv , la dei sleppe til . "

" Å slik ! Da blir det ikkje mjølk i det heile . " Hild hadde strekt seg ut på brisken , i lattermild avmakt og gløtte bort på han .

" Mjølk nok , " sa han . " Og smør nok og ost nok . Og så blir det kjøtt . Finare , feitare gjøkalvar til haustslaktet . Det var godt eg kom til fjells , " la han til , " så eg kan få litt orden på sakene her . " Han sette seg på sengekanten , nær henne , tok eine handa hennar . Hild vart brått alvorleg , låg og såg på han .

" Var det ikkje det , godt at eg kom ? " Han sa det i ein heilt annan tone no .

" Kanskje . " Ho tok handa til seg og strauk håret frå panna . " Eg er så trøtt , eg må sova . "

Knut sat og såg på henne litt ; så reiste han seg .

" Eg går og ser til Sekunda , medan du legg deg . "

Hild kledde fort av seg , ‐ kjende ho lukta av fjøs og krøtter , håret og heile ho . Og det stod ein ram tev av inntørka sveitte kring henne berre ho rørte seg . Nokon vask vart det ikkje råd med , når han stod rett derute . Ikkje orka ho heller . Ho kraup under teppet .

Om litt kom onkel Knut inn att ; han la seg og dei sa god natt . Dei låg stille i kvar si seng , som låg dei og lydde mot kvarandres tankar . Ho venta at han skulle koma , no som sist , men ville det ikkje for nokon pris , trudde ho . Og så kom han ikkje . Snart sovna Hild , stup trøtt som ho var .

%Da ho vakna ved at sola skein inn gjennom glaset og rett på henne , vart ho liggande med eit kaos av motstridande kjensler inni seg : glad for at han hadde halde seg borte ; men på ein vag måte kjende ho seg krenkt òg , og lei seg . Han er ikkje forelska i meg lenger , tenkte ho ; men visste med det same at det ikkje var sant . Når han ikkje hadde kome , var det av omsyn til henne . Den tanken fylte henne med ein brå varme .

" Onkel Knut , " sa ho ut i det enno halvmørke rommet . Da såg ho at senga hans var tom , og om litt hørte ho sjoding av ein ljå . Hild kikka ut gjennom glaset der flugene alt surra i solvarmen . Onkel Knut gjekk på vollen i det tidlege morgonlyset og slo saftig , doggvått vollgras . Det var ein svingande rytme og eit eige driv i måten hans å føre ljåen på som fekk henne til å hugse ein gong ho såg han danse gangar . Hild steig opp , kledde seg , kokte kaffi og kalla han inn til morgonmat . Han ropte tilbake at han hadde ete alt og slo vidare .

Vel i gang med mjølkinga nede i fjøset , hørte ho han koma .

" Vi gjer som eg sa i går , Hild , " sa han , og dermed henta han eit par spekalvar frå kalvebingen og drog dei bort til kvar si ku .

" Nei ! " sette Hild i , " dette vil eg ikkje ! "

Kalvane fann fort det dei søkte og tok til å suge med sprikande kalvebein og hovuda bende oppover .

" Ta dei bort att , straks ! " Hild hadde reist seg . " Du har gjeve meg ansvaret for stellet her . "

" Ja , men eg bestemmer likevel , ser du , når alt kjem til alt . Dette er som Gud hadde tenkt det da han skapte ku og kalv . "

Hovudristande måtte Hild gje seg . Knut henta fleire spekalvar til matfatet . Dei stritta mot når han drog dei av stad , men fann seg snart vel til rette . Med grådige kjeftar smaska og hogg dei i jura og mjølka rann livssalig inn i dei som manna frå himmelen .

" No fekk du sveiserhjelp så det forslår , " sa Knut og såg stolt på det han hadde fått til . Hild måtte le , så gale det var . Ho vart fort ferdig med mjølkinga , og ikkje var det så mykje å bera inn heller . Knut stod og såg på kalvane som no låg stinne og velnøgde inne i bingen .

" Reine julekvelden for desse små krypa her , " sa han . " Vi måtte få fjøsstellet unna litt fort , " la han til , " for eg treng slåttehjelp på vollen . "

%Utover dagen gjekk Hild med riva og vende høyet . Det nyslåtte vollgraset tørka fort i sol og fjellvind og lukta godt : det var som om sommaren og livet i det sende ut sine søtaste angar i den stunda dei vart borte . Graset og alle blomane , fulle av humlesurr , hadde stått og vifta i vinden , men skulle snart inn i utløa no , og fylle den med ein faren sommar , ‐ så inn i kumagane , og deretter ut i gjødsel og jord og vatn og gje næring for nytt gras som skulle spire på vollane mot nye somrar . Ein underleg rundgang , kom det for Hild , ‐ ho hadde i grunnen aldri tenkt slike tankar før . Skal eg gå her og vende det graset òg , tenkte ho så , ‐ om to eller tre eller fire år ? Eller om ti ?

" Da er eg sjuogtjue , " mumla ho lågt , " og snart gammal . "

" Kva sa du , Hild ? " Onkel Knut hadde tatt seg ei lita kvil , stod og stødde seg til ljåen og tørka sveitten av panne og hals med skjorteermet . Hild vart raud og forvirra .

" Eg sa da ingen ting . "

" Nei , nei . Eg syntest du sa noko . " Han tok brynet , sputta på det og smelde det mot ljåjarnet . Hild tok opp att tråden i tankane sine . ‐ Ti år er likevel evig lenge , tenkte ho . Gudskjelov ! Men graset har ei kort levetid . Og humlene . Ho kikka bort mot onkel Knut som stod og såg på henne . Ho såg fort bort att , som hadde ho brent seg , tok riva og arbeidde vidare .

Også kveldsstellet gjekk fortare enn vanleg , for Knut heldt fast på at kalvane skulle ha sitt , no òg . Da arbeidet i fjøset var unnagjort og ho skulle gå inn , sat onkel Knut og røykte ute på steinhella . Han reiste seg og tok bøttene frå henne , bar dei inn .

" Eg går ein liten tur , " sa han så .

" Men er ikkje det for mørkt ? "

" Eg kjenner vegen . Og månen kjem opp om litt . Er tilbake om ein times tid . "

Dermed gjekk han . Hild kjende seg brått svært åleine i den ødslege mørke fjellsusen . Men det var trøst i Sekunda som gjekk og grasa ute på vollen , og i dyrelåtene nede frå fjøset . Ho smått fraus og kom seg inn , sette ein kjel med vatn på omnen og låste døra . Da vatnet var varmt , slo ho det opp i ei stor balje , kledde av seg og vaska seg grundig , først håret , så heile seg . Ho tok på ein rein kjole og kasta dei skitne fjøskleda inn i skåpet , fekk bort vatnet og vatnsølet på golvet ; ho kjemte og børsta det våte håret i ein liten sprukken spegel på veggen . Andletet hennar skimra bleikt , enda ho var brun av sol og vind . ‐ Er dette meg , tenkte ho . Ser eg slik ut ? Det fór søtt i henne at ho var vakker . I dette lyset , ja , tenkte ho så .

Hild skruva ned parafinlampa som stod og oste ; sette seg så til med litt handarbeid og hadde ei underleg sitring i seg . Ho sat og lydde og venta . Da ho til slutt hørte steg ute , reiste ho seg så brått at det svartna for augo , og ho kjende det lukta reint av hår og klede . Det tok i dørklinka . Først da kom ho på at ho hadde gløymt å låse opp att . Ho gjorde det med hamrande hjarta , og opna døra . Knut lutte seg inn og strauk tett forbi henne , ‐ det stod ein gufs av fjell og vidde og slåttonn ikring han .

" Hadde du låst døra du , " mumla han .

" Eg syntest det var best , " svara ho .

Dei vart ståande litt , vende mot kvarandre . Så løfta ho armane .

" Onkel Knut , " kalla ho , svært lågt .

" Hild ! "

I neste no var dei saman , i eit famntak så tett som ville dei slette seg sjølve og bli ein ; munnar og kroppar søkte kvarandre vilt , i vånde . Han løfta henne og bar henne bort i senga . Hild låg med attlatne augo og let han gjera med seg kva han ville . Hendene hans fór over henne og streva med å få kjolen av , og ho hjelpte til ; under hadde ho ingenting . Han kledde fort av seg , bles ut lampa og kom til henne . Hild møtte han no og gav seg over i noko som hadde vilja ta makta frå henne sidan dei vart åleine på setra . Ho syntest alt ikring henne vart borte , og i heile verda var det berre dei to .

%Etterpå låg dei lenge saman , stille og lykkelege , berre rørte så vidt ved kvarandre no og da . Slik sovna dei . Da han vakna att , var det lyse morgonen . Hild låg enno og sov . Han rørte lett ved henne og med ein salig smil kraup ho inntil han i halvsøvne . Dei vart lig gande i ein halvdøs til dei vektest opp av kuene som rauta og ville ha sitt og få koma ut i fjellet .

Hild arbeidde fort og lett i fjøset . Ho protesterte ikkje da han igjen let kalvane sleppe til . Elles kom han i vegen for henne meir enn han hjelpte henne , med kyss og klem .

" Onkel Knut da , " lo ho . " Eg blir aldri ferdig på denne måten . " Men kvar berøring fór søtt gjennom henne , fekk henne til å lengte etter han .

Kuene kom seg ut og rauta og bar seg , som var dei opprørte over slik uvant behandling . Dei drog i veg oppover mot fjellet , og Knut og Hild tok fatt på slåttonna . Det var ein liten voll bak fjøset der gras og blomar enno stod og vifta i vinden .

" Kan du ikkje spara denne , han er så vakker , " sa Hild .

" For di skuld lar vi han stå . " Knut sette ljåen frå seg og tok ei rive , hjelpte henne med å få utover såtene på den store vollen . Det vart meir tullprat enn arbeid ; begge var underleg lattermilde , smil kom og fór over andleta for dei minste ting . Dei tumla over ende i høysåtene , og han ville la slåttonn vera slåttonn , men ho vreid seg unna , strauk forrusk av kjolen og såg på han med eit par blå augo som latteren lyste i .

" Høyet må i hus , " sa ho . " Er det ikkje derfor du er her da ? "

" Slavedrivar . " Knut daska lett til henne , var som ein vilter gutunge , syntest ho . Han dreiv hardt på ei stund att , men så vart han tørst og Hild måtte hente mysudrekke blanda med kaldt fjellvatn . Han drakk så det silte nedetter halsen og bringa , adamseplet fór opp og ned . Håret , som tok til å få grå stenk , krølla seg vått over den høge , verbarka panna , der han hadde eit arr . I issen lyste det inn på blank , brun skalle . Da ho hadde sett bort spannet , greip han henne brått i handa , slengde seg raklang på ryggen i ei høysåte så ho kom tumlande over han .

%Dagar og netter gjekk ; seinsommardøgn , breddfulle av lykke , men òg av ein eigen rar melankoli som brått kunne gripe dei begge ; dei hadde ei kjensle av at dette var noko kosteleg dei fekk oppleve her og no . Dei gløymde for ei tid at han alt var vaksen mann da ho kom til verda . Ho kjende seg langt meir vaksen enn før , med ansvar for styr og stell . Ho var hans kvinne , fullt og heilt , og det fekk alt i henne til å bløme opp og falde seg ut på ein ny , ukjent måte . Det gjorde han yr og vill . Ikkje hadde han samvetsagg heller no lenger , syntest slett ikkje ho var for ung .

Ei natt vart Knut brått vekt av eit skrik . Han sette seg opp og såg at Hild stod midt på golvet og stirde fram for seg , som vetskremd .

" Hild ! " ropte han . " Kva er det ? "

Hild kom mot han , rørte seg langsamt og mekanisk . Han greip henne i handa og skjøna no at ho sov .

" Hild ! " ropte han att , ‐ fekk henne så ned på sengekanten og opp i senga . Ho skreik att og virra med hovudet . Knut greip henne om okslene og ropte :

" Hild ! Du må vakne ! "

Ho såg på han , fortumla og forvirra , halvt vaken no . Så snudde ho seg bort og slo hendene for andletet .

" Kva er det ? " sa han og greip tak i henne att . Ho låg og skalv .

" Eg drømte så fælt , " mumla ho , bortvend . Han rørte lett ved håret hennar :

" Kva drømte du da ? "

Først rista ho berre på hovudet , ‐ så kom det svært lågt :

" Eg drømte om mor . "

" Fortel , " bad han .

Da ho berre vart liggande , tok han henne til slutt om okslene og vende henne mot seg :

" Kva drømte du , Hild ? "

Langsamt tok ho til å fortelja .

" Eg drømte at eg gjekk på ein stig . Det var nok om våren , for bjørkene lukta av nyutsprunge lauv . Da fekk eg sjå mor framfor meg på stigen ; ho verka så ung , syntest eg , ‐ ho hadde ein liten hatt med fiolett slør som vifta i vinden . " Mor ! " ropte eg , og da smilte ho til meg ; ein glad smil , og vende seg for å gå . " Mor ! " ropte eg igjen . " Gå ikkje frå meg ! " Og eg sprang etter henne . Ho gjekk roleg framfor meg , men eg kunne ikkje nå henne att . " Mor ! " ropte eg igjen av all kraft . Da snudde ho seg og såg på meg . Eg stod som fjetra for no var ho heilt annleis . Hatten var borte . Dei blå augo hadde skift farge og blitt kolsvarte ; ho berre stirde på meg , og det rann tårer nedover kinna , slik at dei vart bleike og furete . Og så tok heile andletet til å løyse seg opp ; berre augo var att , og dei brende seg inn i meg . " Mor ! " ropte eg pånytt og prøvde å gripe tak i henne enda ho ikkje var der lenger . Men så kom det tilbake , ut or ingenting , andletet , kroppen . Da såg eg at det ikkje var mor , men meg , som om eg såg meg sjølv i ein spegel , der eg likevel ikkje kunne kjenne att mitt eige andlet . Og så vakna eg . " Ho låg litt og tagde , før ho la til :

" Det hørest kanskje ikkje så ille ut , men det var fælt . "

" Det var da berre ein drøm , " sa Knut . Om litt heldt han fram :

" Mor di har vore her i dette selet eingong . Men det veit du kanskje ? "

" Ja , " mumla ho . " Ho var her saman med deg . "

" Eg var svært glad i henne på den tid . Og ho i meg . "

" Det veit eg . Så det var vel ikkje så rart eg trudde du kan hende var far min . "

" Hild ! " sa han , brått opprørt . " Du går da vel ikkje omkring med den tanken lenger at eg kanskje er det ? "

" Nei , " sa ho , " sjølvsagt gjer eg ikkje det . Da hadde eg aldri ligge her kan du vel forstå ! " Også ho var opprørt no . " Det er ille nok som det er , " la ho til . " Du er onkelen min . "

%Neste dag seig igjen uværet tungt inn over fjellet og sveipte allverda i regn og tåke . Mesteparten av høyet hadde dei fått i hus kvelden før ; resten låg i såter . Knut bar inn ved og la i omnen ; nordavinden trakk kald gjennom dei gisne tømmerveggane og ula i pipa . Hild hadde funne seg ein bunding , og han sette seg til å lesa , men var berre halvveges med og kikka bort på henne iblant ; ho sat der så tankefjern , ikkje til å nå lenger , enda dei var i det same vesle rommet , stengd inne av uværet . Kva kan det koma av , tenkte han . Er det drømmen ho hadde i natt , og samtalen vår etterpå ?

" Når kjem Turid att ? " spurte Hild brått . ‐ Går ho og ventar på det , tenkte han , sterkt plaga .

" Du er kanskje lei av å gå her på setra du no , Hild . " Knut la boka i fanget . " Og du blir vel med meg når eg fer attende til bygda ? "

Ho svara ikkje , telte masker . Han sat og såg litt på henne , og så sa han :

" Det er vel ikkje fritt for at dei snakkar om oss dernede no . Vi skulle ikkje bu saman slik her på setra , vi to åleine , ser du . Dei toler ikkje det . "

" Dei får seia kva dei vil . " Hild strikka vidare .

" Så du angrar ikkje da ? "

" Nei . Eg angrar ingenting . "

" Eg er meir enn glad for å høre det , Hild . Måtte du seia det same når vi vel er nede i kvefsebolet att . "

" Tvilar du på det ? " Ho såg spørjande på han .

" Eg vil helst ikkje tvile på det . "

Det vart stille ei stund .

" Hild , " sa han og bladde i boka . " Vil du gifte deg med meg ? "

Det kom nok brått på henne dette , ho vart sitjande stum .

" Er ikkje du gift med tante Gerd da ? " kom det til slutt .

" Eg er det enno . Men snart er vi lovformeleg skilde . Noko ekteskap har det ikkje vore på lenge , det veit du . I grunnen aldri , " la han lågt til , og så heldt han fram : " Eg kan vel ikkje vente at du skal svara meg her og no , enda eg nok helst ville det . Her er det berre oss to , og ingenting som øydelegg ; dernede er det så mangt . Ja , det var best om du svara meg no . Vil du ? "

" Eg veit ikkje , " svara Hild . " Det kjem så brått . Men krev du svar av meg straks , så blir det nei . Eg er berre sytten år . Og du er onkelen min . "

" Nei , nei , eg krev ikkje noko svar no ! " Han var blitt mørk i andletet , sat og tagde ei stund , såg ned :

" Du veit , gifta vi oss vart det brått slutt på bygdeslarvet òg . Og det blir ikkje å spøke med , verken for deg eller meg . "

" Vil du vi skal gifte oss av den grunn ? "

" Nei ! " sette han i . " Det veit du godt . "

Så vart dei sitjande kvar i sitt att , han med boka som han hadde lese før , ho med bundingen . Langt om lenge braut han stilla :

" Kva tenker du på , Hild ? "

Ho hadde late bundingen falle ned i fanget og sat og såg bortrykt framfor seg .

" Å ingenting særskilt , " sa ho og tok arbeidet oppatt , kjende seg nok overrumpla .

" Du var så langt vekk . " Han reiste seg og gjekk bort til glaset . " No kjem kuene . Det har slutta å regne òg , ‐ det klarnar i vest . Vesta glein , tørr stein , " la han til . " Vi får godvær i morgon . "

Igjen vart det mørkt før mjølkinga var unnagjort . Han hjelpte henne å separere ; så gjekk han ut , medan Hild heldt fram med å stelle og stulle inne . Til slutt gløtte ho på døra og ropte på han , spurte om han ikkje skulle ha mat . Han stod ein stad i mørket på vollen , så vidt ho kunne skimte han .

" Kom heller hit ut du , Hild ! " ropte han tilbake . Ho hekta ei ulljakke om okslene og gjekk ut og bort til han .

" Så mørkt det er i kveld , " sa ho , smått frysande . Knut la armen kring henne .

" La oss stå her litt . Eg trur det er siste sommarkvelden . " Han sa det på ein slik trist og rar måte ; det let som eit slags farvel . Det var kaldt etter regnet , men rein , fin luft ; væten hadde løyst ut all den bittersøte aroma som fanst både i det uslåtte vollgraset og i høysåtene , og også i dei ville fjellvekstene utanfor setergrenda , i myr og på lyngrabbar . Det kom elingar med ram lukt av hest frå Sekunda , som stod og halvsov eit stykke unna .

" Hør , " sa Knut , " hør for sus . "

Ja , regnet hadde fått den ødslege , mørke fjellheimen til å suse av rennande vatn ; bekken framfor dei gjekk stri , og frå fjernare elvar og bekkar stod det ei mektig sjoding , blanda inn i viddesusen . Over dei spende stjernehimmelen seg , med ein enda fjernare sus som ikkje var til å fatte . Hild fraus .

" Ein kjenner seg så liten når ein står slik , " sa Knut . " Vi små menneskekryp i alt dette store . " Det var ein rar , fjern klang i røysta hans . " Vi blir fødde til verda , og før vi kjem skikkeleg i gang med å leva , er livet vårt forbi . Det er så ufatteleg kort ; likevel synest vi det er det viktigaste av alt . Men når vi er borte , hugsar ingen oss meir , som skulle vi ikkje ha levd i det heile . Og fjellet ligg her , på same vis , med himmelen over , utan oss . "

Aldri hadde Hild hørt onkel Knut snakke slik . Det han sa , og måten han sa det på , rørte underleg ved strengar i henne sjølv ; og ho kjende inst inni seg at denne mørke mannen ved sida av henne , så framand og så kjent , så langt borte og så nær , betydde meir for henne enn ho ville vera ved .

%Neste føremiddag hadde Knut det travelt ute på vollen med å få høyet tørt ; han snudde og vende på det så sola og fjellvinden riktig skulle få tak : det liksom hasta med å få det i hus no . Tørt vart det òg , og han bar det inn i svære bører på ryggen . Litt frampå dagen fekk han sjå Turid ute i Glima .

" Tenkte eg det ikkje , " mumla han , slengde frå seg rive og tau og stakk inn i selet til Hild ; ho heldt på å kjerne smør der .

" Ja no treng du ikkje slite med dette meir , for no kjem ho stigande ute i fjellvegen , megga sjølv . Det lyser faenskap av henne lang veg . "

" Som du snakkar da mann ! "

" Vent skal du sjølv få sjå . Ja , du blir vel med meg ned att til Rogne no , Hild . For eg fer i dag . Høyet er gudskjelov i hus . "

" Men ser ikkje det rart ut , om eg følgjer deg no ? "

Om litt hadde dei Turid på døra , sveitt og raud etter den lange turen .

" Usj ! " sa ho . " Eg syns fjellvegen blir lenger for kvart året . Og her har de vel hatt det bra ? "

Jau takk , dei hadde da det . Med gløgge , nyfikne augo såg ho på dei både titt og ofte , sat oppkava i ein stol og fortalte rivande fort frå bygda . Hild sette fram mat til henne , ‐ spurte stilt om ho ikkje var svolten .

" Å jau , svolten er eg som ein skrubb , men du skal ikkje bry deg med det . Eg finn meg litt mat når eg berre får desse hersens støvlane av meg . Nei , mor var nok ikkje så sjuk likevel ho . " Det glitra ein liten fort smil i augnekroken . " Det stod no ikkje om livet i alle fall , og gudskjelov for det ! " Men han Knut skulle ha takk for at ho fekk vera borte så lenge . Og korleis hadde det gått med ho Hild da stakkar , og seterstellet ?

" Bra , " svara Knut , kort . Han gjorde seg i stand til å fara heim .

" Du får bli med meg ned att du da , Hild . " Han sa det på ein slik måte at det ikkje var råd å legge imot . Hild gjorde seg fort i stand , ho òg . Da glitra det enda meir i augo på Turid .

" Ja du er vel sliten du , " sa ho . " Det blir godt for deg å koma til Rogne og få kvilt deg litt . "

%Utpå ettermiddagen drog dei av stad , Hild på hesteryggen og Knut ved sida . Da dei i kveldinga kom inn på Rognetunet , merka Knut straks at fliren sat i augnekroken på nokon kvar . Han let seg ikkje merke med det , og hjelpte den støle Hild ned frå hesteryggen .

" Du får herde deg no , " sa han lågt .

Livet på Rogne vart annleis for Hild heretter . Tenestfolket , både Stina , Elling og Gustav var mutte og avvisande når ho prøvde å snakke til dei . Ned i kårstua til gamle Hilda og tante Beate våga ho ikkje gå . Gjekk ho ein tur etter vegen og møtte gamle kjenningar , helsa dei ikkje lenger som før , ‐ berre nikka kort eller såg ein annan veg . Men det fanst òg dei som blunka til henne , og smilte , ‐ særleg menn . Det likte Hild enda mindre . Til å børja med plaga det henne sterkt å bli møtt slik ; så vart ho arg og hardna til i trass ; ‐ tedde seg stolt og avvisande mot dei som såg på henne med openlys og frekk vanvørnad . Men når Hild var for seg sjølv og tenkte gjennom alt , kunne ho inst inne forstå denne reaksjonen . Ho hadde skjemt seg ut og gjort ting sterkt i strid med det folk flest meinte var rett og riktig . Uviljen mot onkelen , som ho iblant hadde kjent ein snev av før , sette seg no fast og vart bitrare . Det var hans skuld ; han hadde forført henne . Når ho tenkte på det , kunne ho jaga seg sjølv opp i eit slikt sinnsopprør at ho måtte ut og gå det av seg på lange , einsame skogturar . Det hende Hild kom forbi onkel Knut på tunet når ho drog av stad i full bør . Han såg langt på henne . Men ho berre gjekk fort framom , som om han ikkje var der i det heile . Det var reint ei lise for henne å merke kor plaga og ulykkeleg han stod der . Han kunne ha det så godt ! Det hende ho lulla seg inn i fantasier på slike vandringar : dei skulle finne henne død i eit myrtjern eller ei elv . Onkel Knut skulle vera den som fann henne . Hild såg han for seg der han stod ved grava medan kista vart senka ned . Han berre gret og gret . Aldri meir ville han få henne tilbake . Ho fekk salte tårer i munnen der ho gjekk , av medynk med seg sjølv . Og med han ! Men så måtte ho le midt i gråten . Ho var ein tullete barnsunge som kunne gå slik og fantasere ! Av eigen vilje og drift hadde ho gjeve seg til ein mann , ikkje ein gong , men mange , og hatt stor nyting av det . Det var like mykje hennar skuld som hans . Ho hadde lokka han , kom det for henne , fått han forelska i seg . Og medan Hild gjekk slik , borte i eigne tankar , fekk ho verkeleg og djup medkjensle med onkelen . Ho visste at ho gjekk der på Rogne og pinte han no , så ho nesten kunne høre det skrike inni han . Og ho ville pine han , det var ein slags rus for henne . Kva er eg for eit fælt menneske , tenkte ho , skremt av kjensler ho aldri hadde trudd ho kunne ha .

Etter ein slik rask tur i den kjølege skoglufta fall Hild meir til ro , og ein gong ho var på heimveg , tenkte ho at no fekk ho snakke med onkel Knut . For ho var glad i han , trass i alt . ‐ Kvifor skal andre få bestemme over mitt liv , tenkte ho . Dei kan få seia kva dei vil . Heretter skal eg ikkje sky han på denne måten . ‐ Det vart brått veldig om å gjera å få snakke med han .

Men da Hild kom heim var onkelen ikkje der . Bilen stod heller ikkje i tunet , såg ho . Ho ville ikkje spørja nokon , men så sa Stina det , reint tilfeldig :

" Han Knut kjem ikkje til kveldsverd i dag . "

" Kvar er han da ? " spurte Hild lett og likesom likeglad .

" Han skulle nok til byen ein tur . Det var uvisst når han kom att , sa han . " Stina såg på Hild . " Men vi har han vel her i morgon , tenker eg . "

Så han hadde reist bort . Slik utan vidare . Han kunne gjerne ha fortalt henne det . Men det hadde ho ikkje gjeve han den minste sjanse til , kom ho i hug .

Neste dag var lørdag . Hild gjekk rastlaus ikring og kvar gong ho hørte bildur , trudde ho det var han . Ho skulle ha vore ein tur heimom og helsa på foreldra og Ingrid og Lars ; hadde sett det ut dag for dag , kjende slik ulyst til å gå dit . Kva ville vel dei seia no ? Ho syntest mor hennar såg på henne , stumt anklagande . Nei , ho fekk sjå innom der til veka . Ikkje gjekk ho ned i kårstua heller , ikkje for nokon pris . Ho hadde sett Hilda Rogne koma opp for å snakke med onkel Knut ein dag . Dei sat inne i stua og Hild hørte opprørt tale derinnanfrå , men ho fekk ikkje tak i kva dei sa . Ikkje ville ho stå og lyde , så ho gjekk og sette seg på trammen . Om litt kom onkel Knut drivande ut i full bør og strauk bortover jorda . Litt etter kom farmor Hilda , ho gjekk med stokk no .

" Ja , ja , Hild , " sa ho da ho møysommeleg tok seg ned trappa . " Du kjem aldri og ser til oss meir du . "

Før Hild fekk sansa seg til å svara , hadde ho vend henne ryggen og var på veg ned til seg sjølv ; Hild kunne sjå på okslene og heile henne at no vart det lenge før ho kom ut or kårstua att .

%Medan Hild gjekk slik og dreiv denne lange lørdagen og venta på onkel Knut , vart ho brått vár søster si , Ingrid , som plukka blåbær på ein bergrabbe ved fjorden . Ho fekk inntrykk av at Ingrid ikkje brydde seg om å sjå henne , men da Hild ropte , retta ho seg opp med glad røyst :

" Nei men er det deg , Hild ! "

Dei slo seg ned på eit svaberg , vifta bort flugene ; praten ville liksom ikkje koma i gang . Ingrid såg ikkje på henne , men sat og plukka i spannet og deretter på ein sko spenna hadde løsna i . Hild spurte korleis det stod til heime , og Ingrid svara , jau takk , som det plar .

" Far er mykje borte om kveldane , " sa ho . " Men no har han vore sjuk ei stund , har ikkje vore på arbeid . "

" Drikk han da ? " spurte Hild .

" Det veit du godt . "

" Meir enn før ? "

" Å ja . "

Hild såg at Ingrid hadde ein mørk flekk på kinnet , opp mot auga .

" Kva er dette ? " ville ho veta . Ingrid sat raud og streka med ein tørr furupinne i berget .

" Far har slått meg , " sa ho svært lågt , og brått såg ho fort på Hild ; augo stod fulle av tårer . Hild la armen kring henne , og da tok søstera til å gråte .

" Vi har det så fælt heime . Og eg syns så synd på mor . No får vi snart ikkje varer på krita i butikken lenger heller ! "

‐ Er det slik fatt , tenkte Hild . Så sa ho om litt :

" Spør mor nokon gong etter meg ? "

" Det hender . " Gråtskjelven sat i Ingrid , ho tørka tårene med eit lommetørkle . " Og du kjem aldri heim meir du . "

Hild svara ikkje på det , tok ein liten stein og kasta ut i vatnet .

" De har vel hørt ordet som går i bygda de òg , om meg og onkel Knut ? "

" Ja , " sa Ingrid . " Alle snakkar om det . Men eg trur ikkje på det , " la ho fort til ; ho sat no sky og bortvend . " For du er ikkje slik . "

Det var ei lette for Hild at dei vart avbrotne no , av Lars ; han kom springande og kasta seg glad om halsen hennar da ho reiste seg . Han var solbrent og blåbærblå om truten , med lyst , stritt hår . Om litt skildest dei ; Ingrid rusla heimover til Bjørketun , følgd av den pratesjuke Lars . Hild vart sitjande og kaste småstein ut i fjordvatnet . Ho kjende seg uendeleg einsam .

%Fram mot kveld gjekk Hild heim til seg sjølv og tok på seg ein finare kjole . Ho børsta håret framfor spegelen ; det fall så silkemjukt og blankt at ho måtte legge det inntil kinnet , kjenne på det og lukte på det , nyvaska som det var . Ho såg brysta sine strutte under kjolen , ‐ dei var blitt høge og faste denne sommaren . Gjennom glaset kunne ho sjå ei støvsky løfte seg sør i bygdevegen og koma nordover . No hørte ho duren òg , og tenkte med ei eling av glede at det kanskje var onkel Knut . Men bilen kjørte forbi . Det tok til å skumre . Brått hørte ho musikk og bøygde seg ut or glaset . Det var høgtalarmusikk frå dansesletta , og han hogg tak i henne , lokkande og dragande ; Harry Brandelius hjala åsimellom over den stille fjorden , sterkare og veikare med luftdraget .

Hild gjekk ut på vegen , uten noko særskilt føremål ; hadde eit sug av uro i seg . Kanskje gjekk ho for å møte onkel Knut , for no måtte han da koma snart ! Ho hørte fjern bildur og stansa . Men bilen kom nordfrå , og han kom fort . Hild steig tilsides på den smale bygdevegen og om litt sveipte billyktene over henne . Bilen bremsa opp så det kvein , og stansa frami vegen . Ei bildør vart opna og nokon ropte : " Hild ! " Ho meinte ho kjende røysta og gjekk bort til bilen . Han var full av glad ungdom ; ho drog kjensel på eit par frå den tid da ho gjekk for presten .

" Går du her åleine da , Hild ? " sa han ved rattet ; ho visste han kom frå garden Berg lenger nord i bygda .

" Eg måtte berre ut å røre litt på meg , " svara ho .

" Hopp inn da vel , og bli med på dansesletta . Det er plass til deg òg . "

" Å nei takk , " mumla ho .

" Jo kom igjen ! "

Ei bildør til vart opna . Halvt frivillig , halvt gripen og trekt inn hamna Hild bak i bilen mellom lattermild ungdom , ‐ to gutar og ei jente , som den eine no tok på fanget for å gje plass til henne . Guten ved sida av seg hadde ho aldri sett , men forstod snart at han måtte vera bror av han ved rattet .

" Eg heiter Gunnar Berg , " sa han og tok henne i handa . Framme sat to jenter til , saman med sjåføren ; den eine var søster hans og henne hadde Hild møtt før . Dei to andre kjende ho ikkje . Alle lo og prata og ville ha henne med , men ho sa lite og ingenting ; kjende seg overrumpla og litt beklemt . ‐ Kva har eg gjort , tenkte ho . Og hva kjem onkel Knut til å seia ? Men når han reiste frå henne slik kunne han ha det så godt . Den glade og lattermilde stemninga smitta etterkvart over på henne òg . Framfor dei låg dansesletta og alt det spennande der . Brått kjende ho seg så fri som hadde ho kome ut or eit fengsel . Og alle var vennlege mot henne ; kunne ikkje ha hørt bygdesnakket om henne og onkelen . Eller dei brydde seg ikkje om det .

%På dansesletta var det godt med folk alt , og bygdesjenansen tok så smått til å sleppe taket . Enno heldt dei fleste gutane seg unna dansegolvet ; stod i grupper i skogkanten der heimbrenten frå lommelerkene gjorde sin verknad , så det løsna med latter og grovkorna snakk . Eit og anna par var i sving på golvet , og jenter dansa med kvarandre . Musikken spela Kostervals og Gunnar Berg engasjerte Hild , enda han hadde ei anna jente med seg . Han dansa godt , feia rundt og rundt ; Hild fall fint inn i hans rytme . Ho såg bort og ned , ein og annan gong rett på han og så fort til side att , ‐ det kribla i heile henne av danseglede . Da valsen var slutt og Hild syntest sletta og golvet sveiv rundt for henne så ho leande måtte stø seg til Gunnar Berg , klappa han oppglødd og ville halde fram . Det kom ein foxtrot no . Litt nølande let ho han ta kring seg . Ho kom nær han og fekk den sterke , harde gutekroppen tett mot sin i alle rørsler . For tett , tenkte ho og ville koma seg meir fri , men han heldt henne i eit fast grep .

" Hild Rogne , " mumla han ned i øyra hennar ; det kilte rart og godt . " Det er fint å danse med deg . "

Hild takka for dansen da foxtrotten var over ; han ville halde fram , bad om ein dans til . Ho gjorde seg leande fri og gjekk . No kom andre og baud henne opp , ‐ kvervla henne rundt i vals og polka ; så var det foxtrot att , og tango . Ho kunne danse skorne av seg , danse til dagen grydde . Ho merka nok blikk frå folk på sletta , nyfikne eller vondkynte ; men det prella av , glad og blussande som ho sveiv rundt i armane på snart ein , snart ein annan . Gunnar Berg kom att og ville danse . Etter ein tango stod han og såg på henne så Hild ikkje visste kvar ho skulle gjera av blikket .

" Kom med ned til fjorden , " sa han og greip henne i handa . Ho rista på hovudet og lo . For kva skulle jenta hans seia da ?

" Det er ikkje mi jente , " forklarte han henne . Men det var nok det , for da dei fór heim att på morgonslengen sat ho mutt og avvisande , medan Gunnar Berg tok Hild på fanget . Hild vart sitjande litt på glør for sin del og skauv bort den nærsøkne handa hans , gong på gong .

" Han blir nok ikkje blid han Knut Rogne når du kjem heim no , " kom det syrleg frå den forsmådde jenta .

%Hild vart sett av ved Rognealléen .

" Kjem du på sletta neste lørdag ? " ropte Gunnar ut til henne og vinka farvel . Ho stod att , fortumla ; visste ikkje om ho skulle le eller gråte . Så gjekk ho fort inn alléen . På det stille tunet ville bikkjene til å gøy . Ho hysja dei ned . Det lukta bil , kjende ho , og fekk sjå onkel Knuts svarte Pontiac . Varsamt lista ho seg inn . Det knirka i gangdøra , og også i trappa enda ho gjekk med skorne i handa og trødde så stilt ho kunne . Ho kom seg inn på sitt eige rom , låste døra , stod litt og lydde . Onkel Knut kunne ikkje ha hørt henne . Ho hekta av seg kjolen og ville gå til sengs ; men sova fekk ho nok ikkje slik med det første , oppspila som ho var og full av motstridande kjensler . Brått hørte ho onkel Knut ute i gangen . ‐ Han kjem hitover ! fór det gjennom henne og ho drog på seg kjolen att . Så var han der og banka på døra , ropte " Hild ! " lågt , men likevel slik at ho vart redd . Da ho ikkje svara , tok han og ruska i klinka og ropte påny :

" Hild ! Lat opp ! Eg veit godt at du ikkje søv . Du er nett komen heim ! "

Da Hild framleis ikkje svara , dundra han på døra med knyttne ven . ‐ Han slår døra sund , tenkte ho . No ropte han høgt og bydande :

" Slepp meg inn , Hild ! Straks ! "

Ho hadde aldri opplevd han slik før og vart verkeleg redd .

" Ja , ja ! " sa ho og gjekk bort og vreid nøkkelen om . Han braste inn og greip henne hardt i handleden .

" Au ! " sette ho i . " Du er hardhendt . " Hild veik unna han ; han var kvit og ugjenkjenneleg i andletet .

" Kvar har du vore ? " spurte han , hås i røysta .

" Ute , " svara ho og snudde seg frå han . Han greip henne hardt om okslene og vende henne mot seg .

" Eg vil veta kvar du har vore ! "

" På dansesletta ! " Hild kjende redsla vike rom for trass og sinne .

" Saman med kven ? " Da ho ikkje svara straks , sette han i :

" Saman med kven , hører du ! "

" Med Gunnar Berg ! " Ho slengde hovudet bakover og lynte mot han .

" Gunnar Berg ? Kvar kjenner du han frå ? "

" Eg kjenner han . Men slepp meg ! Det gjer vondt . "

" Korleis kom du deg dit bort ? "

" Eg gjekk ute på vegen og så kom dei i bil , han og dei andre , og baud meg skyss . "

" Og du tok imot , følgde med som ei anna tøs . "

" Er eg tøs har du gjort meg til det ! " skreik ho mot han . Ingen av dei tenkte lenger på at nokon kunne høre det . Knut slengde henne frå seg så ho tumla over ende i senga . Der kraup ho saman i krampegråt , mest av sinne .

" Ja berre slå meg ! " skreik ho . " Slå meg helselaus , slå meg i hel om du vil . Eg er likeglad med alt ! "

" Eg har da ikkje slått deg , Hild , " mumla han ; han stod og såg på henne , prøvde å roe seg ned . " Eg har ikkje slått deg , og Gud gje eg aldri må gjera det . " Ho berre gret . Knut sette seg på sengekanten og sa lågt :

" Hører du Hild ! Tilgje meg at eg kom busande slik . Men eg har gått her og vore så uroleg for deg , i mange timar . Eg hadde da aldri trudd du kunne dra av stad på denne måten . "

" Skal eg ikkje få lov til å vera ung eingong , og vera i lag med andre iblant , " hiksta ho . " Vil du eige meg , kanskje , som om eg var ein hest ? "

" Nei , nei ! Sjølvsagt skal du få møte andre . Eg er berre så glad i deg , forstår du ; eg held ikkje ut den tanken at andre menn skal få legge armane sine ikring deg . " Sinnsopprøret dirra igjen i røysta hans .

" Det får du venja deg til , " mumla ho , " om du ikkje vil sjå meg reint ulykkeleg . "

Knut sat litt utan å svara på det .

" Hild , " sa han så , " kan du tilgje meg ? " Han tok lett på oksla hennar . Som stukken freste ho mot han og kraup bort frå han i senga .

" Ikkje rør meg ! Kom ikkje nær meg ! Gjer du det , skrik eg på hjelp . "

" Trur du eg vil gjera deg vondt , " sa han stille .

" Ja det vil du ! Du har gjort meg vondt frå eg kom hit , du har øydelagt livet mitt ! " Hild var som frå seg no , og sa dei verste ting , kunne ikkje rå for det . Knut reiste seg .

" Er det slik du ser det , " sa han stille . " Ja da så . " Han gjekk . Hild var enno så opprørt at ho ikkje heilt fatta kva som hadde skjedd . Ho la seg ned og gret , stillare etterkvart ; ho blødde inni seg , syntest ho .

%Skurden var i gang i seinsommarklart vær ; store , kvite skyer , gråare under , men med gylte bremmar , siglde på himmelen og drog sine skuggar over fjord og åsar og skog og åkerland . Hild var med og sette kornbanda i rauk , men kjende seg skydd av alle . Ho retta seg iblant , stiv i ryggen og kikka i løynd bort på onkel Knut ; han sat og køyrde sjølvbindaren i ein røyk av korn og jordstøv og hadde det brenntravelt . Henne såg han ikkje , som var ho ikkje til på jorda ! Slik gjekk dag etter dag ; livet på Rogne var uuthaldeleg for henne . ‐ Eg flytter heim til Bjørketun , tenkte ho . Men så ville ho ikkje det heller . Det var utriveleg der , visste ho . Og ho vart gåande på Rogne .

%Om kvelden tok gjerne Knut bilen og fór av stad i eit eller anna møte . Hild gjekk og dreiv åleine i det store , tomme huset . I stua , der ei stasleg veggklokke stod og tikka og melde frå at timane og halvtimane gjekk , med sprø , gammal klang , stod det òg eit piano . Hild sette seg ved det iblant og spela litt . Som lita jente hadde ho gått ein del år i lære hos ei bondekone i ytterbygda . Før ho gifte seg med ein bonde var ho lærarinne ; kom frå Oslo visstnok , trudde Hild . Og så vart ho verande . Sjølv skulle Hild gjerne ha reist bort no , ‐ til byen , på skole . Men ho såg seg ingen utveg til det .

Med uvante hender leita ho fram tonane i pianoet som hadde stått ubrukt i mange år . Klangane hadde på ein måte gøymt seg bort i støv og gløymsle , og var ikkje heilt reine . Ikkje sidan tante Gudrun sat her , hadde vel nokon opna pianolokket . Hild prøvde å laga seg eit bilete av tante Gudrun , den eldste i søskenflokken på Rogne . Ho måtte ha vore vakker , etter gulna foto i familiealbumet å dømme . Ho var så musikalsk som barn , og viste slik interesse for spel at Olav Rogne kjøpte dette pianoet . Også tante Gudrun gjekk visst i lære hos bykona , på den tid ung lærarinne .

Om pianoet ikkje var stemt , og hendene famla etter dei gamle grep , sette spelet Hild i ein eigen stemning ; det var som om ho gjennom det fekk uttrykk for alt inni seg av sår lengsel , vage drømmar , av voner og uro .

Ein kveld kikka ho i det store bokskåpet med glasdører . Onkel Knut hadde sagt ho kunne finne seg noko å lesa der . Bøkene stod på rekke og rad i skinnryggar med namn og titlar i gylte bokstavar . Det var ei høgtideleg verd ho ikkje riktig våga seg inn i . Andre bøker såg meir tilgjengelege ut , mjuke i permen ; og ho tok fram og bladde , snart i ei , snart i ei anna . Ho børja å lesa i ei som heitte " Alberte og Jakob " , nærmast fordi ho ikkje hadde anna å ta seg til . Og boka fanga henne inn slik " Fiskerjænten " gjorde på setra , ‐ ja enda meir . Alberte likna ikkje henne sjølv , likevel var det eit menneske ho godt kunne forstå . Ho vart levande og nær for Hild . Ho sat i timesvis , oppslukt , ‐ gløymde bort tid og stund ; klokka slo ni og ti og elleve . Ho hørte ikkje eingong at det gjekk i ytterdøra , og da Knut steig inn i stua såg ho på han med bortrykte , fordrømte augo .

" Orsak , " sa han og ville straks gå att . " Eg visste ikkje at du sat her . "

" Eg går og legg meg no . " Hild la frå seg boka og reiste seg brått .

" Kva er det du les ? " spurte han og kom nærmare . Ho kjende det lukta brennevin av han ; han måtte ha vore i godt lag , men såg likevel uglad ut .

" Ei bok som heiter " Alberte og Jakob " , " svara Hild . " Du sa eg kunne få lov . "

" Les alt du vil , " mumla han kort og gjekk bort til glaset ; stod der og såg ut , enda det ikkje var noko å sjå på , anna enn blåsande svarte epletre . Hild ville så gjerne at han skulle ha sagt noko til henne , men han stod berre og tagde .

" Godnatt , " mumla ho og gjekk .

" Godnatt , " kom det lågt frå han òg , men han snudde seg ikkje eingong .

Mot kveldinga ein dag sist i veka kom mor hennar , Eldrid , til Rogne . Hild såg henne først nede i alléen , ‐ ho hadde ikkje tatt beinvegen gjennom moen , men gått rundt . Ho var kledd i ei mørk kåpe som Hild visste ho berre tok på seg ved høgtidelege anledningar , og ho hadde ein svart hatt på hovudet . Det fekk det smale andletet til å bli ekstra bleikt , og ho verka slunken i kleda , tunnare enn før . Synet av mora sette ein støkk i Hild . Kva ville ho her ? Det var år sidan ho sist hadde sett sine føter på Rognetunet . Eg vil ikkje møte henne , tenkte ho , men vart ståande og vente ; og da elgbikkjene sprang opp i lenkene sine , snakka ho dei til ro .

" Er det deg , mor , " sa ho . Mora smilte bleikt .

" Du har det nok svært travelt du , Hild , som aldri kjem og ser til oss meir . "

Ho er blitt eldre på kort tid , tenkte Hild og såg på mor si . Andletet , som enno var vakkert på sin måte , hadde eit fortenkt , litt trist uttrykk , men når ho smilte , kunne det lyse opp i eit ørlite blaff . Dei stod og visste ikkje riktig kva dei skulle seia til kvarandre .

" Kjem du for å snakke med meg ? " spurte Hild .

" Nei , " svara mora , " eg skulle gjerne ha tak i han Knut . " Med undring og uro såg Hild på mor si att . ‐ Kva er det ho vil han , tenkte ho . Kva er det ho har i sinne ? Denne gangen til Rogne kosta henne mykje , forstod Hild . Men det lyste òg ein slags desperat vilje ut or det bleike andletet .

" Han sit inne på kontoret . Du får berre stige på . "

%Eldrid vart verande derinne nokså lenge . Uendeleg lenge , syntest Hild , som dreiv rastlaust rundt på tunet . Det underlege besøket måtte gjelde henne . Til slutt kom mor hennar ut att i følgje med onkel Knut , hadde fått hektiske raude plettar på kinna . Ho gav Knut Rogne handa , smilte fort og mumla eit takk framfor seg , nikka til Hild og gjekk . Hild såg på onkelen med eit blikk som bad om å få veta noko , men han berre tende pipa og dreiv over tunet mot stallen . Hild sette seg i huska under låvebrua og tenkte at kanskje kom han dit som han ofte pla . Ho sat der og gynga litt , plaga av uvisse og uro . Skulle ho gå heim kanskje , og snakke med mor si direkte ? Ho slo fort tanken frå seg . Anten ville mora vera stengd og taus som ho oftast var . Eller det vart eit oppgjer av det vonde slaget , vanskeleg å få gjort godt att etterpå . Hild kjende det slik at mora igjen prøvde å gripe inn i livet hennar og bestemme over henne .

Om litt kom onkel Knut ut or stallen og såg ho sat der . Ho ville snakke til han , men han berre gjekk sin veg , inn att i huset . I aukande uro dreiv Hild ikring , klappa hundane , som logra og hoppa oppetter henne i glede . Dei er glade i meg , tenkte ho bittert . Onkel Knut kom ut att , tok bilen og køyrde av stad . Hild gjekk inn i stua , greip boka ho heldt på med , prøvde å lesa , men vart ikkje fanga inn . Tankane var andre stader og ho slengde boka frå seg att ; gjekk opp til seg sjølv og la seg enda så tidleg det var .

%Neste morgon da Hild kom ut i tunet , møtte ho tante Beate som heldt på å pumpe sykkelen sin . Skulle på kjørkegarden , fortalte ho . Det hadde vore så tørt lenge , ‐ ho måtte av stad å få vatna og stelt familiegrava . Hild spurte om ho kunne bli med og tante Beate lyste opp i ein glad smil .

Dei sykla bygdevegen søretter langs fjorden ; han svinga seg gjennom skyggefulle skogkrullar og mellom gardar med gylne kornåkrar og grønne slåttemarker der kuer gjekk og beita i saftig hågras . Kjørka og kjørkegarden låg på eit ope nes ut mot fjorden , innkransa av store bjørker . Snart var dei der , ‐ gjekk på stille grusgangar , i solflimmer , under bjørkesusen og fuglekvitret .

Tante Beate vatna og stelte Rognegrava med kjærleg omsorg . Her låg forfedrane deira , menn og kvinner gjennom fleire slektsledd . Hild las på ein av steinane : " Knut Rogne , fødd 12/7 1829 , død 3/1 1901 . " Gamle-Knut , tenkte Hild , ‐ gjengangaren , han som ikkje fekk fred i grava si . Vidare stod det : " Gudrun Rogne , fødd Berg 5/11 1833 , død 3/1 1921 . " Det var oldeforeldra hennar , ho hadde berre sett dei på gulna foto i familiealbumet : han med svært skjegg , ho med skaut , gammalmodige og fjerne begge to . Hild las vidare : " Olav Rogne , fødd 3/4 1851 , død 12/10 1923 . " Bestefaren kunne ho så vidt minnast . " Gudrun Rogne , fødd 13/5 1889 , 6/1 1907 . " ‐ Tante Gudrun , tenkte Hild . Ho hadde ligge her i tretti år no , og Hild kunne ikkje la vera å undrast på kor mykje det var att av henne .

" Tante Gudrun døydde ung , " sa ho , berre for å få i gang ein samtale med den tause tante Beate .

" Ja . Eg var seksten år da ho gjekk bort . Eg hugsar ikkje gravferda , for eg låg svært sjuk i difteri eg òg . Dei trudde det var eg som skulle døydd og så vart det Gudrun . "

Hild såg at det bivra litt om munnen på tante Beate . ‐ Så lenge etterpå , tenkte ho . Enno sørgjer ho over søster si .

" Var ho vakker ? " spurte Hild .

" Å ja . Ho var for vakker og skøyr til å leva . Far kom aldri heilt over det , at ho gjekk bort så tidleg . " Det var ei søster til i søskenflokken på Rogne , ‐ Liv , eit par år yngre enn Harald og gift i Trøndelag ein stad ; Hild hadde så vidt sett henne . Det var ein yngre bror òg , men han hadde reist til Amerika som ung gut og blitt verande der . Dei visste lite om korleis det gjekk med han , det var ikkje større brevkontakt . Hild såg nærmare på tante Beate der ho sat på huk og luka bort ugras og krafsa jord kring blomane . Håret hennar , som hadde vore mørkt , var no jerngrått og vifta i vinden ; andletet bar preg av ulevd liv , ‐ likevel hadde furer gravd seg inn og gjort henne langt eldre , tristare å sjå på enn berre for ti år sidan .

" Mor di var på Rogne i går , " sa ho brått og gløtte opp på Hild .

" Ja , " svara Hild . Ho merka at den andre var sjuk etter å få veta meir .

" Ja det er lenge sidan sist , " sa ho til slutt , da Hild berre tagde . Dei var no ferdige med å stelle grava , tok syklane og gav seg på heimveg .

%Utpå kveld børja dansemusikken frå Sletta att , for det var lørdag . Gunnar Berg hadde spurt Hild om ho skulle dit denne helga og , kom Hild brått i hug . ‐ Eg kunne ta sykkelen , tenkte ho , og dra dit bort i staden for å gå og drive her . Det var likevel noko i henne som ikkje ville det . Ho søkte onkel Knut med augo når ho slumpa til å møte han , men han hadde ikkje blikk for henne .

Da stansa det ein bil ute på vegen og brukte hornet , fleire gonger . ‐ Gunnar Berg , tenkte Hild ; ho stod i glaset oppe i gangen . Hjarta dunka fort og hardt i bringa medan ho venta på at dei skulle køyre vidare . Brått svinga billyktene oppover gardsvegen gjennom alléen . Bilen køyrde inn på tunet . Elgbikkjene fauk opp i lenkene sine , ‐ i lyset frå bilen stod Knut og hysja dei ned . Gunnar Berg steig ut og helsa på han , ‐ Hild visste dei var i slekt langt ute .

" Vi berre lurte på om Hild var heime og kanskje ville bli med på dansesletta , " sa Gunnar . Knut kom drivande inn og ropte oppover den mørke trappa :

" Hild ! Gunnar Berg er her og vil ha deg med på Sletta . " Røysta hans var heilt ulik seg .

" Eg skal ikkje på Sletta i kveld , " hørte ho seg sjølv svara . Han gjekk og sa frå til Gunnar Berg . Bilen sveiva med lyktene rundt på tunet og ut gjennom alléen . Hild vart ståande der ho stod ei god stund ; så gjekk ho inn til seg sjølv , opna glaset der og lydde på musikken frå Sletta . Hjartebankinga ville ikkje falle til ro . Seinaugustkvelden slo kjøleg mot andletet hennar inn frå den mørke hagen og fjorden nedanfor . Det måtte vera ein av dei siste dansekveldar på Sletta denne sommaren , tenkte Hild . Ho visste ikkje kva ho skulle finne på og løyste ut håret for å ta av seg og gå til sengs . Så kom ho på andre tankar , ‐ gjekk ned og inn i stua der det var mørkt og tomt . Ho tende ei lampe over pianoet , sette seg på krakken og bladde i gamle noter etter tante Gudrun ; hadde funne dei i kista på loftet ein dag . Ho tok til å spela eit lite stykke av Debussy , som ho sjølv hadde øvd på eingong . Etter ei stund merka ho at Knut kom inn i stua , og ho heldt opp å spela ein augneblink , ‐ venta at han skulle gå att slik han pla no . Men han gjekk ikkje , ‐ vart ståande ein stad bak henne i det halvmørke rommet . Hild spela vidare , konsentrerte seg heilt om tangentane og sine eigne fingrar som flytte seg att og fram over dei ; prøvde av all makt å få han i tale gjennom spelet . Med eitt var han rett bak henne . Han rørte lett ved okslene hennar , og ho la hovudet bakover , mot han ; fekk hendene hans over hals og bryst , ‐ så gleid ho rundt på pianokrakken og slo armane kring han . Det verka slik på han at han knelte rett ned , og ho fekk hovudet hans bardus i fanget . Hild bøygde seg over han så han vart borte i håret hennar , men ho fann han derinne med lepper som streifa han lett over nakke , kinn og munn . Da han reiste seg og løfta henne høgt opp , slo ho beina kring hoftene hans og armane kring hovudet . Slik bar han henne bort til sofaen og sette seg der med Hild på fanget , vend mot seg . I feber fann dei inn til kvarandre og ho gav seg til han .

%Etterpå sat dei lenge i sofaen , ‐ ho halvt låg i armkroken hans . Dei sa ingenting på lenge ; iblant kom ho med ei hand og strauk han lett over kinnet og såg opp på han med eit underleg mørkt og blankt blikk . Dei hørte dansemusikken frå Sletta koma og gå . Han kysste henne på øyra og kviskra :

" Angrar du at du ikkje drog dit ? "

Hild berre smilte og rista på hovudet .

" Eg har lengta etter deg , Hild . Eg trudde eg skulle bli galen , slik du har skydd meg . "

" Det er du som har skydd meg . "

" Denne siste veka , ja . Du veit godt grunnen til det . Eg trudde aldri eg skulle få oppleva dette igjen . For korleis kunne eg våge meg til å koma deg nær meir , etter det som hende sist lørdag natt . Etter det du sa . Eg som har øydelagt livet ditt . " Det var påny ein opprørt skjelv i røysta hans , og ho skjøna no til fulle kor tungt han hadde tatt dette .

" Det er ikkje sant . " Hild strauk han atter med ei lett hand over kinnet . " Eg meinte det slett ikkje . Eg var berre så ute av meg . Du har ikkje øydelagt livet mitt . Tvert imot . "

" Gje du alltid måtte koma til å sjå det slik , " mumla han . Dei vart sitjande stille ei stund att ; så sa ho , lett :

" Kva var det mor ville her i går ? "

Da han ikkje svara , prøvde ho å få han på glid med eit nytt spørsmål :

" Ho kom vel for å snakke om meg , kanhende ? "

" Nei . " Knut reiste seg , gjorde eit slag på golvet og stansa opp framfor henne . " Det står ille til borte på Bjørketun no . "

" Verre enn før ? "

" Ja , langt verre . Far din har fått sparken som meieribestyrar , ‐ dei har ingenting å leva av . "

Hild sette seg brått opp .

" Men kvifor ? "

" På grunn av fyll . Han har forsømt arbeidet på ein slik måte at det ikkje gjekk lenger . "

" Eg trudde han berre drakk om kvelden , " mumla Hild , svært ille ved . " Det gjorde han før . "

" Men ikkje no lenger . Han drikk heile dagen når han først set i gang . "

Hild tenkte på mor si ; skjøna at det var hjelp ho hadde kome for å be om , den stolte Eldrid . Da måtte det vera svarte nauda som dreiv henne . Hild angra brått dei vonde tankane ho hadde møtt henne med . Korleis skulle det no gå med henne og med Ingrid og vesle Lars ?

" Eg har lova å hjelpe dei , " kom det frå onkel Knut . " Far din skal få arbeid hos meg i Rogneskogen . "

Javisst ! På sin trygge , rause måte tok onkel Knut hand om dei han var i slekt med . Eller gjorde han det for hennar skuld ? Hild kjende seg svært letta , men fekk òg ein flau smak av å ta i mot almisse . Og korleis skulle far hennar kjenne det ? Å gå på nåde og felle tre i brorens store skogar , det vart harde vilkår for han .

" Han skal bli tømmerhoggar da , " sa ho lågt . " Har han krefter til det no ? "

" Meir ein slags oppsynsmann , hadde eg tenkt , " mumla onkelen . " Men litt vedhogst og somt anna må han nok ta . "

%Dagen etter , i kveldinga , kom så Harald Rogne inn på tunet der han hadde vakse opp , men der han ikkje hadde sett sine bein i dei seinare år . Han var søndagskledd , det var nok Eldrid som hadde sendt han av garde slik , og i det heile fått han til å gå . Hild og Knut sat inne i stua da han kom og banka på døra . Han steig inn med hatten i handa , ‐ eit uvant plagg å bera for han . " Godkveld , " helsa han og skulle vera livleg og liksom munter .

Dei snakka litt om det fine skurdværet etter at faren hadde kome seg ned i ein stol ; Hild såg han var sveitt og varm i panna . Knut bad henne setja fram heimelaga vin .

" Eller vil du ha kaffi ? " spurte han broren .

" Takk vin er bra . " Han sat og snudde og dreide på hatten . Hild sette fram glas og vinkaraffel . Faren smilte til henne og ho smilte fort att , og så gjekk ho ut , syntest inderleg synd på han , for første gong , trudde ho . Han sat der liksom så liten og overkøyrd i den djupe skinnstolen ; torde ikkje riktig sjå på bror sin , ‐ han som hadde tatt frå han både det eine og det andre . Og no skulle han ta det han enno måtte ha att av ære og sjølvrespekt .

%Harald Rogne børja arbeidet sitt på heimegarden med å hogge bjørk i ei li ovanfor hamnehagan , og fekk rimeleg bra betalt , meir enn andre for den slags arbeid . Smaken av almisse vart enda beiskare da onkelen let Hild forstå det .

" Han er ikkje verd halvparten eingong , " sa Knut . " Det er lite tak i han , og han kjem ragande i bakrus kvar bidige morgon . Eg er redd han skal skamfara seg reint . "

Almisse var det ja . Fattighjelp . Dei var blitt avhengige av onkel Knut no , ho og alle hennar . Sjølv gjekk ho og hadde føda på Rogne . ‐ Men eg arbeider da for den , trøste ho seg ; ho var med og tok eit tak både ute og inne . Det slo henne at ho burde ta seg tenest , så ho kunne hjelpe til litt heime , ho òg . For dei hadde det nok meir enn trongt på Bjørketun no . Faren rangla bort ein god del av fortenesta si , forstod Hild .

%Vekene gjekk og det vart haust . Bjørk og osp og lønn stod og braga i sitt fargespel i gull og raudt , ‐ stod og flamma som svære bål i blåsten langs den mørkt blå , kvitstripete fjorden . Så kom det anna vær og pakka alt inn i tåke og silande regn , både natt og dag . Det var ei tid for mismot og tunge tankar , men Hild tok på seg gummistøvlar og regnfrakk og gjekk lange turar i det regndisige , vætesurklande landskapet ; syntest det var godt å gå med regnet i andletet .

På ein slik kveld , nokså seint , gjekk ho til Bjørketun . Heile dagen hadde ho gått og tenkt på mor si der ho sat og streva livet av seg for å få endane til å møtast , gråare og bleikare enn nokongong . Såpass hadde ho vore innom at ho visste det . Og no ville ho sjå dit bort att . Da ho kom nær lyste utelampa på Bjørketun veikt gjennom tåka og det silande regnet . Det var lys i eit vindauga òg .

Hild banka på , men ingen svara . Varsamt , litt nølande opna ho gangdøra og kom inn i den mørke gangen . Ho stod litt , ‐ hørte veggklokka tikke i stua . Det lyste frå kjellaren . ‐ Mor har vel gløymt å slokke , tenkte Hild . Ho tenkte ho fekk gå att , for alle sov visst . I staden gjekk ho opp trappa og banka på døra til mor si , men fekk ikkje noko svar . Ho opna varsamt og gløtte inn . Der var ingen ; senga stod uoppreidd . ‐ Så ulikt mor , tenkte Hild . No kikka ho inn til Ingrid og Lars òg , ‐ hørte søvnpust frå dei begge . Ho stod litt , uviss , ‐ deretter gløtta ho på døra til farens rom . Det var ingen der heller ; han var nok ute . Fort , i stor uro , gjekk ho ned trappa att , og ned kjellartrappa . Der sat mor hennar i inste boden , knelande på golvet . Hild berre skimta henne så vidt i lyset frå boden utanfor .

" Sit du her mor , " sa Hild . " Skal du ikkje gå til sengs ? "

" Å er det deg , , Hild , " svara mora , underleg veik i røysta . " Eg har litt å ordne her nede . Kvifor kjem du hit på denne tid ? " Hild tende taklampa . Da såg ho at mor hennar sat med strie strimer av blod frå begge handledane , ullteppet under henne var mørkeraudt og gjennomtrekt av blod . I andletet og i håret og også nedetter nattkjolen var det blod .

" Mor ! " ropte Hild . " Mor ! Kva har du gjort deg ? " Ho ville springe opp og ut etter hjelp , men da sette mora i eit " Nei ! " og såg på henne slik at ho vart ståande , som lamma i heile seg .

" La meg få døy , Hild ! Eg bed deg . "

Hild kom brått til å hugse på kva faren hadde gjort førre gongen dette hende . I vaskekjellaren fann ho eit tøystykke og reiv det opp i strimlar . Så knelte ho ned og greip høgre handa til mor si . Ho ville ikkje og verga seg , veikt og lågt jamrande . Det finnst ikkje krefter i henne lenger , jóg det gjennom Hild ; med skjelvande , klossete fingrar stramma ho tøystrimmelen kring handleden ovanfor staden der blodet pulsa ut og prøvde å knytte hardt til , men kjende seg underleg kraftlaus ho òg .

" Det er for seint , " kviskra mora og lutte panna mot henne , som var ho useieleg trøtt . Hild tok den andre handa , like kald og vissen den , ‐ skauv bort høgrehanda til mora , som atter ville hindre henne . Ho fekk bunde til så hardt ho kunne . Deretter tok ho med ei brå rørsle mor si inntil seg , og dei gret begge , ‐ Eldrid stillare no ; tårene hennar draup over Hilds andlet og hender . Hild kjende noko kaldt og vått ise om knea . ‐ Mors blod , tenkte ho , frysande . Dette er ikkje sant , det er ein maredrøm . ‐ Ho ville reise seg , hente hjelp , men det veike krampetaket frå hendene til mora lamma henne og heldt henne fast .

" Ver hos meg ‐ , " kviskra Eldrid , " denne eine gongen , berre ei lita stund . Eg vil ikkje leva lenger . Du skal la meg få gå , Hild . "

Dei sat slik ei stund og omfamna kvarandre , ‐ Hild med ei isande kjensle av at mora vart veikare , andletet kvitare . No såg ho at det enno kom blod ut or såra . Ho gjorde seg fri frå famntaket , prøvde å binde hardare til og reiste seg , enda Eldrid ville halde henne att .

" Vent litt her , mor , " sa ho så roleg ho kunne . " Eg er straks tilbake . "

‐ I spegelen oppe i gangen fekk ho ein skimt av seg sjølv : ho hadde blod over heile seg og var kvit i andletet ho òg .

%På Rogne fann ho onkel Knut og fortalte han fort kva som hadde hendt . Han følgde med henne . Da dei kom ned i kjellaren hadde Eldrid lagt seg overende ; ho låg og stirde ut i rommet .

" Eldrid ! " ropte Knut . " Eldrid da ! "

" Er det deg , Knut . " Det kom som ein pust frå henne . Han knelte ned og stramma tøystrimlane kring begge handledar hardt til så hendene vart heilt visne . Så tok han henne under knea og under ryggen og okslene og løfta henne varleg . Ho verka lett og tunn i armane hans , ‐ hovudet , hendene og beina hang underleg livlause . Knut bar henne opp og la henne i senga . Uroleg lyttande bøygde han seg over henne med øyra mot brystet som ville han høre om hjarta enno slo . Eldrid låg med ein ørliten lysning av smil over andletet , og rørte så vidt ved kinnet hans med kalde fingertuppar .

" Fint at du kom , Knut . " Ho snakka svært lågt , ‐ streva med å få det fram , utmødd og kraftlaus . " Endeleg eingong . "

" Eg går og hentar dokteren , " sa Knut . " Ver her du Hild . " Dermed sprang han .

Igjen var Hild åleine med mor si ; skjøna at ho no gleid bort i avmakt , meir og meir . Ho visste ikkje kva ho skulle seia eller ta seg til , ‐ sat berre ved senga og såg på henne . Så tok ho ein våt klut og prøvde å tørke av blodet i andletet og på hendene . Mora strauk henne lett over kinnet med handbaken . Hild kjende den ordlause varmen , enda så kald ei hand det var . ‐ Mor er inderleg glad i meg , tenkte ho , trass i alt . Og eg i henne .

" Ingrid og Lars , " sa Eldrid . " Du må hjelpe dei . Flytte heim att . Dei treng det . Og far din òg . For han er far din . " Ho låg litt og såg på Hild , ‐ det glimta vått i augo .

" Tilgje meg , Hild , " mumla ho så lågt at det mest ikkje var til å høre . Gråten ville ta Hild att ; ho reiste seg brått og sa :

" Eg går og vekker Ingrid og Lars . "

%Da Knut Rogne ein snau time seinare steig inn saman med dokteren , stod dei alle tre med armane kring kvarandre og gret . Mor deira låg der med ein liten kvit smil , som hadde lykka kome til henne i døden . Dokteren undersøkte henne fort , slo fast at ho var død og let att augneloka hennar . Eit hardt plaga liv var slutt .

%Tidleg neste morgon sende Knut Stina over for å hjelpe . Eldrid vart vaska og stelt . Hild såg i gru at mora hadde blåsvarte merke på kroppen som frå indre blødning , etter slag . No var ho kledd til si siste ferd ; enda stillare enn ho hadde vore i levande live låg ho og venta på den . Harald hadde kome heim på morgonslengen , ‐ full , men han var fort blitt edru . Han drog ikkje på arbeid . Heile dagen gjekk han og dreiv ikring , mørk og plaga , visste nok ikkje kva han skulle ta seg til . ‐ Han var glad i henne trass i alt , tenkte Hild .

Det vart ei stusleg gravferd , ein dag i oktober . Få møtte opp , berre nær slekt . Kista vart boren frå gravkapellet ut i den grå , blåsande dagen av Harald og Knut , som gjekk framme , og Olav og Eldrids bror Hallgeir , bak . Da dei stod rundt grava , song dei ei salme : " Leid milde ljos igjennom skoddeheim " , men røystene vart liksom blåsne bort , syntest Hild . Tante Gerd stod svartkledd saman med barna sine , Olav og Ingeborg , og heldt kring den gråtande mor si , Inga Skåre . Gerd hadde eit svart slør på hatten , ‐ det vifta i vinden , og under var andletet bleikt og forsteina . Ho gret ikkje . Ikkje onkel Knut heller , ‐ han strauk seg berre eit par gonger med handbaken over augo . Far hennar stod og gret , og Ingrid og Lars , reint utrøsteleg , ‐ dei heldt kvarandre i hendene som to bortkomne barn . Hild såg alt dette , men det var uverkeleg , noko ho drømte . Ho kjende det sveid i augo ; tårene ville fram ; ho prøvde å tvinge seg til å tenke på andre ting , men greidde det ikkje . Inne i den kvite kista låg mor . Mor . Heilt urørleg låg ho der med attlatne augo og hendene knepte over brystet , låg med ein liten smil i det voksgule andletet som var blitt mindre enn da ho levde . Kista vart fira ned . Grava var så smal , men likevel stor nok for mor . Aldri meir skulle ho få sjå henne . Gråten braut seg fram no . Hild ville kaste seg over kista , omfamne mora og kalle henne tilbake til livet . Gå ikkje frå meg mor ! klaga det inni henne . Presten tok ein liten spade og slengde jord på kistelokket .

" Av jord er du komen , " sa han .

" Til jord skal du bli . "

" Av jord skal du igjen oppstå . "

At menneske døydde , var ein naturleg ting , ei hard livsens lov . Men mora hadde tatt sitt eige liv . Innestengd i sitt mørke , stumme tungsinn hadde ho gått ikring mellom dei , og ingen kunne hjelpe henne . ‐ Prøvde vi på det , nokongong ? tenkte Hild . Prøvde eg å hjelpe henne ? Anger og bitter sjølvanklage vella opp i henne : det var hennar skuld at mor hennar låg der og fekk gravarens tunge spadetak med våt leire dynga ned over seg . Gråten tok Hild for alvor no , ‐ det fanst ikkje trøst mot han . Likevel la onkel Knut armen om oksla hennar da dei gjekk over kjørkegarden og ut jernporten .

%Hild flytte heim til Bjørketun . Knut Rogne stod og såg henne pakke sakene sine .

" Hugs det Hild , at dette rommet alltid skal stå og vera ditt . Skulle det snu seg slik , er du meir enn velkomen tilbake . "

Det var ein rar , fattig klang i røysta hans . På ein brå impuls la Hild armen kring halsen hans og kysste han lett på kinnet , men vende seg så fort til pakkinga att . Da alt var ferdigpakka , hjelpte han henne å bera det heim , ‐ meir var det ikkje ho hadde .

Hild skulle ha rommet etter mor si . Ho hengde sine eigne kjolar , skjørt og blusar inn blant Eldrids , som ho ikkje ville ta bort . På veggen hang ein burgunder ullkjole ; heller ikkje den rørte ho .

Det kjendest rart , nesten uhyggeleg for henne da ho første kvelden la seg i mors seng . Ho vart liggande vaken og lyde til heil- og halvtimeslaga nede frå stua , slik ho hadde gjort så ofte før ho flytte frå Bjørketun . ‐ Mors klokke , tenkte ho ; den står der enno i stuemørket og mæler ut tida , om mor er død og borte . ‐ Men på ein merkeleg måte var ikkje mor hennar borte . Ho var i rommet ; Hild låg og heldt anden og lydde anspend , ‐ syntest ho kunne høre henne puste . Ho var i rommet , men likevel underleg langt borte ein stad der ein ikkje kunne nå henne : eit strengt , bleikt andlet og eit urørleg blikk som såg på henne frå fjerne rømder , utanfor tid og rom . I den underlege kjensla av å ha mor si nær , men samstundes uendeleg fjern , gleid Hild inn i søvn og uroleg drøm .

Det vart travle dagar for henne no . Mesteparten av dei gjeremål mora hadde hatt , fall på henne . Ho gjorde huset reint , vaska klede i vaskestampen , køyrde dei gjennom rulla , hengde dei til tørk kring huset , tok dei ned og strauk dei . Ho laga mat , vaska opp , bøtte klede og stelte dyra : ei ku , ein kalv og ein del høner . Enda ho fekk litt hjelp av Ingrid , var ho sigtrøtt når kvelden kom , stupte i seng og sovna utan vidare . Neste morgon rava ho opp til ein ny hard arbeidsdag . Hild skjøna no kor godt ho hadde hatt det på Rogne , der ho kunne gå til og frå arbeidet meir som ho ville . Midt oppe i det heile måtte ho lage i stand til konfirmasjon ; Ingrid gjekk for presten i år . Verst var det likevel at dei hadde så smått med pengar i huset . Ho måtte i butikken ein dag for å kjøpe varer dei sårt trong og bad faren om pengar før han drog på vedhogst . Han svara nokså mutt at han ingenting hadde , ‐ skulle få lønn sist i veka , mumla han . Hild kjende det koke i seg , for han var i bakrus . Fyll såg han seg råd til !

" Men eg må ha pengar til mat no straks ! " sette ho i . " Det finnst snautt brødsmulen i huset . "

" Du får bake da , " kom det ampert frå han . " Det gjorde mor di alltid . "

" Eg kan ikkje bake utan mjøl , " svara ho , enda meir opprørt . " Vi manglar alt , ‐ også sukker , kjøtt og potetar . "

" Potetar skal det vel bli ei råd med . Elles kan du gå på butikken og få på krita . Vi har bok der . "

" Er det klokt ? " sa Hild .

" Vi har hatt det lenge . Skal du kanskje gjera opp-ned på alt her du ? " svara han kvasst og gjekk . Om litt kom han inn med potetar i eit blikkspann , sette det klirrande frå seg og drog på dør .

%I butikken , der det lukta stint av alle slags varer : sild , sirup , tauverk , pølse og mangt anna , var det fullt av folk , og Hild kjende seg ille ved da ho kom inn . Praten stansa og dei såg på henne , kunne ho merke . Raud og forvirra bad ho om det ho skulle ha , og spurte til slutt , svært lågt , om ho kunne få skrive det . Kvinna bak disken , Kristine Larsen , søster til handelsmannen sjølv , nikka , tok fram boka og spurte lågt ho òg korleis det stod til heime . Hild svara at jau takk , dei skulle ikkje klaga . Kristine var ei frodig , lettlynt kvinne i slutten av trettiåra , blåøygd og lys i hår og ham , og fregnet , ‐ glad for det meste . Ho såg i boka , fekk eit bekymra uttrykk .

" Det tar til å bli vel mykje på dykk her no att , " mumla ho . Så hjelpte ho Hild å putte i korga , førte vare for vare inn i boka .

Hild gjekk fort heimover , uroleg og oppskaka . Dei hadde altså stor gjeld i butikken ! Ho fekk ei lammande kjensle av avmakt . Korleis skulle det no bli framover for henne og Ingrid og Lars ? Ho tenkte på faren òg , men i stigande harme . At han kunne gå ut og drikke seg full når det stod slik til ! Og så like etter at mor hennar var død . Brutal og omsynslaus var han ! Ho kom til å hugse på dei blåsvarte flekkane mora hadde hatt over ryggen , brystet og låra . Han hadde slått henne , meir enn ein gong . Hild gjekk og arbeidde seg opp i eit heilt lite hat mot faren : med henne skulle han i alle fall ikkje få husere slik !

Ein bil hadde stansa i vegen framfor henne . Ho kvakk til da ho såg at det var den svarte Pontiacen på Rogne .

" Har du vore på butikken , Hild ! " ropte onkel Knut . " Kom og sit på . "

Ho kom seg inn på setet ved sida av han med korga i fanget ; kjende seg ille ved , oppkava og opprørt som ho var , sveitt og varm etter å ha gått og bore på den tunge korga . Onkel Knut såg spørjande på henne frå sida kunne ho merke , men ho torde ikkje riktig møte blikket hans , sat og såg frametter vegen .

" Fint å få skyss , " sa ho og strauk håret bort frå panna . " Og du har det bra ? " Ho sende han eit fort blikk .

" Så passeleg . Det er tomt etter deg på Rogne . Og korleis har de det på Bjørketun no ? "

" Takk fint , " sa ho og smilte .

" Så det er ingen ting eg kan få hjelpe dykk med ? "

" Nei takk ! "

Det vart stilt ei god stund . Hild kom til å tenke på da ho og onkelen fór her i slede ein vinterdag . Uendeleg lenge sidan var det , ‐ likevel mindre enn eit år .

" Ja no har vi snart vinteren her igjen , " kom det frå Knut . Det var berre oktober enno , men lauvskogen stod naken mot fjorden ; hauststormane hadde fare hardt fram mot den lysande fargeprakt osp og bjørk og lønn hadde stått sveipte i . No låg lauvet på bakken og kvervla bortetter i den strie blåsten . I trea hang berre eit og anna bladet att og glitreskein i den låge haustsola .

" Eg trur vi får tidleg vinter . Men først skal vi ha gjort unna elgjakta . Det er forresten sant , " la han til . " Far din blir med meg på elgjakt i år . Men det veit du vel ? "

" Nei . Han har ikkje nemnt noko om det . "

" Vi får vone det blir ei elgsteik både på oss og dykk . " Hild hadde ei kjensle av at han ville sagt meir om dette , men atter vart dei sitjande stille . Da dei var framme ved Bjørketun , la han brått handa si på hennar og sa svært lågt : " Eg saknar deg slik på Rogne , Hild . Kunne du ikkje koma innom ein gong ? "

" Jo , kanskje det , " svara ho svevande og fekk det travelt med å få seg og korga ut or bilen . " Takk for skyss ! " ropte ho og var straks på veg inn , ‐ vinka ikkje til han da han fór vidare .

%Elgjakta børja ekstra seint det året . Alt første dagen fekk Knut Rogne los på ein ung elgokse og gjekk frå bror sin , som fort var blitt tungføtt og kort i pusten . Medan dei argsinte bikkjene heldt oksen i age , kom Knut seg på skothald og felte dyret med ei kule i bringa . Så var det å hente hest og slede , og ut på ettermiddagen køyrde dei til gards med den svære oksen .

Gustav gjekk i gang med flåing og anna slaktararbeid bak uthu set ; Knut sa frå om at halve dyret skulle køyrast til Bjørketun , og slik vart det . Han bad også Stina følgje etter og ta hand om slaktet . Hild og Ingrid hjelpte til som best dei kunne . Hild skjøna no kvifor onkelen ville ha bror sin med på elgjakt . Han leita etter utvegar til å hjelpe dei på ein indirekte måte . Fint av han , tenkte ho , der ho gjekk og talde hermetikk-krukkene på hyller og i skåp nede i kjellaren . Dei vart gode å ta til , saman med all tyttebæra Ingrid og ho hadde plukka og delvis kokt og hermetisert , delvis rørt . Alt måtte ned i kjellaren . Den hadde ho til no halde seg mest mogeleg unna . Når den innestengde lukt av mur og potetbinge slo mot henne i kjellartrappa , kom mor hennar igjen så nær : ho sat liksom på golvet der inne i inste boden . Kjellaren var eit uhyggeleg og mørkt djup , med ein slags avgrunnsgufs i seg ; alle ukjende og farlege krefter i livet hadde samla seg der .

%Ein kald , blåsande gråværsdag med sterk skygang var Knut og Harald Rogne igjen på veg innover . Det hadde vore frost om natta , slik at den første teleskorpa fekk moseflak og myrlende og vassputtar til å krasa under føtene . Knut gjekk fort som han hadde for vane ; bikkjene halsa i veg framfor han og eit godt stykke etter kom Harald , sveitt og raud med hivande pust . Den eldre broren måtte ofte stanse og vente . Til slutt slengde Harald seg raklang ned på eit svaberg der Knut stod og fekk fyr på pipa .

" Du er kanskje svolten og kaffitørst du , " sa Knut , og broren svara at det var han . Dei hadde gått heile dagen utan å koma på faret av elg , og hadde berre rasta kort ein gong . Knut fekk tent eit bål , fann vatn og hengde kaffikjelen over . Harald berre låg der , og når Knut kom nær han , kjende han at det osa fyll av den hivande pusten hans . Han måtte ha vore på rangel natta før og hadde ei flaske med seg i ryggsekken ; eitpar gonger på vegen hadde Knut hørt det klukke bak seg .

Snart sat dei og åt . Harald kom fram med flaska og spurte om Knut ville ha i kaffien .

" Nei takk , " sa Knut , " og det synest eg ikkje du skulle ha heller . Ikkje no . Det høver dårleg i hop med elgjakt . " Han sa det på ein slik myndig måte at Harald stussa litt , så gliste han og slo i ein god slump til seg sjølv .

" Vi skulle vel vera vaksne karar begge vi no , Knut . Kvar får følgje sin eigen hug . Både i dette og i mangt anna . " Det låg ein farleg dirr under . Knut såg på han ; Harald tømte koppen i eit drag .

" Det er vel så det , når det berre ikkje går ut over andre , " mum la Knut ; han sat og fikla litt med pipa og såg ut i været . " Eg trur vi får snø . "

" Å langt ifrå , " svara broren kranglevoren . " Det blir ikkje snø av slik skygang . "

" Nei , nei , vi får vel sjå , " kom det frå Knut . Men da broren skjenkte seg ein ny kopp kaffi , og igjen slo kraftig med brennevin oppi , reiste han seg brått .

" No kan det vera nok , " sa han . " Vi må vidare . " Han pakka fort og opprørt saman . Broren sat og såg på han .

" Har det brått slik brennhast da ? " flirte han og tømte kaffikoppen i eit par svelgar . Påny greip han kjelen , skjenkte i og fylte på med brennevin . Med ei brå rørsle vreid Knut kaffikoppen ut or handa på han og slengde innhaldet bort i lyngen .

" Hører du ikkje kva eg seier da mann ! Det kan vera nok no . "

Eit illsinne flara opp i broren ; han kom seg på beina og greip Knut i bringa med begge nevane .

" Din helvetes tyrann ! " sette han i , " din ‐ din ‐ ! "

Før han fekk sagt meir hadde Knut roleg gjort seg fri og puffa hardt til han så han tumla over ende i eit vierkjerr . Harald kom seg på føtene att . Han var no heilt vill . Det var som om all fornedring han var blitt til del i forholdet mellom han og broren samla seg i eit sinnsopprør han ikkje lenger kunne styre . Han gjorde ei rørsle mot børsa ; men Knut var snarare i vendinga . Heilt roleg tok han børsa opp , plukka ut patronane og stakk dei i lomma , ‐ gav ho så til Harald .

" Når vi enno ikkje har råka på far etter elg , kan vi slutte for i dag . Vi får gje oss på heimveg . Snø blir det òg , som sagt . " Harald stod berre og stirde på han , ‐ pusta tungt .

" Forstår du ikkje det da , Harald , at eg ikkje vil ha deg liggande att inni skogen her . Ikkje kan eg godt bera deg heller , tung som du er . Og eg har no eit slags ansvar for deg . "

" Ansvar for meg ? " svara den andre . " Nei har du det ? Ja det må tynge deg svært det , etter alt som har hendt . Men det seier eg deg , at Hild rører du ikkje meir ! Du øydela mor hennar ; det får vera nok . Du la henne der ho ligg no . "

Knut stod og tagde litt før han svara :

" Eg trur det kan vera delte meiningar om det , kvifor det gjekk slik det gjorde med ho Eldrid . Vi har kanskje ikkje rett nokon av oss til å dømme i den saka . "

Harald Rogne fall etterkvart meir til ro og dei gav seg på heimveg ; det var fleire timar å gå , og dagane tok til å bli stutte .

Det vart ein taus gange gjennom tette granlier , over fururabbar , gjennom dalsøkk og myrlende . Knut Rogne gjekk og hørte at broren vart meir og meir utkjasa bak han , ‐ sleit hardt med å halde følgje . Han heldt visst på å sprenge han reint . Da dei tok seg fram etter eit myrdrag der det flaksa opp fugl og flaug skrikande inn over skogåsen , hørte Knut breking av sau ute til høgre . Han stansa og lydde . Det var ikkje vanleg sauebreking ; det kom frå eit dyr i naud . Om litt fekk han brorens astmatiske pust i nakken og sa utan å sjå på han :

" Eg trur ein sau har gått seg ned i myrholet her borte . " Og dermed gjekk han utetter myrene så den halvfrosne myrgjørma svuppa om støvlane . Litt nølande følgde Harald etter .

Det var ein sau , og han låg i blautmyra til oppunder buken ; han kava og løfta hovudet og breka håst mot hundene og dei to mennene som stansa i utkanten av hengemyra .

" Vi får vel prøve å få opp stakkaren . " Knut sette frå seg børse og ryggsekk , fann fram eit tau og slengde ut grankvistar etter tømmerhøgsten ; prøvde seg så varsamt utover myra , sokk nedi til opp på støvleskafta , men søkte fastare grunn , ‐ små tuer med moltelyng . Den vetskremde sauen , som hadde kjasa seg så varm at det rauk av han i kaldværet , tagde still no og vende hovudet mot Knut ; hadde reint menneskeblikk , syntest Knut . Han la seg ned og kraup raklang fram til sauen gjennom blautmyra , med hender og kne i iskald gjørme . Sauen låg og skalv av frost , kjende han , råklam i ulla , rima over den dampande ryggen . Varsamt la Knut tauet over sauen og rota og leita i myrgjørma under dyrebuken til han fekk tak i tauenden , drog han til seg og batt han med solide knutar til tauet . Knut hadde no sjølv sige nedi til opp på smalleggen . Han kveila saman resten av tauet og slengde det inn mot der broren stod .

" Bind det fast i furuleggen der ! " ropte han . " Bind det godt fast ! "

Harald gjorde som han sa , sette seg så på ein stein og tørka sveitten etter den harde turen , leita fram flaska i ryggsekken og tok seg ein god støyt . Knut var opptatt med sauen , ‐ prøvde å løfte på han , men den sugande myra sleppte ikkje taket så lett . Han vart forbanna og tok hardare i med nevane i saueulla , og vart ståande att med hendene fulle av avriven ull . Da greip han til kring bringe og buk på det skjelvande dyret og drog av all kraft . Myra gav aldri så lite etter , men midt i basketaket vart Knut vár at han sjølv heldt på å sige nedi . Han sleppte dyret som sokk i att med ein svupp . Knut greip tak i tauet og ville dra seg inn på fast grunn . Da løsna det inne ved furua .

" Tauet løsna ! " ropte han bort til broren . " Bind det skikkeleg fast da mann ! Eg sig nedi sjølv . "

Harald sat der han sat ; det tok smått til å skumre , men Knut kunne sjå at han sat og flirte . Han tok seg en ny kraftig støyt av flaska .

" Set frå deg flaska ! " ropte Knut . " Hjelp meg ! "

" Treng du hjelp frå meg da , " svara broren og kom seg møysommeleg på beina . " Da skal du først få be fint . "

" Bind tauet fast , for faen ! " sette Knut i .

" Kallar du det å be fint ? " Harald stod der han stod . Ei stund var det heilt stille . Knut kjende myrgjørma ise kring knea og låra . Han gjorde eit par kraftige rørsler for å prøve å koma laus , men seig berre meir i . Sauen , som hadde ligge heilt roleg , tok til å kava att og remja villt .

" Eg får vel hjelpe deg da , enda så lite du har fortent det . " Harald gjekk med ustø gange bort mot furua , bøygde seg og famla etter tauet , fann det og løfta det opp .

" Ja Knut , no er du fint i hendene på meg , " snøvla han . " Og no skal du få krype litt du òg , og be meg om tilgjeving for alt det du har gjort mot meg . "

" Eg har ingenting å be deg om tilgjeving for , " svara Knut .

" Nei da så , " kom det frå broren . Han slengde tauet ut i myra . " Du får greie deg sjølv da , som best du kan . " Harald gjekk tilbake og sette seg på steinen att , tok flaska , men ho var tom og han heiv ho frå seg .

Knut stod til oppunder livet i gjørma . Det kjendest uverkeleg for han at han kanskje skulle ende sine dagar her , med broren sitjande få meter unna . Sinne , eller ein stri vilje til å leva gav han no kjempekrefter ; han greip tak i sauen , drog seg sjølv opp or myrsuget og drog på same tid sauen ned : den vrengde hovudet i været og remja vilt i dødsangst . Mannen kom seg opp på ryggen hans . Med eit kjempebyks heiv Knut seg i ei leid der han meinte det måtte vera fastare grunn . I spranget klemde han dyreskrotten heilt ned i myra , ‐ berre hovudet vrengde seg opp i eit avsindig dyreskrik . Knut skvalpa i blautmyr , men fekk tak i noko smått bjørkekratt som voks på ei tue med gulna molteblad . Liggande langflat drog og åla han seg opp på eit felt med tuer . Der sat han og pusta tungt . Sauehovudet i myra strekte seg med rykande kvit ande desperat mot luft og liv ; vende seg mot han og såg på han , ‐ augo var kolsvarte no .

" Du får tilgje meg , din stakkar , " mumla Knut . " Sau eller mann , kvar og ein er seg sjølv nærast . " Han raspa eitpar gule frosne molter som lyste mellom rustbrune blad , ‐ skalv dugeleg på handa ; den bittersøte , ville moltesmaken isa i munnen . Harald hadde reist seg no på den andre sida av myrdraget , stod og kjende seg utrygg , kunne Knut sjå .

" Treng du hjelp ? " ropte han om litt . Knut svara ikkje og plukka eitpar molter til ; ‐ Harald vart ståande , uviss om han skulle gå eller bli . Så kom Knut seg på føtene , steig varsamt frå tue til tue inn på fast skoggrunn . Han gjekk rundt myra og rett forbi bror sin utan å vøre han . Bikkjene , som oppskremde hadde svinsa ikring han heile tida han låg i myra , fotfølgde han . Roleg tok han opp børsa si og løfta løpet mot myra , fekk sauehovudet i siktet , streva med å halde det der , slik han skalv på hendene . Bra skumt var det òg blitt , men han smelde til så skotet gav gjenlyd i åsknattane rundt . Det lukte brent krutt , ‐ bikkjene sette i å gøy , underleg oppøste , ein flokk kråker flaksa kraksande opp frå myrkanten .

" Eg slumpa visst til å råke , " mumla Knut , glad for at den avsindige dødskampen derute var slutt : sauehovudet gav seg roleg over til myrsuget . No først kjende han at det hadde tatt til å snø , ‐ lette , våge fnugg fall i andletet hans og på hendene . Han strauk myrgjørma av klede og støvlar så godt det let seg gjera og vaska dei valne hendene i ein vassputt i kanten av myra . Så tok han sekken , slengde geværet over oksla og gjekk . Broren , som heile tida hadde stått og sett på han , svært bleik i andletet , men elles mørk og tung , følgde etter . Knut gjekk på i eit opprørt driv ; det kokte i han så tankane berre rasa ikring utan styring . Han ville gå og gå , og la broren få greie seg sjølv . Ei stund hørte han Harald puste og pese , men så vart det stilt . Knut stansa opp og lydde bakover , hørte ikkje anna enn sitt eige hardt dunkande hjarta i skogsusen , og skrik av kråker langt borte . Sinnet og sinnsopprøret gjekk etterkvart over i undring . Broren hadde vilja la han gå ned i myra , medan han sjølv stod og såg på . Harald , som han hadde vakse opp saman med i leik og arbeid : ein ivrig , gladlynt gutunge , strittande lys i håret , med skurver på kne og leggar ; gode venner var dei for det meste , om dei enn kunne småslåst iblant . Knut måtte nesten le der han stod og brått fekk godhug for han som nyss ville ta han av dage , ‐ kanskje ikkje godhug , men ein slags medynk . Livet hadde fare hardt fram mot Harald , kom det for han ; han var blitt tråkka på meir enn godt var for eit menneske . Hadde han ikkje sjølv ein god del skuld i at broren fekk slik vanlagnad ?

" Vi får gå tilbake og sjå etter han , " sa Knut til bikkjene ; dei låg framfor føtene hans og peste med tungene ute , ‐ venta dei òg .

Knut fann Harald nede i ei steinur , der han hadde ramla overende og blitt liggande . Det stokk i Knut da han fekk sjå han , ‐ han trudde først det stod reint ille til . Men så var han berre full , ‐ låg og klaga over ein vond ankel som han måtte ha vrikka i fallet . Knut fekk han opp , og halvt stødd , halvt bore han ut or steinura og inn på krøtterstigen .

" No får du prøve å greie deg sjølv , " sa han og sleppte broren , let han gå framfor seg . Men han gjekk ikkje på folkevis , ‐ han rava i veg , tok overhaling og hamna ut i eit gransnar . Der vart han liggande .

" Kom deg opp att , mann ! " ropte Knut . Men Harald berre låg og stirde glasaktig framfor seg , ‐ heldt visst på å sovne . Det rann ein liten bekk like ved ; Knut tok vatn og slengde det i andletet på Harald . Det iskalde vatnet fekk han til å reagere , han sputta og fnyste , snudde seg så bort og mumla :

" Din helvetes tyrann ‐ . "

Knut greip tak i broren og fekk han på beina att , tok han i bringa og rista han .

" Ta deg saman , gut ! Vil du legge deg til her og fryse spent i hel . "

Haralds hovud dingla over den tunge kroppen .

" La meg i fred , " mumla han . " Kvifor kan du aldri la meg i fred ‐ . "

Knut la no armen om livet på broren og fekk lagt hans arm over okslene og nakken sin , og stødde han på denne måten medan dei langsamt tok seg fram etter stigen . Det vart ei umogeleg bør å bera til bygds , kjende han snart ; dei hadde enno langt å gå , til dels i ulendt terreng . Mørke kvelden var det òg blitt ; men snøen som la seg kvit på skogbotn og granbar og lauvskog gav eit slags lys .

Igjen seig Harald over ende og greidde ikkje meir . Knut fekk plassert han på ei flat steinhelle , med eit bergsva bak , etter å ha fått sopa snøen bort og lagt barkvistar der . Han tok ullteppet han hadde i ryggsekken og sveipte det ikring Harald .

" Du får sitja her og vente du , " sa han . " Eg går heim og hentar hest . Prøv å halde deg vaken . " Han merkte seg staden og gjekk . Eit par tre timar måtte vel broren tole å sitja der . Kaldare var det ikkje . ‐ Berre han ikkje snøgar heilt ned , tenkte han og sprang meir enn han gjekk .

Da faren ikkje hadde kome heim frå elgjakta medan det enno var dagslys , tok Hild til å undrast . Ho slo seg til tols med at han kanskje følgde onkel Knut innom på Rogne , men kjende likevel uro i seg . Det vart mørkt og tok til å snøge , og ho sende Lars til Rogne for å sjå om faren var der . Men Lars kunne fortelja at ingen var komne att . Hild vart redd for alvor no . Ho greip seg i å tenke meir på onkelen enn på sin eigen far ; alle slags uhyggelege tankar dukka opp i henne . Lars gjekk og la seg , og Ingrid var ute . Hild sat og bøtte klede ; ventetida fall lang , ‐ gong på gong måtte ho bort i glaset og sjå ut . Snøyret vart tettare etterkvart . Brått hørte ho nokon utanfor . ‐ Gudskjelov ! tenkte ho . Så var det berre Ingrid . Ho kom inn som eit friskt vær , raudlett i kinna og våt av smelta snø i hår og augnebryn ; dei blå augo strålte .

" På tide at du kjem ! " brast det ut av Hild .

" Åh ? " svara den andre . " Det er da ikkje så seint . "

" Seint nok . Ho er snart elve . Du er for ung til å flyge ute om kveldane slik . " Den uro Hild gjekk i , fekk tonen til å bli amprare og bråare enn ho hadde tenkt . Ingrid strålte ikkje lenger , ‐ ho slengde av seg kåpa .

" Og det seier du ? "

" Eg har ansvar for deg , Ingrid , no mor er borte . "

" Jada , mamma , " geipa den andre . " Eg vil ikkje ha deg til mor , Hild , " sette ho i ; brått var ho på gråten og vende seg frå . Hild gjekk bort og la armen om okslene hennar .

" Ingrid , " sa ho . " Saknar du mor slik ? "

" Ja , " svara Ingrid lågt , augo var blanke . " Gjer ikkje du ? "

" Å jo . "

Ingrid sette seg , ‐ Hild gjekk bort til glaset . Det snøga tett .

" Far er ikkje komen heim frå elgjakta , " sa ho .

" Ikkje komen heim ? " Ingrid såg forskrekka på henne . " Eg trudde han hadde lagt seg . Kanskje han er på Rogne . "

" Nei . Dei er ikkje komne , nokon av dei . Lars var over og spurte for ei stund sidan . "

" Det var da rart . "

%Søstrene vart sitjande og vente . Klokka slo både halv tolv og tolv før det endeleg kom nokon utanfor . I glaset såg Hild to hestar i det skrå snøværet som utelampa lyste gjennom ; ho kjende dei , ‐ det var Sekunda og Sulumsvarten .

" Der er dei ! " ropte ho . På Sekunda sat far hennar i ei underleg liggande stilling , fastsurra såg det ut til ; onkel Knut stod ved sida og stødde han . Hild sprang ut på trammen .

" Kva er det ‐ ? Er han ‐ . "

" Nei det er ingenting , " svara onkelen . " Men kan du hente ein skarp kniv . "

Ho kom med kniven ; han streva med å få opp stivfrosne knutar på reipet faren var surra fast i . No skar han det av . Hild stod nær han og hjelpte til med å få den nokså livlause faren ned frå hesteryggen .

" Kva er det som har hendt ? " spurte ho lågt .

" Han heldt på å fryse i hel . La oss få han i hus . "

Dei halvt bar han inn , ‐ no kom Ingrid òg og hjelpte til . Så kledde dei av han og la han i senga ; heile den svære mannen låg og skalv over heile seg . Hild hadde ein stor kjele med varmt vatn ståande på omnen . Dei vreid opp klutar , gnikka og gneid han der han var mest kald , og la også varme våte plagg ikring han . Faren var halvt borte i søvn og bakrus .

" Eg trur ikkje han har forfrose seg nokon stad , " sa Knut som hadde undersøkt han nøye . " Når han no får varmt i seg og sove ut trur eg det skal gå fint . "

" Men kva var det som hende ? " spurte Hild att .

" Far din fall om derinne i skogen og orka ikkje meir . Så måtte eg gå frå han og hente hestar . "

" Var han så full . ‐ Var det langt herifrå ? "

" Langt nok . Han var heilt nedsnøga da eg fann han att . "

Hild forstod at onkelen hadde berga farens liv , og at det måtte ha vore ein hard tørn .

" Men du , " sa ho , etter å ha fått tømt varm buljong i faren , " du må da vera svolten ? "

" Det er ikkje fritt for det nei . "

Og straks sette ho i gang med å dekke bordet i spisestua , ‐ bar fram det vesle ho hadde .

" Ja det blir ikkje rare måltidet dette . " Men så kom ho i hug hermetikk-krukkene i kjellaren . " Nei det er sant , no skal du få smaka på elgen du skaut her ein dagen . "

Det vart eit festmåltid med elgkjøttkaker og nyrørt tyttebær . Knut Rogne åt glupskt og fortalte frå turen . Dei hadde ikkje sett snerten av elg , ‐ ikkje spor eingong , men derimot ein sau som sat fast i eit myrhol .

" Eg prøvde å få han opp . Men det gjekk ikkje . Han låg for djupt i gjørma . Så måtte eg berre skyte den stakkaren . " Meir fortalte han ikkje om det .

" Kanskje far burde få i seg meir varmt , " kom Hild på .

" Eg fekk i han ei termosflaske buljong inne i skogen . Men det ville nok vera bra med litt varmt , ja . "

Hild gjekk og såg til faren . Han låg no i djup søvn . Ho vreid oppatt klutane i varmt vatn og vikla dei om han : han var ikkje så kald lenger . Andletet tok til å få litt farge av liv . Ho kjende på pulsen som enno var langsam og veik , men jamn .

Knut var halvt borte i søvn og skvatt opp da Hild kom og snakka til han :

" Sovna du , onkel Knut ? "

" Neida . " Han fekk fram pipa , bles i ho og banka ut oske , karva i tobakk . " Korleis har du det no , Hild ? "

" Takk bra . " Ho tok til å setja tallerkenane saman . Knut følgde henne med augo ; Ingrid hadde gått og lagt seg .

" Er det noko eg kan hjelpe deg med , så la meg få lov . "

Hild svara ikkje , heldt på med sitt .

" Har de smått med pengar ? "

" Det hender , " svara ho lågt , vart raud .

" Eg gjev han bra betalt for arbeidet . Men han drikk det vel opp , ein god del av det . Eg forstår de har stor gjeld i butikken . " Da ho såg spørjande på han , heldt han fram : " Ja Gustav O. Larsen fortalte meg det her ein dagen . Nei , eg spurte han ikkje ; han sa det av seg sjølv . Han meinte han ikkje kunne gje dykk på krita stort lenger . " Brått tok han lommeboka si og bladde fram eitpar hundresetlar :

" Vil du gjera meg den tenesta å ta imot desse . " Han la pengane på bordet framfor henne .

" Nei . " Hild var blitt blussande raud , skuva setlane frå seg . " Det vil eg ikkje . "

" Vel , vel , " mumla han , tok pengane og putta dei i lommeboka , kjende seg ille ved . Hild bar av bordet .

" Det var godt meint , Hild ! "

Ho svara ikkje og han reiste seg .

" Eg får koma meg heimover . Men først må eg opp å sjå til han . "

Knut tok igjen ein grundig kikk på broren , som no låg og sov med open munn og djupe snork . Han kjende på han : kroppsvarmen var på veg tilbake i alle lemmer ; pulsen dunka no hardt , men jamt .

Medan han stod der kom Hild stille inn .

" Tilgje meg , onkel Knut , " sa ho svært lågt . " Men eg kan ikkje ta imot hjelp frå deg på den måten . "

" Eg forstår det . " Han stod og grunna litt . " Kanskje eg heretter kunne betale lønna hans til deg ? "

" Det går han aldri med på . "

Knut strauk seg rådvill over håret .

" Ikkje skjønar eg korleis dette skal gå . Eg kan ikkje sitja og sjå på at de svelt i hel her på Bjørketun ! "

" Det blir vel ei råd , onkel Knut . "

Han såg ho var på gråten , ‐ verka tunnsliten heile jenta , visste nok verken ut eller inn . Alt han kjende for henne av varme og omsorg og mangt anna , slo opp i han . Han ville ha tatt og bore henne ut og sett henne på Sulumsvarten og fått henne med seg heim . Men ho var bunden her som ein fugl i ei snare ; han kunne ikkje fri henne ut og ikkje hjelpe henne på noko vis .

" Det har blitt så tomt etter deg på Rogne , Hild . Eg har ikkje vore meg sjølv etter at du fór . " Han tok henne i handa for å seia farvel , drog henne så brått inntil seg .

" Nei , ikkje det . Ikkje her . " Hild gjorde seg lempeleg fri og sa lågt : " Eg trur far er vaken . "

I ein glimt merka Knut at Harald såg på dei ; han låg med ein liten vond smil , men let straks att augo som om han sov . Knut sa godnatt og gjekk fort . Da han hadde løyst hestane og reid avstad i snøværet såg han Hild stå i glaset og vinke .

%Hild la seg no . Det kjendest godt å tenke på at onkel Knut sakna henne derborte på Rogne . Han var brått komen så nær henne att ; sjølv hadde ho halvveges trudd ho no var ferdig med han . Ho var nok ikkje det , hadde berre skuva han frå seg i alt kavet og maset etter at Eldrid døydde . Ho hadde vilja få han vekk , for ho syntest mora stod mellom dei , ‐ mørk og streng dukka ho opp og såg på henne kvar gong tankane ville til Rogne . På Bjørketun vantrivdest ho , hadde gjort det frå første dag ho flytte tilbake hit .

Timane gjekk og sova fekk ho ikkje . Brått hørte ho knirk i ei dør . Faren var oppe og gjekk , trødde tungt og ustøtt ned trappa og inn i stua . ‐ Han skal ha tak i brennevin , tenkte Hild ; ho steig opp og slengde på seg ein kjole og gjekk stilt ned trappa . Inne frå stua kunne ho høre klirring av glas og flaske , ‐ han skalv nok sterkt på hendene . Ho hørte han drikke , men ikkje på folkevis . Han tømte det ned i eit drag og det rys i han . Han skjenkte på nytt og drakk på same måten . Så anda han ut som i stort velbehag , ‐ noko hadde liksom falle til ro inni han . Før Hild fekk sukk for seg kom han og skulle oppatt ; ho stod i den halvmørke trappa .

" Er du oppe , Hild , " sa han og verka klar og nærverande , men rusten i målet . " Eg måtte berre røre litt på meg . " Hild stod og såg på han , sa ingenting . Halvt ampert , halvt skamfull sette han i :

" Eg har tatt meg eitpar drammar ja ! Eg måtte det , forstår du . Du skjønar ikkje noko av dette du , Hild . " Det var brått ein trist , fattig klang i røysta hans .

" Eg lurte berre på kva det var , " sa ho . " Du vil kanskje ha mat no ? Eg kan verme eit par kjøttkaker til deg . "

" Nei takk . Eg er ikkje svolten . " Han gjekk opp trappa att , ustø på føtene , kom seg i seng og sovna straks . Hild la seg ho òg og sovna etterkvart .

%Da ringeklokka vekte henne var det enno mørkt . Ho kjende seg elendig der ho stod hutrande i det iskalde rommet og kledde på seg ; tassa deretter rundt i eit par utgåtte tøflar etter mor si og fekk lagt i omnene . Ho streva gjespande med å få det til å fate , ‐ det rauk kvitt av anden hennar . Så fekk ho vekt Lars som var trøtt og morgonsur og ville sova vidare . Til slutt steig han hutrande ut or senga , kledde seg og kom og åt frukost saman med Hild på kjøkkenet , der bjørkeveden dura godt i omnen . Ute skimta no ein gustenbleik dag fram or nattemørket med blålegkvite jorder og stakka skog mot den mørke fjorden som enno låg open . Det gjorde Lars ivrig opptatt at det var snø og vinter , og han lyste av godt humør da han traska i veg til skolen . Hild prøvde å vekke Ingrid , men ho berre kraup velbehageleg saman under dyna og sov vidare . Hild slengde på seg ei gammal , frynset ulljakke etter mor si , for borte i uthuset venta hønene og kua på mat og stell . Ho gjekk frysande i gang . Det lukta emment i hønsehuset , der hønene sat på vaglen , men kom fykande ned da ho strødde ut mat . Ho plukka skitne egg i forkleet og la dei i ei skoeske i skuten . Frå fjøset stod ein lunken tev av ku og møkk da ho opna døra . Først klatra ho opp på trevet etter eit fange med høy , som lukta godt av sommar ; spadde deretter kumøkka ut gjennom ein glugge på veggen . På gjødselhaugen utanfor sat eit par svarte kråker og krafsa og kraksa ; det rauk av møkka ho slengde ut i nysnøen . Det var tungt og uvant arbeid , Hild verka i smalryggen og måtte tenke på mor si som hadde halde på slik i årevis . Så var det mjølking . Ho sat med hovudet mot kumagen og drog i spenene så den varme mjølka spruta i sinkbøtta . Det minte henne om sommaren på Rognesetra .

Etter å ha bore inn egg og mjølk , drog ho bort i skjulet for å henta inn meir ved . Det var berre nokre få opphogne vedpinnar att , så ho greip saga og tok til å skjera av den fine famneveden faren hadde fått køyrd heim frå Rogneskogen tidleg på hausten . Elles var ho sint og bitter på far sin der ho stod i det kalde , gisne vedskjulet og streva seg gjennom bjørkenevra og den harde veden , uvant med å bruke sag . Halvmørkt var det òg . Etterpå hogg ho så flisene spratt , ‐ hogg i eit sinne som gav henne krefter . Ikkje ein gong det passa han på , at det var opphoggen ved i skjulet ! Ho slengde kubbane i flisekorga , bar dei inn og heiv dei i vedkassa så støvrøyken stod , bråkande og ampert . Faren og Ingrid skulle riktig få høre kor opprørt ho var . Ho kikka inn til faren , men han låg som før , gusten grå med gapande munn . I full bør drog ho inn til Ingrid .

" Ingrid ! " ropte ho og greip henne om okslene . " Sjå til å koma deg opp no . "

Ingrid vreid seg unna og mumla søvnør :

" Jada , masa ! "

I fullt sinne reiv Hild dyna av henne .

" Kom deg opp , di dovne sjaske ! Trur du eg vil gå her og vera åleine om alt ? "

" Så reis , " svara søstera , sette seg gjespande opp og ville ta att dyna , som Hild no reiv til seg . " Reis tilbake til Rogne du . Onkel Knut tar nok imot deg . "

" Ja her blir eg i alle fall ikkje ein dag lenger ! " Hild gjekk beint frå henne . Ho baska i veg med morgonstellet , la skittentøy i bløyt og dundra rundt i huset som eit uvær . Om litt kom Ingrid tassande inn på kjøkkenet , bleik og gretten . Ho smurde seg eit par skiver og sat og nippa til den halvlunka , oppattvermde kaffien . Hild klaska vaskekluten i golvet , låg på kne og sveia han kring føtene på søster si så ho måtte løfte på beina ; sa ikkje eit ord . Kaldgufsen stod inn gjennom den opne døra til gangen .

Midt i kavet stakk Hild innom til faren att . Han var så vidt vaken no . Raud og forpusta strauk ho håret frå panna og spurte uvennleg om han skulle ha mat .

" Eg er ikkje svolten , " sa han ; låg og såg litt på henne . Han hadde det vondt med seg sjølv , og det var til pass ! Helst ville han nok sova frå alt saman att , både bakrusen og tankane . Det var stint i rommet av gammal fyll og anna lukt , så ho slo glaset på vidt gap . Den vinterlege oktoberdagen stod friskt inn i rommet og ho anda han i seg i djupe drag . Det var no heilt lyst ; ein tunn månesigd som hadde forvilla seg inn i dagen lyste bleikt over åsryggen i vest .

%Da dei nokre timar seinare heldt på inne i kjøkkenet , Ingrid og Hild , sa brått Ingrid :

" Eg meinte ikkje det eg sa om at du skulle reise . "

Ho var blitt raud og såg ned på poteten ho sat og skrella . Hild stod og strauk lintøy borte ved glaset . Dei hadde gått og tagd begge , heilt til no . Ingrid strauk litt rådvill håret bort frå augo og heldt fram , lågt :

" Det er fint at du vil vera her . Men eg vart så sinna da du drog dyna av meg . "

" Det var kanskje ikkje så rart , " svara Hild . " Slik eg kom busande . Du får tilgje meg . "

Dei såg på kvarandre og lo . Ingrid hadde tårer i augo , såg Hild , og all aggen mot søstera var som smelta bort i henne .

" Eg gjekk her og kjende meg så åleine om alt , forstår du , " prøvde Hild å forklare . " Og eg sov nesten ikkje i natt etter dette med far ‐ . "

Atter vart det stille og dei arbeidde kvar for seg . Så kom det frå Ingrid :

" Eg tør ikkje tenke på korleis det skulle ha vore her om ikkje du hadde kome heim . "

Hild gjekk bort og strauk henne litt brydd over håret . Ingrid reiste seg og slo armane kring henne , Hild tok ikring henne att , og så stod dei der og tuta begge to . Brått lo Hild , og så måtte Ingrid le òg , men så skar det over i gråt , først med henne og så med Hild .

" Vi er to tulljenter , " sa Hild . " No må vi sjå å få gjort det vi skal . "

%Harald Rogne gjekk ikkje på arbeid den dagen ; låg for det meste , men var oppe til middag og til kveldsverd . Morgonen etter drog han på seg arbeidskleda og traska over til Rogne i grålysinga . Bikkjene reiste seg i lenkene sine da han kom inn på tunet . Han stansa og torde brått ikkje gå nær dei ; han syntest dei knurra lågt , og vart ståande .

Om litt kom Knut ut på trammen , hadde vel sett han innanfrå huset .

" Kvifor står du der , Harald ? " spurte han .

" Eg veit ikkje riktig kva eg skal ta fatt på i dag . " Harald såg fort på broren og såg så bort att . " Eg har felt dei bjørkene du blenkte ut . "

" Så kan du gå i gang med å saga dei opp til famneved . Om du kjenner deg sterk nok alt no til slikt arbeid . "

Dei visste ikkje meir å snakke om , nokon av dei , og Knut gjekk inn att .

Harald fekk rigga seg til med sagkrakk mellom dei felte bjørkene som låg halvt nedsnøga på kryss og tvers , i dynger av bjørkeris og visna lauv . Sola var oppe før han kom skikkeleg i gang med saginga , ‐ ei lita stund låg det kvite vinterriket og glitra og skein ikring han , før det tok til å smelte bort med fall av snø og våte drypp frå trea , blenk i blenk bortetter i det milde draget av vind og i haustsola , så lågt ho hang over skogtoppane ; snøen krympa saman og risla etterkvart vekk kring føtene hans .

Harald kjende seg elendig der han stod og skar fersk , fin bjørk , ‐ som om han skulle ha bly i kroppen . Sveitten dreiv av han . Frå stund til stund utover dagen såg han opp mot Rogne om broren skulle koma drivande slik han hadde for vane . Men ingen Knut kom . Elgjakta førre dagen sat inni han og verka ; tankane krinsa kring den heile tida , både det han hugsa svært godt og det han berre vagt mintest . Full hadde han vore , og det var einaste trøsta når han tenkte på sauen i myrholet . ‐ Det har ikkje hendt , tenkte han , men visste likevel inni seg at det hadde hendt og aldri kunne gjerast uhendt .

Da han tusla heimetter i kveldinga utan å ha sett snerten av bror sin , kjende han seg sliten langt inn i ryggmergen .

" Vi må sjå å få snakka om det , " mumla han framfor seg . Men brått slo det han at det kom dei visst aldri til å gjera .

Hild såg at faren var dødtrøtt da dei sat og åt . Han sa ikkje eit ord , verka enda meir fråverande enn han pla . Ho trudde han gjekk og la seg tidleg , og fekk ein støkk da ho kom inn i stua ved ti-tida og såg han sitja der i mørket ; ho skimta han i lyset frå gangen .

" Har du ikkje lagt deg , far ? " sa ho . " Er du ikkje trøtt ? "

Han svara ikkje , ‐ ho såg at han sat med ei flaske og eit glas framfor seg på bordet .

" Du skulle ikkje drikke no , far . " Det var første gongen ho hadde våga seg til å seia det til han . " Du har ikkje godt av det . "

Han svara ikkje , sat bortvend utan å sjå på henne i døropet . Hild stod litt , rådvill ; så let ho att døra og gjekk opp til seg sjølv .

%Ein dag måtte Hild i butikken . Å spørja faren om pengar kjendest nyttelaust . Ho fekk heller prøve å be om å få på krita , enda eingong . Ho skulle tatt i mot dei pengane onkel Knut ville gje henne . Dei hadde kome vel med no !

I butikken var det som vanleg fullt ; Hild hørte ein dur av prat og latter derinne da ho tok i klinka . Ho steig inn og syntest det vart stille . Bak disken stod ei anna kvinne i dag , ‐ ei som hjelpte til der frå tid til tid . Ho heitte Aslaug og var eldste dotter på Skinnarland .

" Er ikkje Kristine her i dag ? " spurte Hild lågt da det vart hennar tur .

" Nei ho er sjuk , " svara Aslaug .

Hild fekk dei varene ho bad om ; til slutt spurte ho svært lågt om ho kunne få skrive det .

" Vi har bok , " sa ho .

" Ja eg veit det , " svara den andre og tok utan vidare til å skrive inn vare for vare , medan Hild putta dei i ryggsekken . ‐ Eg var heldig likevel , tenkte ho . Aslaug veit nok ikkje kor stor gjeld vi har . Ho fekk nesten eit lite stikk av dårleg samvet .

Ein lørdag ettermiddag ut i november såg Hild på søster si at ho hadde eitkvart fore . Ho dreiv rastlaust rundt i huset , ut på tunet og inn att . Ho ville tydeleg snakke med Hild om noko .

" Eg tar ein tur på lokalet i kveld , " sa ho , som om det skulle ha vore ein daglegdags ting .

" På lokalet ? " Hild forstod ikkje straks .

" Ja det er fest der i kveld . Vi er fleire som skal dra dit saman . "

‐ Det kan eg ikkje la henne få lov til , tenkte Hild ; Ingrid er for ung . Men ho visste ikkje heilt korleis ho skulle ta det .

" Syns du ikkje det er litt kort tid sidan mor døydde ? " sa ho til slutt .

" Det er seks veker , " svara den andre . " Vi kan vel ikkje gå her og sørgje resten av livet heller . "

" Mor ville aldri ha gjeve deg lov om ho hadde levd . "

" Det ville ho det , " mumla Ingrid . " Og eg har fått lov av far , " la ho trassig til .

Hild skjøna at det nytta ikkje å prøve å stanse henne , så ho sa ikkje meir . Ingrid gjekk og kledde seg i svært god tid , tok på den finaste kjolen ho hadde og stod lenge framfor spegelen i gangen og børsta og stelte håret sitt .

" Kven skal du vera saman med ? " ville Hild veta .

" Å det er fleire det . Der kjem dei visst ! " Ho lydde anspend mot bildur ute , greip kåpa si . Men bilen køyrde framom og vidare . Ingrid vart gåande og drive rastlaus og oppspila rundt i huset ; såg ut i glaset og gjekk att . Til slutt kom ein bil og stansa .

" Godnatt Hild ! " ropte Ingrid idet ho fauk ut .

" Bli ikkje for lenge da ! "

" Nei da ! " Fort som ein vind fór Ingrid bort til den ventande bilen .

Hild hadde så vidt kome i gang med å bøte buksene til Lars da det stansa ein bil utanfor att . Om litt banka det på døra . Det var Gunnar Berg .

" Takk for sist , Hild , " sa han litt brydd , " enda det er lenge sidan . Det er dans på lokalet i kveld , og vi er ein flokk som skal dit . Og så lurte eg på om du kunne ha lyst til å bli med . "

Hild heldt på å svara ja med ein gong , så glad vart ho .

" Eg ser du har lyst . Kom no ! "

" Eg er ikkje kledd , " mumla ho og kjende seg brått ustelt og uflidd . Det lukta nok både fjøs og sveitte av henne . Ikkje hadde ho nokon skikkeleg kjole heller ; kunne ikkje gå i sommarkjole no .

" Vi ventar herute medan du kler deg , " dreiv Gunnar på .

" Nei takk , " sa ho . " Ikkje i kveld . "

" Joda ! Kom no . "

" Nei , " sa ho så bestemt at han skjøna ho meinte det . " Eg er for trøtt , " la ho til . " Kom att ein annan gong . Om det skulle høve slik . "

" Det er fest att om to veker , " sa han . " Og da slepp du ikkje unna ! "

Dermed fór han .

Oppspila i heile seg gjekk Hild rundt i romma etterpå og både angra og var glad for at ho hadde sagt nei . Ho tok til å sjå over kjolane sine , men det var smått stell . Så plukka ho fram kjolar etter mor si og fann ein som ho hadde sett henne i nokre få gonger når det var fest . Ho syntest mora hadde vore så strålande vakker i den . Med hektiske rørsler tok Hild av seg kvardagskleda og tredde kjolen på , stelte seg framfor den store spegelen i gangen og knepte att bak i livet . Kjolen , som var i djupraud fløyel , passa henne betre enn ho hadde venta . Ho løyste ut det lange , lyse håret sitt og kjemte det ; det spraka elektrisk omkring kammen . Ho var bleik og litt tunn såg ho , men likevel vakker . ‐ Eg liknar visst på mor , tenkte Hild . No tok ho fram ein liten hatt etter mora , ein med fiolett slør ; ho hugsa han så godt frå ho var lita . Ho sette han på seg framfor spegelen , ‐ vart meir og meir lik mor si , slik ho var på den tid Hild så vidt kunne hugse . Ho strauk nedetter seg over den blanke fløyelen . ‐ Han er kanskje for fin denne kjolen til dans på lokalet , tenkte ho . Og mor , kva ville ho seia om ho såg meg no ? Brått syntest ho mora såg på henne frå inne i den mørke stua , dit døra stod open . Ho fekk reint hjartebank .

" Mor er ikkje der . Sjølvsagt ikkje ! " mumla ho , og måtte le av sin eigen fantasi . Men likevel var det som om ho hørte røysta hennar : " Ta kjolen du Hild . Han er din no . Gå på dans med han . " ‐ Mor vil nok at eg skal få kjolen , no ho ikkje lenger har bruk for han , tenkte Hild . Ho tok han fort av og hengde han på plass i skåpet ; der kunne han få henge og vera ei søt og løyndomsfull freisting .

%Neste lørdag det skulle vera fest på lokalet gjekk Hild i ein slags feber heilt frå morgonen av . Utan å spørja skjøna ho på Ingrid at ho òg tenkte seg av stad att . Hild hadde ikkje fått veta større om første festen ; Ingrid hadde kome svært seint heim , og gjekk ikring og var så fordrømt og bortrykt i dagane etterpå at Hild tenkte sitt . Det var først i desember no , gråvær og mildt ; halvmørkt midt på dagen , og blåblanke holka bortetter alle jorde og vegar . På fjorden låg isen stålblank . Det song høgt i telefontrådane ; kakelinna kalla folk det .

Hild tok for seg Lars og sa at ho skulle ut om kvelden , og det skulle visst Ingrid òg .

" Men du greier deg sjølv du , slik stor kar du har blitt , " sa ho . Lars var litt betenkt . Da laga ho i stand eit tefat med gotteri og det hjelpte godt . Han skulle nok greie seg , meinte han .

Dei to Rognejentene gjorde seg klar til å gå på dans , vaska og stelte seg i kvart sitt rom .

" Kvar skal du ? " spurte Ingrid da ho kom ned i gangen der Hild stod framfor spegelen . Ho såg forstøkt på henne :

" Mors kjole ! Tar du den ? "

" Ja han heng da berre der . "

" Men likevel ‐ ! "

" Syns du eg burde la vera , Ingrid ? "

" Ne-ei , men ‐ . Du kler han godt forresten . Men kvar skal du ? "

" På lokalet eg som du , " svara Hild lett . " Kanskje . "

" Ja du får ikkje bli med oss ! " kom det spontant frå Ingrid . " Det er ikkje plass i bilen , " la ho fort til .

" Eg får køyre med ein annan bil , " sa Hild .

" Veit far at vi går begge ? "

" Ja eg har sagt det til han . "

No kom det ein bil og stansa . Begge skvatt til , greip kåpene og fór ut .

" Det er din bil , Ingrid , " sa Hild . " Kanskje vi møtest . "

" Ja kjem du for å halde auga med meg kan du heller vera heime , " ropte Ingrid og sprang .

Hild vart no gåande i febril uro og vente . ‐ Han kjem sikkert ikkje , tenkte ho . Frå stund til stund måtte ho bort til spegelen og sjå på seg sjølv , rette litt på kjolen , stelle på håret . Ho kunne ikkje gå slik , så stivpynta på lokaldans , kom det brått for henne ‐ Eg må skifte kjole , tenkte ho panisk , men i same stund stansa ein bil utanfor og Gunnar kom på døra . Hild treiv kåpa si og følgde han ut .

På lokalet var dansen i full gang da dei kom dit . Heile huset låg og dirra ; gjennom døra som gjekk opp og att , opp og att , slo ein gufs av lys og varme kroppar og danserytmar ut i den mørke desembernatta . På scenen stod to karar med blanke trekkspel ; Harry Larsen , mørk og smal og rank , med svart bølgjande hår som han gong på gong slengde bakover . Han hadde pomade i håret , visste Hild . Ved sida av han stod Erik Bergerud , stutt og tettvaksen , bøygd over sitt femraders spel . Begge hadde rytmen i heile seg , i kropp og bein og andlet . På golvet under dei gjekk dansen i røyk og damp , ‐ ein reinlender med tjo og hei og tråkk så det dunde i golvet : heile lokalet var ei lydkasse som heldt på å bli sprengd . Karar hang i flokkar nede ved døra , jenter sat og stod langs veggane , men mange var utpå . Og mellom dei Ingrid , såg Hild , i armane på ein ung høgvaksen kar . Ingrid sveiv rundt med nedslåtte augo og ein salig smil . Barn var ho ikkje lenger nei .

%Klokka var to omlag da Hild kom heim . Gunnar Berg følgde henne til døra , medan eit anna par vart sitjande att i bilen . Det lyste ut or alle vindaugo i første etasje ; ho kunne høre ein oppstemt dur av latter og snakk derinnanfrå , ‐ eit glas stod oppe , og ut av det dreiv tobakksrøyken .

" Her er det nok selskap , " sa Gunnar . Han tok ikring henne og ville kysse henne til avskil , men ho lo og vende seg bort så leppene hans berre streifa andletet hennar .

" Takk for i kveld , Gunnar , " sa ho og kysste han lett på kinnet .

" Når ser eg deg att ? Blir du med neste gong det er fest ? "

" Kanskje , " mumla ho .

" Ja eg kjem her att om fjorten dagar , " sa han ; og så gjekk han .

Hild opna gangdøra og kom seg inn i den halvmørke gangen , ‐ tok av kåpa og lydde inn mot stua der ho hørte farens røyst over dei andre . Han var høgt oppe no , og det var dei visst alle . Ho hørte den trillande latteren til Kristine Larsen og den mørkare røysta til Aslaug Skinnarland . Handelsmannen sjølv , Gustav O. Larsen , var òg derinne , og nokre til . Det var første gongen , det ho visste , at faren hadde drege heim gjester nattestid til fyllefest ; medan mora levde våga han det aldri .

Hild sprang fort opp trappa . Ho hørte Lars gråte og gjekk inn til han , sette seg på sengekanten hans .

" Lars , " sa ho , " kva er det ? Søv du ikkje ? "

Lars slo armane om halsen hennar og klengde seg til henne , ho kunne kjenne at det lukta parfyme av han . Nede i stua hadde dei sett på sveivegrammofonen ; Harry Brandelius song og om litt song heile selskapet med .

" Har du venta på meg , Lars ? " spurte ho .

" Ja , " hiksta han . " Du vart så lenge . "

" Har dei halde på i heile natt ? "

" Eg veit ikkje . Far kom og vekte meg . Og så måtte eg ned å helse på dei . Dei lo og snakka så høgt alle . Eg ville gå oppatt , eg , men da kom ho butikkdama springande etter meg . Eg datt i trappa og så tok ho meg og klemde meg . Det var så ekkelt og flaut att . Og så gav ho meg ti kroner ! Vil du sjå ? "

" I morgon Lars . Prøv å sova no , " sa Hild og reiste seg .

" Gå ikkje frå meg ! " Han greip tak i handa hennar og heldt henne .

" Vi må prøve å sova begge to . Det er seint . "

" Kan eg få sova i senga di ? " spurte Lars , litt brydd .

" Ja kom du . "

Litt etter sovna han trygt på armen hennar , men Hild vart liggande yrvaken og lyde ned mot ståket i stua . Eitpar gonger kom det til hissig krangling mellom faren og Gustav O. Larsen , men Kristine la seg imellom og hysja dei ned . Ho hørte Ingrid koma og liste seg opp på rommet sitt .

Ved firetida braut gjestene opp , leande og bråkande ; eitpar bi lar køyrde bort . Kristine Larsen var blitt att kunne Hild høre ; og no kom dei opp trappa , faren med tung knaking , Kristine lett og lågmælt lattermild . Det bar inn på farens rom og ho hørte dei derinne , ‐ faren bråka og vart hysja ned av Kristine .

%Grått desemberlys siva inn i rommet da Hild vakna neste morgon og kom seg opp . Frysande fekk ho lagt i omnane , ‐ lydde inn mot farens rom ; ho kunne høre han snorke , men Kristine måtte ha gått . Ho gløtte varsamt på døra og såg at faren låg der åleine . Gudskjelov , tenkte ho ; ho ville nødig ha møtt Kristine no .

Ei stram lukt av gammal røyk og fyll slo mot henne i trappa . Ho gjekk på kjøkkenet der alt var kaos etter selskapet , og fekk kokt seg ein kopp kaffi . Slurpande på den tok ho ein kikk inn i stua . Der lukta det enda verre og såg ille ut . Velta stolar , duken på bordet halvt avriven , tilsølt med brennevinsflekkar og tobakksoske . På bordet stod eitpar halvfulle flasker og fleire tomme , ‐ der låg òg restane av sundslåtte tallerkenar . Hild sette seg først beint ned . Så tok ho til å rydde saman , klirrande og ståkande , ‐ han skulle høre det der han låg , tenkte ho ; tårer av sinne skvatt ikring henne der ho baska i veg . Ho slo opp glaset så frisk , kald luft fekk strøyme inn . Så måtte ho over i fjøs og hønsehus der dyra venta henne med anklagande utolmod .

I skjulet fanst det ikkje opphogd ved og Hild saga og hogg , snakka høgt med seg sjølv . Dette ville ho ikkje finne seg i lenger ! Vel inne i huset att tok ho det ho fann av brennevinsflasker og gøymde dei nede i kjellaren . Han skulle bli blå for å finne dei !

Ingrid sov lenge denne søndags morgonen , men kom til slutt gjespande ned til Lars og Hild som sat på kjøkkenet og fekk seg litt sein frukost . Da dei hørte faren røre seg ovanpå , drog Lars på dør . Støkken frå natta sat i han .

" Det var nok livatt her i natt , " sa Ingrid . " Slikt har han no aldri funne på før , å dra dei med hit . Held han fram på denne måten , skal vi få det moro her . "

" Eg har gøymd brennevinet hans , det vesle som var att , " sa Hild . Ingrid såg storøygd på henne :

" Men tør du det ? "

Faren kom ned no og gjekk inn i stua . Han rumsterte og leita derinne .

" Faen ! Faen i helvete ! " Han kom på kjøkkendøra og såg stygg ut , var i sterk bakrus .

" Er det du som har rydda opp i stua , Hild ? " Uflidd og ubarbert stod han og klødde seg på kjaken .

" Det er det , " svara Hild roleg . " Det såg ut som eit grisehus der etter i natt . "

" Er det ikkje mitt hus ? " Blodårene svulma i tinningane , ‐ heile det tunge andletet var raudt . " Eg spør ingen om å ta vennene mine heim til ein liten fest . "

" Vil du ha kaffi ? " spurte Hild så roleg ho kunne .

" Kvar har du gjort av flaskene mine ? "

" Var det noko att da , anna enn tomflasker ? "

" Det var det ! " hogg han i og greip tak i handa hennar . " No fortel du meg kvar du har gøymt dei , og det på flygande flekken , elles ‐ ! " Hild reiv seg laus og lynte mot han :

" Elles kva ? Skal du slå meg helselaus kanskje , som du gjorde med mor ? "

" Kvar er flaskene mine ? " Han stod midt på golvet og pusta tungt .

" Eg har gøymt dei , ja ! Prøv om du kan finne dei . "

Faren gjorde eit rasande utfall mot henne , men ho kom seg bak kjøkkenbordet .

" Din helvetes jentunge ! Kom deg herifrå før eg legg hand på deg for alvor . "

" Gjerne ! " ropte ho mot han . " Det er ikkje mi lyst å gå her og slave for deg slik mor gjorde . "

" Hald mor di utanfor . "

" Du pinte livet av henne du ! " skreik Hild , ho var ikkje redd lenger , men så opprørt at ho skalv . " Ho måtte vel hogge ved ho òg ? Ikkje eingong det sørgjer du for at det finst fyringsved i skjulet . Du berre drikk du , og ligg og veltar deg i senga med framande kvinnfolk . Og det er ikkje meir enn åtte veker sidan mor døydde ! "

Det kom eit brøl frå faren og han fór mot henne , så brått at ho med naud og neppe fekk berga seg rundt bordet . Ingrid skreik til og greip tak i farens arm . Han slengde henne frå seg så ho tumla gråtande over ende på golvet . Eit raudt sinne flara opp i Hild ; ho gjekk beint mot faren og gav han ein susande øyrefik . Ein augneblink stod han og stirde forbløffa på henne , ‐ tok seg til kinnet som var blitt enda raudare .

" Så du slår du , " mumla han håst , og i neste no hadde han langa ut ei knyttneveslag mot henne så det svartna for augo , og ho gjekk i golvet .

Hild hugsa ikkje etterpå korleis ho kom seg på beina , opp trap pa og inn på rommet sitt og fekk vridd nøkkelen om før faren var der , rasande og brølande . Han rista i dørhandtaket og dundra på døra . ‐ Han bryt seg inn , tenkte ho , han slår meg i hel .

Etter ei stund gjekk han ; ned i kjellaren kunne ho høre , skulle vel leite etter flaskene . Hild vreid nøkkelen om , opna døra og lista seg på tå ned trappa . Da hørte ho at faren var på veg opp att ; ho treiv kåpa si og sette på dør . Han kom etter . Hild sprang som for livet ‐ mot Rogne . Etter ei stund gav faren opp , stod og ropte ukvemsord etter henne . Hild merka at ho blødde naseblod , det rann nedover leppa og ho fekk blod i munnen .

På Rogne var det søndagsstille . Ho drog inn i gangen og banka på døra til stua . Da Knut opna gjekk ho rett i armane hans . Han tok fortumla ikring henne .

" Men kva er det , Hild ? "

Ho svara ikkje ; skar i å gråte mot bringa hans . Han greip henne under haka og løfta andletet hennar mot seg .

" Du blør ! " sa han forskrekka .

" Det er far , " hiksta ho . " Han slo meg . Eg trudde han ville slå meg i hel . " Onkelen vart rar i andletet , såg ho ; han tok eit lommetørkle og tørka blodet av henne .

" Ver her du , Hild ; legg deg ned på sofaen her . Eg er straks tilbake . "

" Kvar skal du ? " spurte ho .

" Eg må bort å snakke eit ord med bror min . Eg trur det kan vera på tide . "

Hild vart redd no og ville halde han att .

" Ikkje gjer det , " sa ho .

" Jo Hild . "

Da ho ville følgje etter , stansa han henne på ein måte som ikkje var til å misforstå .

" Du blir her , " sa han , og gjekk . Ho såg han gjennom glaset i fullt driv bortover mot Bjørketun .

Hild gjekk opp på gjesterommet der alt var som den dagen ho drog . Ho fann til og med vatn i porselensmugga så ho fekk vaska seg i andletet . Men det var iskaldt og ho gjekk ned i stua der bjørkeveden dura i den svære omnen ; ho dreiv uroleg til og frå glaset for å sjå om ikkje onkel Knut snart kom att . Så orka ho ikkje vente lenger , slengde på seg kåpa og halvt sprang bortover mot Bjørketun , livredd for kva som kunne skje der . Midtvegs møtte ho onkel Knut . Han greip henne i handa og drog henne med .

" Du får følgje meg til Rogne du no . "

Han gjekk så fort at Hild måtte småspringe ; ho torde ikkje spørja kva som hadde hendt .

" Du treng ikkje vera redd , " sa han . " Far din lever da . Men han kjem ikkje til å slå verken deg eller andre på ei god stund . "

" Kva gjorde du med han ? " spurte ho lågt .

" Eg tukta han slik at han kjende det . Ja , eg prøvde å snakke med han først . Men vi kan vel vera glad til at han lever , både du og eg . "

Hild måtte bli verande på Rogne no . Tilbake til Bjørketun ville ho ikkje for nokon pris . Korleis det stod til med faren visste ho ikkje , for onkel Knut snakka ikkje meir om det .

Ingrid kom over med det ho trong mest i ein liten koffert .

" Eg tenkte du kvidde deg for å hente det , " sa ho , ‐ dei sat saman oppe på gjesterommet .

" Takk Ingrid , det var snilt av deg . "

Ingrid sat litt , såg seg ikring i rommet .

" Blir du verande her no da ? "

" Ja på Bjørketun kan eg ikkje bu . "

" Du treng ikkje vera redd for far , " mumla Ingrid lågt . " Han ligg til sengs han . "

" Er det ille med han ? "

" Han har vondt i ryggen , kan snautt røre seg . Vondt i hovudet har han òg . Onkel Knut fór hardt fram mot han den dagen . "

" Såg du det ? "

" Nei , det skjedde nede i kjellaren ; far var der for å leite etter flaskene da onkel Knut kom og spurte etter han . "

Det vart stille litt . Så sa Ingrid ; ho sat og fingra med ein laus knapp i kåpa si :

" Du Hild . Kan du ikkje koma heim til oss att ? " Ho var på gråten , såg Hild . " Vi greier oss ikkje utan deg . "

" Du sa eg kunne reise . "

" Ja , men eg meinte ikkje det , det skjønar du vel ! "

" Du er vaksen nok til å gjera det arbeidet eg gjorde . Eg vil ikkje til Bjørketun att . "

Ingrid reiste seg og såg reint forkomen ut ; Hild måtte synest synd på henne òg , tenkte ho skulle gje henne ein klem . ‐ Men da blir det berre gråt , tenkte ho og let det vera . Ingrid tusla i veg med den tomme kofferten , heimover til Bjørketun og all elendigheita der .

%Det var rart for Hild å vera på Rogne att . Dei første dagane kjendest det herleg å få kvile ut etter det harde slitet på Bjørketun , å få ligge om morgonen og høre det dure i omnen og sjå eldskinet spela i mørket ; Stina hadde vore inne og lagt i . Det var godt å vera på Rogne , ‐ her skulle ho gjerne bli alltid . I neste augneblink gjorde den tanken henne forstøkt . Var det slik at ho til slutt måtte bli verande her , livet til ende ? ‐ Nei , tenkte ho , det vil eg ikkje .

Hild vart rastlaus etterkvart som dagane gjekk ; ikkje kjende ho seg heime heller , slik ho hadde gjort før . Og ho såg på tenestfolket at ho ikkje var særleg velkomen tilbake . Kanskje burde ho prøve å få seg tenest ein eller annan stad ? Det undra henne litt at onkel Knut heldt seg unna . Han kom i alle fall ikkje og trengde seg på , slik ho hadde trudd han ville gjera , første natta ho låg i gjesterommet att . Men ho merka det spørjande blikket hans både titt og ofte . Det var som venta han eit lite teikn frå henne . Ho vakta seg vel for å gje han det , enda ho lengta da visst etter han , ho òg , på sin måte . Det var som ei søt pine å halde han frå seg .

Ein kveld Hild sat og smått spela på pianoet , kom Knut inn frå kontoret sitt . Det var skumt i stua og ho måtte tenke på førre gongen ho sat her og spela og han kom inn . Om litt heldt ho opp ; han hadde sett seg i sofaen .

" Spel meir , " sa han . " Eller kom hit og hald meg med selskap . " Ho reiste seg .

" Eg burde gå til sengs , " mumla ho . " Det er seint . "

" Nei kom no hit , " bad han .

Hild sette seg i ein skinnstol , ‐ tok eit blad som låg på bordet . Onkel Knut sat og såg på henne . Ho såg på han òg , som snarast .

" Fint å ha deg her på Rogne att , Hild , " sa han om litt . " Det har vore så stille og tomt etter deg . Kveldane blir lange når ein er åleine i dette svære huset . Ikkje har eg større å fara ut etter heller . Eg er ikkje med i styre og stell lenger . Men det veit du vel ? "

" Nei ? " Hild såg undren på han .

" Veit du ikkje at det har vore kommuneval i haust ? "

" Det veit eg da . "

" Ja først var det no krefter i sving for å få meg stroke av Bondepartilista . Det gjekk ikkje . Men så fekk dei det til likevel . Man ge nok strauk meg på lista så eg ikkje vart attvald . Det var visst ein heil liten aksjon i gang ja . "

" Men kvifor ? Du var da med i alt . "

" Eg var det . " Han strauk seg over andletet . " Og eg likte det . Det er vel det at eg har mist tilliten . Her har vore for mykje folkeprat . "

Slik hadde altså bygda hemna seg på han , dømt han .

" Dei er nok glad til dei er kvitt meg , mange . Eg er sta ser du , når det er noko eg vil . Ja det veit vel du ? Du er forresten sta sjølv du , " la han lett til . " Det er same strie lynnet i oss begge . " Knut sat litt før han heldt fram .

" Kanskje er det ikkje så rart at bygdefolk dømmer slik dei gjer . Dei syns nok du er altfor ung for ein gammal bukk som meg . Og det syns kanskje du òg ? " Han såg bort på henne . " Og det at vi er i så nær slekt , ‐ det er ille det òg , veit du . Enda det er no like nær slektskap mellom mann og kone nokonkvar stad i bygda her , og i andre bygder det eg veit . Ja , mann og kone er vi no heller ikkje vi , Hild . Eg skulle ønskje vi hadde vore det . " Han tagde litt ; heldt så fram , sat og fingra med pipa .

" Du hugsar vel kva eg spurte deg om ein dag på setra i sommar ? Enno har du ikkje svara meg . " Han tagde litt . " Du vil ikkje svara no heller . Nei , nei . " Knut reiste seg og gjekk bort til glasdørene . Det var stummande mørkt ute ; han stod likevel som såg han på eit eller anna .

" Ingrid var innom i går att . Vil ho ha deg heim til Bjørketun ? "

" Ja . Men eg vil ikkje dit . "

" Korleis er det med far din no , nemnde ho noko om det ? "

" Det går da visst betre med han . "

" Gudskjelov for det ! Eg har vore litt uroleg , ser du . Ja , eg kom i skade for å dunke hovudet hans mot golvet , og tok nok litt hardt i han i det heile . Eg var så styrlaust sint , og han stod berre og flirte meg opp i andletet da eg prøvde å snakke til han . Men det har vel gått bra da , likevel . Eg burde ha henta dokteren , men eg ville nødig ha det utover bygda . I tillegg til alt anna . " Han gjorde eit slag i rommet og stansa så opp framfor henne .

" Du blir vel buande her på Rogne no . "

" Eg veit ikkje . " Om litt la ho til : " Eg syns så synd på Lars og Ingrid . Det finst ikkje mat i huset . Og i butikken får dei nok ingenting på krita lenger . "

" Ta det med ro . Eg har betalt den gjelda der , " mumla han .

" Har du ‐ ? "

" Ja eg veit du ikkje likar det , men eg såg meg ingen annan utveg til å hjelpe dykk . "

Så det var altså slik . Hild hadde hatt ei aldri så lita aning om det . Ikkje vart ho det minste lei seg heller . Ho såg opp på han ; blikket var blankt av varme og takksemd .

" Du er som eit forsyn for oss du , onkel Knut , " sa ho stille . Ho kjende trong til å reise seg og slå armane om halsen hans . Men ho vart sitjande .

" Eg kan ikkje bli gåande her på stas heller , " sa ho om litt .

" Nei vil du hjelpe til i fjøset , er det fint . Turid tar til å bli tungføtt . "

" Turid ! Er ho sjuk ? "

" Ho skal ha barn , " sa han .

%Ein ettermiddag kom Lars springande til Rogne , reint ifrå seg , og da han fann Hild greip han tak og klengde seg til henne . Smått i senn fekk Hild ut av han kva det var . Kristine Larsen hadde vore og sett til faren , og etterpå spurt Ingrid og Lars om ho skulle flytte heim til dei . Ingen av dei ville det for nokon pris . Men faren hadde vilja det , ‐ sagt at dei ikkje kunne greie seg utan skikkeleg kvinnfolkstell i huset . Hild måtte lova bror sin at ho skulle koma . Han tørka tårene og rusla heim att .

Hild fekk tak i onkel Knut ; han heldt på inne i stallen , fora hestane .

" Eg må heim til Bjørketun , " sa ho fort .

" Åh ? " Han såg på henne . " Er det noko du saknar av sakene dine kanskje ? " Men han skjøna nok .

" Det står ille til derborte no . Lars var nettopp her . Far vil ta Kristine Larsen inn i huset . "

" Så du går for å bli der da . "

" Ja i alle fall ei tid . Eg kan ikkje la vera . "

" Nei , nei , " sa han etter å ha tagd ei stund , ‐ han stod og strauk Sulumsvarten over mulen . " Men eg synest det er meir enn ille at du skal ofre deg slik . "

Hild gjorde seg fort i stand og skulle gå .

" Eg får i alle fall vera der ei vekes tid , " sa ho . " Så får vi sjå . "

" Det er ikkje lenger mellom Rogne og Bjørketun , ‐ du må kunna koma hit ofte . "

Onkel Knut stod og såg etter hende da ho gjekk ut or tunet . ‐ Det blir visst lenge før eg ser han att , tenkte Hild .

Det stunda mot jul . Hild baka og stelte i stand , prøvde så godt ho kunne å gjera det slik mor deira hadde gjort det . Ho fekk ikkje tid til å gå nokon stad ; til butikken sende ho no Ingrid . Gudskjelov at dei kunne få varer på krita att ! Snille onkel Knut , tenkte ho og vart varm inni seg . Han gjekk vel og venta henne , at ho skulle stikke innom , eller helst koma og vera der att .

Ein lørdag banka Gunnar Berg på og ville ha henne med på dansefest , men ho sa nei takk . Så inviterte han henne til juleball på Berg i romhelga . Det sa ho ja til , ‐ fekk brått slik trong til å koma ut or tredemølla på Bjørketun , om så berre for nokre timar .

%Det vart ein rar kveld første julekvelden mor deira ikkje var blant dei . Faren var berre ein skugge av seg sjølv der han sat og sa lite og ingenting . Juletre hadde dei likevel , og det anga av granbar og brent voks som alle julekveldar før ; frå omnen lukta det kongerøkelse og etterkvart ribbe og surkål . Dei var ute på trammen , Hild , Ingrid og Lars ; dei stod og fraus i den kalde , kvite desemberkvelden . Kjørkeklokkene ringde helga inn , ljoma over den frosne bygda som låg sveipt i kvitt med sine gardar , jorde og utmarker , med fjord og skog . På kjørkegarden under klokkene i tårnet låg mor deira og vart borte , meir og meir . Dei tenkte på henne alle tre og Lars tok til å gråte , og så gret Ingrid . Hild tok ikring dei begge og kjempa for å halde gråten nede .

" Kom inn , " sa ho . " Det er kaldt . "

Og dei gjekk inn frå mørket som lyste av snøkrystallar under eit veikt skin av stjerner . Med sløra augo vandra dei kring treet , heldt skjerf imellom for å nå rundt og song : " Jeg er så glad hver julekveld " , " Deilig er jorden " , " Her kommer dine arme små " .

%Femtedagskvelden kom Gunnar Berg med hest og slede . Hild hadde kledd seg i fløyelskjolen etter mora og ei varm skinnkanta vinterkåpe ; den hadde ho fått av onkel Knut . Snart sat dei under ulveskinnsfellen og fór gjennom bygda som låg blåkvit med mørkare skarpe skuggar i månelyset . Det var kaldt , og det gnistra under sledemeiane ; dombjøllene klang festleg , ‐ den spreke hesten langa i veg nordetter , prustande og prumpande . Hild måtte tenke på førre gongen ho fór i slede denne vegen , ein blank vinterdag . Ho såg bort mot Gunnar som sat ved sida av henne , glad og ivrig . Det kjendest litt rart , ‐ ho syntest ho sveik Knut no , men tenkte straks at ho var da verken trulova eller gift med han . Skulle ho ikkje kunne more seg saman med annan ungdom ?

Dei køyrde opp til Berg gard som låg breid og stasleg på ein open stad ved fjorden . Tunet og dei mange svære husa låg i eit glitter av tuntre og hage . Det var sett brennande faklar ved inngangen til det eldste våningshuset . Til dagleg stod det tomt , men no hadde ungdommen fått ta det i bruk . Med alle sine vindaugo låg huset og lyste , oppe og nede ; derinne var ballet så smått i gang . Det kom ungdom i bilar og sledar , ‐ helsing , latter og høgmælt prat stod høgt i taket . Og av ein svær bolle vart det aust sterk , varmande drykk : den tende fort glansen i augo og roden i kinna . Ein sveivegrammofon var i gang , og snart låg det digre huset og dura av fest , rauk kvitt ut i den kalde natta gjennom opne glas og dører som gjekk opp og att . Spelemenn hadde feler med , og ein eit trekkspel ; mellom platene spela dei opp . Drykken smakte søtt og godt , syntest Hild , og ho sa ikkje nei takk da Gunnar slo i til henne , gong på gong . Ho vart så merkeleg lattermild og fandenivaldsk , ‐ mellom to dansar fekk ho skimten av seg sjølv i ein spegel : heile jenta strålte , augo glitra og lyste . Ho hadde det så fint som ho aldri før hadde hatt det ; dansa både med den og den , og midt på dansegolvet kysste ho brått Gunnar Berg på kinnet . Han tok henne tett inntil seg i dansen , og ho let han få lov , ‐ ho kjende kroppen hans mot sin og likte det . ‐ Går dette an , tenkte ho ; men så lo ho og dansa enda tettare . Dei sveiv rundt og rundt og da dansen var slutt sveiv brått alt rundt ; ho måtte halde seg fast i Gunnar .

" Huh ! " sa ho . " Eg trur eg må ut å få luft . "

" Eg følgjer deg , " sa han .

" Nei , nei . " Hild gjorde seg fri frå han og ville gå , men var så ustø at ho tok overhaling . Noko slikt hadde ho aldri opplevd før . ‐ Eg er full , tenkte ho , men fniste berre av det .

" Eg trur eg følgjer deg likevel , " sa Gunnar og stødde henne ut . Alt sveiv no rundt og rundt i selskapssurret . Vel ute på trappa kjende ho at ho vart kvalm og ville kaste opp .

" Eg må på do , " kviskra ho lågt til Gunnar , hadde vanskeleg for å få tunga med . " Kvar er det ? "

" Derborte . "

Han ville stø henne på veg , men ho gjorde seg bryskt fri og gjekk .

" Gå inn att du . Eg er straks tilbake . "

Litt nølande gjekk han inn .

Hild vakla over tunet i månelyset mellom dei høge snøpalsane og småsnakka og lo for seg sjølv . Tunga slo klikk , og beina ville bera henne andre stader enn ho hadde tenkt seg . Brått var kvalmen over henne , slik at ho berre måtte bøye seg framover og kaste opp . Det var som om alt ho hadde inni seg vart vrengt utor henne ; det fossa ut i snøen . Ho stod og rava , kjende seg elendig , men var likevel vagt medveten om at ho ikkje måtte få det på fløyelskjolen . Surt oppkast trengde ut gjennom både munn og nase og augo , og tårene rann .

" Eg er full , " mumla ho . " Fytterakkern så full eg er . " Det kom igjen og igjen og til slutt var det ingenting , berre sur galle . Etterpå prøvde ho å vaske seg rein med snø , men syntest det lukta oppkast av heile seg . No kom Gunnar Berg mot henne .

" Er du sjuk , Hild ? " spurte han .

" Ja , " sa ho . Ho stod og skalv av frost og fullskap .

" Kom med inn . Du frys deg forderva jente . "

" Eg vil ikkje inn . "

Så tok han henne med bort i eit sturhusrom der det var vatn og ho fekk vaska og stelt seg litt .

" Eg vil heim , " smågret ho . " Kan du køyre meg ? "

" Ikkje enno Hild . Du skal få kvile deg litt , så er du snart like god att . Eg visste ikkje at du tolte så lite . Det var no mi skuld . "

" Eg er ikkje van med å drikke , " mumla ho .

Gunnar fekk henne usett inn kjøkkenvegen og opp på eit stort gjesterom .

" Det er kaldt her , " sa han . " Men du får prøve å kvile litt likevel . "

Hild fall om på senga som hadde ho slokna heilt . Han fekk lagt henne til rette og breidd over henne , så la han i omnen og gjekk ned att .

%Da Hild kom til seg sjølv hadde ho dundrande hovudpine og hugsa først ikkje kvar ho var . Så kom ho på det , ‐ sledefarten , ballet , at ho vart sjuk og kasta opp og måtte til sengs . Det var stille i huset no , kunne ho høre ; grått dagslys tok til å sive inn gjennom glaset . Ho kjende seg sjuk og elendig , skamfull òg ; fekk prøve å koma seg bort fortast råd var . Da hørte ho det puste roleg ved sida av seg . Hild snudde hovudet og såg at det var Gunnar Berg ; han låg i djup søvn . ‐ Kvifor ligg han her ? tenkte ho og fekk brått ei panisk kjensle av at det kanskje hadde hendt noko ho ik kje klart mintest . Ho var halvnaken kunne ho kjenne no ; fløyelskjolen låg slengd over ein stol . Hild sette seg fort opp og det gjekk atter rundt for henne . Med stor møye fekk ho kledd seg . Kjolen var skrukket og litt flekket såg ho . I ein spegel skimta ho andletet sitt ; det var grågrimet og ho var ruskete på håret . Ho virra rundt og fann til slutt kammen sin , fekk greidd seg så nokonlunde , og ville gå . Men no hadde Gunnar vakna . Han låg og såg på henne .

" Skal du gå , Hild ? "

" Ja . Det er visst på høg tid . " Ho la til : " Har du ligge her i natt ? "

" Ja , " sa han . " Du var så iskald at eg måtte legge meg ved sida av deg og verme deg . Eg var redd du skulle bli sjuk . "

" Du trong vel ikkje ha kledd av meg for det , " mumla ho raud og brydd utan å sjå på han .

" Eg tok berre av deg kjolen . Så han ikkje skulle bli så skrukket . Og så skorne og strømpene . "

‐ Og litt til , tenkte ho .

" Du var så borte at du ikkje merka nokon ting du . Men det var fint å ligge inntil deg . Enda så iskald du var . " Gunnar tagde litt før han heldt fram : " Er du så lei deg du , Hild ? Det skal du ikkje vera . Det har ikkje hendt noko som du treng skamme deg over . Ein slik råtass er eg no ikkje at eg kjem deg for nær når du er minneslaust full . " Han steig opp av senga og var påkledd , såg ho , hadde berre slengt jakka av seg .

" Eg køyrer deg heim , " sa han . " Eller vil du ha mat først ? "

" Nei takk . " Det kvelvde seg inni henne berre ved tanken .

Etter litt strev fekk han den iskalde bilen i gang og dei kom seg av garde , nokså usett trudde Hild , men meinte likevel ho såg eit andlet bak gardina i det andre våningshuset . Ho sat og småskalv i bilen og anden stod kvit or munnen på dei begge . Det var ein gråkald morgon . Ingen av dei sa noko større . Så steig ho av utanfor Bjørketun .

" Vi møtest vel snart att ? " sa han .

" Vi får sjå . Takk for skyss . " Dermed småsprang ho inn .

%Minnet om dette juleballet plaga Hild lenge . Det vart nok snakka om det rundt i bygda , tenkte ho . Dei fann vel ut at eplet fall ikkje langt frå stamma . Onkel Knut kom nok til å få høre om det han òg .

Smått i senn vart likevel hendinga fjernare og mindre plagsam . Det blir gløymt , tenkte ho . Av folk flest ja , men ikkje av onkel Knut . Hild hadde ikkje sett han på lenge no . Og etter juleballet vart det reint umogeleg for henne å berre stikke bort til Rogne .

%Heile bygda snøga ned og fraus til med røyken frå pipene stigande opp i frostdagen da det vart klarvær og smellkulde ut i januar . Tømmerlass , dregne av rimete hestar og med rimete køyrekarar på lassa , kom knirkande og gnistrande ut or skogen , ‐ slang og slengde etter tømmervegane ned mot fjorden ; det lukta hest og friskt nybarka tømmer .

Etterkvart tok så dagane til å bli lenger , og ein morgon Hild gjekk over tunet merka ho at det var vår i lufta ; det draup frå taket , og ho kunne høre det på fuglesongen . Det var som å koma ut or ein lang tunnel av mørke og frost og få glimen av dag og lys mot seg .

%Ein dag Hild heldt på nede ved fjorden , dit ho hadde drege ein kjelke med våte , nyvaska klede , kom Knut Rogne gåande . Ho var så opptatt med å hogge hol i isen at ho ikkje merka han før han snakka til henne .

" Er ikkje det der vel tungt arbeid for deg , Hild , " sa han . Forskrekka retta ho seg opp , raud og forpusta , og strauk med den våte votten håret bort frå augo .

" Er det deg onkel Knut ! "

Utan vidare tok han øksa frå henne og hogg så isbitane spruta om økseleggen .

" Det er lenge sidan eg har sett deg no . Kvifor kjem du aldri og ser til oss på Rogne ? "

" Du kjem ikkje til oss du heller , " svara ho lågt .

Snart hadde han fått eit hol med ope vatn og Hild la seg på kne ; tok til å skylle kleda i isvatnet .

" La meg få gjera det , " sa han . " Du frys deg forderva på hendene . "

" Nei takk . Dette er kvinnfolkarbeid . "

Knut fekk fram pipa , stod og såg på henne .

" De har det tungvint og gammaldags på Bjørketun , " sa han ; og så kom det , lett og liksom tilfeldig : " Eg hørte du hadde vore på ball i julehelga . "

" Ja . Eg var da det . "

Hild låg raud på kne og skylte ; venta at han skulle seia meir . Men han tagde . Så tok han til å hjelpe henne med å klaske dei dryppande kleda opp i butten på kjelken att , etterkvart som ho var ferdig med dei .

" Lenge sidan vi gjekk her på skeiser , " sa han om litt ; han såg utover fjorden som låg flekkekvit , men med ope vatn i eit par råker der solglimen gnistra .

Så hjelpte han henne å dra kjelken , heilt opp til Bjørketun ; ho gav han ein fort kyss på kinnet .

" Takk for hjelp , " mumla ho og fekk det travelt med tøyet att . Han gjekk heimover gjennom moen . ‐ Kor mykje veit han om det ballet ? tenkte Hild ; ho stod i sturhusdøra og såg etter han .

%Det vart full vårløysing med blenk og bråning , brus og glitter kvar ein vende seg , og eit ellevilt fugleliv . Ein dag fann Hild kvitveis ; elva gjekk i vårflom og tømmerfløytinga var i gang med dunder og ståk . Lars var av stad og såg på ; ein dag kom han att og hadde fått seljefløyte som ein av karane hadde spikka til han . No gjekk han rundt og bles på den .

Fjorden låg open og steig inn over utmarker og enger med sin veldige tilgang av vatn frå fjell og vidde ; barskogane suste grønne , ospe- og bjørkelier hadde fått eit gråfiolett fargeslør . Den frambrytande våren vekte ei uro i Hild , ein lengsel mot noko ho ikkje visste kva var .

%Far hennar gjekk no atter meir full enn edru og drog ut om kveldane både titt og ofte . Ein lørdag tidleg i mai kom han heim med gjester att , utan å ha nemnt det for nokon . Ingrid var ute på dans , ‐ Hild heldt seg på rommet sitt og let Lars få legge seg der . Nedunder vart det same ståket som førre gongen ; men da ho stod opp neste morgon og venta seg kaos i stue og kjøkken , tok ho feil . Kristine Larsen var i full sving med å rydde . Litt brydd helsa ho på Hild .

" Ja det vart seint på oss i natt . Du fekk vel ikkje sova stort du heller , Hild . Desse karfolka skal no alltid bråke så fælt når dei blir fulle , " sa ho . Utan å svara noko særleg gjekk Hild bort i uthuset for å ta hand om dyrestellet . Da ho kom innatt hadde Kristine duka til frukost i spisestua der faren no sat og åt . Han var nok i sterk bakrus , men likevel ikkje uflidd og ubarbert slik han pla vera etter ei ranglenatt ; han sat søndagskledd og kakka hovudet av eit nykokt egg .

" Set deg du òg Hild , " sa Kristine blidt , ‐ ho kom med kaffikjelen og skjenkte i til Harald . Han la armen kring dei runde hof tene hennar og ho slo handa hans bort med ein skjelmsk smil . Hild kjende seg brått avsett som husmor og tok plass ved bordet , nokså uvillig og uvennleg . Kristine let seg ikkje merke med det .

" Uvant å bli varta opp her i huset , " sa Hild og smilte , så vidt det var . " For meg da . "

" Du kan vel ha fortent det , slik du går og strevar her , dagen lang . "

‐ Men no skal eg kanskje få avløysing , tenkte Hild . Lars kom , og stansa forstøkt i døra da han fekk sjå Kristine , ville til å springe ut att .

" Kom og set deg Lars , " sa Hild , og han sette seg tett opptil henne , sky og uglad . Kristine skjenkte i mjølk til han og ruska han i håret .

" Du er da ikkje redd meg du Lars . "

Han vreid seg unna , men ho berre lo :

" Vi skal nok bli fine venner ein dag . "

No kom Ingrid òg , og ho vart ikkje mindre forstøkt ; helsa likevel som snarast og sette seg , såg spørjande på Hild og så på faren . Han var i godlage , både skjemta og lo , men på ein forsert og unaturleg måte , liksom vakta på barna , på blikk og andletsuttrykk . Dei sat stille og avvisande alle tre , og da mørkna han òg . Det var pinleg stilt .

" Takk for mat , " mumla Lars til slutt og sette på dør . Ingrid fekk det travelt ho òg og kom seg ut . Men da Hild ville gå , sa faren :

" Du får bie litt du Hild . Det er noko vi gjerne skulle snakke med deg om . "

" Javel , " mumla Hild , sat stiv . Faren såg ned i tallerkenen sin , der han smuldra opp eit stykke brød mellom fingrane .

" Eg har skjøna det slik at du synest det er hardt å gå her og vera åleine om alt , ung som du er . "

" Eg greier det da , " sa Hild og såg trassig på faren . Kristine sat nok òg og kjende seg ille ved no , var rar og raud .

" Vi har snakka om det , Kristine og eg , " heldt faren fram , " at ho flytter hit og bur her og hjelper deg . "

Blodet steig til hovudet på Hild . Så var det altså slik .

" Ho skal ikkje gjera det for mi skuld . Eg greier meg godt utan hjelp . "

" Nei du gjer ikkje det . " Faren var skarp i tonen no . " Det er så som så med stellet her . "

" Kanskje det . " Det kokte i Hild så ho ikkje lenger vørte kva ho sa . " Men det er ikkje alltid lett for den som husmor skal vera , når mannen i huset brukar pengane på brennevin . " Faren slengde klirrande frå seg bordkniven han sat med og reiste seg , raud og opprørt .

" Så er vi der att no ! " sette han håst i . Hild hadde sprunge opp ho òg , ‐ venta seg same medfart som sist . Kristine Larsen greip Harald i armen .

" Ikkje bry deg om dette . Set deg . "

Han stod og pusta tungt , stirde på Hild .

" Set deg , " tok Kristine oppatt og han seig ned på stolen .

" Du trur kanskje det du Hild , at du bestemmer saker og ting her på Bjørketun etter at mor di døydde . Du gjer ikkje det , nei ! "

" Det har eg aldri trudd , " svara Hild , dirrande . " Ho hadde visst ikkje større ho skulle ha sagt , mor heller . For du brukar rå makt . Du slår . "

Kristine prøvde å hysje henne ned , men ho dreiv på : " Eg såg nok korleis mor såg ut . Du tok livet av henne du ! "

Igjen ville faren fara opp , men Kristine stod bak han med hendene på okslene hans og heldt han nede med myndig ro :

" Så , så , så . Bli sitjande . Tel til ti . "

" Vil du veta kven som tok livet av mor di , du Hild , da kan du gå til Rogne og spørja han Knut . Ja gå dit ! Han tar nok imot deg han . Og så kjem han vel farande hit att og skal setja seg til doms over meg . Det var faen i helvete òg , at han ikkje seig ned i det myrholet under elgjakta sist haust . " Han var så opprørt no at røysta skalv .

" Ja du ønskte nok det du ! " sette Hild i .

" Så du veit det ? Han har fortalt deg om det ? Ja det kunne eg tenkt meg . "

" Fortalt kva ? " Hild såg forferda på far sin . " Hjelpte du han ikkje med å koma oppatt ? "

Han drog på okslene , mumla :

" Eg hjelpte han så godt eg kunne . "

" Det trur eg ikkje på ! " skreik Hild mot han . " Du ville ta livet av han du ! "

Faren fór opp .

" Kom deg av garde ! Plukk saman tølene dine og kom deg bort ! Eg vil ikkje sjå deg her på Bjørketun meir . Gå og ligg med onkelen din alt du vil for meg . Du som mor di ! "

" La mor vera i fred for deg , endeleg ein gong ! "

" Allemannstøyte ! Trur du ikkje eg veit kva som hende på Berg , på juleballet ? Du drakk deg minneslaust full og gjekk tilsengs med Gunnar Berg . "

" Om eg drakk meg full , er vel du den siste til å laste meg for det . " Hild styrte seg ikkje lenger no . " Ditt fyllesvin ! Ditt elendige krek av ein mann ! " Ho slengde innhaldet av ein halvfull kaffikopp i andletet på faren . Han bles som ein vill okse og var over henne før ho fekk kome seg unna , tumla henne over ende på golvet og fika henne opp ; ho skreik av sinne og redsle , krøkte seg i hop , heldt seg om hovudet for å verge seg .

" Skal du aldri lære ein gong , din faens jentunge ! " Han greip henne i håret og dunka hovudet hennar mot golvet , frå seg av raseri . I same stund var Kristine over han og ville dra han bort .

" Hald opp med dette Harald ! Det er nok no ! "

Han vart opptatt med å få rista henne av seg . Hild kom seg laus og kraup unna , sprang ut og opp trappa ; låste seg inne . Faren kom ikkje etter . Ho stod andelaust skjelvande og lydde , kunne høre faren og Kristine nede i spisestua ; han snakka høgt og opprørt , ‐ ho prøvde å tala han til ro . Hild fann ein koffert og tok mekanisk til å pakke sakene sine i den : underklede , strømper , sko , kjolar og skjørt . Ho tok fram den raude fløyelskjolen , som ho hadde fått rensa og stelt i stand att ; no la ho han i kofferten , ‐ tok også hatten med det fiolette sløret . Ho gret og pakka . Aldri meir ville ho leva og bu på Bjørketun , det var den einaste klare tanken ho hadde . Så gjekk ho ; faren fekk koma om han ville . Ho slengde på seg ei vårkåpe og tok vinterkåpa på armen . Ho ville til Rogne ; det måtte bli dit , anna val hadde ho ikkje .

Knut tok vel imot henne no som sist . Han såg ho var svært bleik og spurte kva det var .

" Far bad meg ryke og reise , " sa ho . " Han tar Kristine Larsen inn i huset . "

" Slo han deg att da , no som førre gongen ? " Knut stod visst på spranget bort til Bjørketun .

" Nei , " laug ho , " han ville berre ikkje ha meg der . Kan eg få vera på Rogne , inntil vidare ? "

" Om du kan ! Så lenge du ønskjer det Hild , og det veit du ! Helst heile livet til ende , " la han lågt til . Ho let som ho ikkje hørte det . Han følgde henne opp på gjesterommet med kofferten og gjekk att straks så ho kunne få vera litt åleine .

Hild slo opp glaset og fekk mot seg ei god lukt av nyutsprungen bjørk . Ute var det fint vårregn , merka ho no , ‐ på vegen hit hadde ho ikkje kjent det , men i håret og på kåpa var det eit lett fuktig skimmer som av dogg . Ho tok av kåpa og la seg så lang ho var på det kvite hekleteppet ; måtte minnast første gongen ho kom hit . Endeleg var ho heime att , tenkte ho . Inga makt i verda skulle no få henne attende til Bjørketun . Ho kom til å tenke på Lars og Ingrid som måtte bli der ; ho såg for seg andleta deira da ho gjekk , så forstøkte og ulykkelege . ‐ Men Kristine Larsen er snill , tenkte ho . Ho kjem til å stelle fint med dei .

Hild sovna der ho låg og vakna først ut på ettermiddagen . Det hadde slutta å regne , men det draup frå trea ute i hagen . Fjorden låg stavstill med den vårlege bygda i seg , og blenk av sol . Ho gjekk ut ; det var søndagsstille og fredfullt overalt . Hild tok stigen ned mot fjorden ; bekkeblom og smørblom lyste gult langs grøftekanten og seljekrattet stod med lysande gåsungar . Blenda av sola som låg og duppa i fjordens blanke flate , sette ho seg på svaberget , ‐ la seg ned og hørte den vesle låten av vatn mot berget . Fuglar sveiv høgt over henne . Så sette ho seg opp att og kasta småstein ut i det blanke vatnet ; ringbølgene spreidde seg ut og ut . Ho fekk lyst til å ta båten og ro utpå og bryte spegelbiletet av åsar , gardar og himmel med glitrande åretak . I staden dreiv ho vidare utan noko særskilt føremål , og først da sola duppa over åsane i nordvest gjekk ho heimatt til Rogne . Heimatt , tenkte ho . Det er Rogne som er heimen min .

Da ho kom inn på tunet møtte ho onkel Knut .

" Bli med her Hild , " sa han , " så skal du få sjå noko fint . " Han tok henne lett i armen og førde henne inn i stallen der den skinnande rad av velstelte hestar stod og gnurpa og åt .

" Sjå her , " sa han . I ein liten binge stod eit føll med kvit blese i panna , skjelvande nyfødd og kalvbeint . " Denne folen skal du ha , og du skal gje han namn . "

" Da vil eg at han skal heite Årvak . " Ho klappa den vesle silkeblanke folehalsen .

" Han vart fødd i natt . "

" Og så kan han alt stå på føtene ? "

" Ja slike kjem seg på føtene medan dei enno er våte av mors liv . Snart skal han ut i hamnehagan ; kanskje blir det ein stor tråvar , for han har godt å slekte på . " I denne verd av hestar trivdest onkel Knut , og han hadde fleire enn han trong til gardsdrift og tømmerdrift , både unge blanke dyr som slengde med hovuda i spilltauet og hadde sitrande uro i heile kroppen , og gamle , rolege gampar , tunge av eit langt liv i pløksleforene og i famnedjup vintersnø langt til skogs .

%Godværet heldt seg . Våronna var i full gang no . Hild hjelpte til på garden , mest i fjøset . Turid var ikkje den same lenger , ikkje glad og lettliva som før . Ho hadde fått eit barn for eit par månader sidan , men det var dødfødt . Det vart skumla om at ho sjølv hadde tatt det av dage . Hild trudde ikkje på det , for Turid børja å gråte når ho iblant kom til å snakke om barnet . Ho var på kjørkegarden òg og stelte den vesle grava , planta blomar der .

Også Hild drog på kjørkegarden ein dag , saman med tante Beate ; dei sykla som førre gongen . Det var rart å koma der no . Grava til mora låg nær familiegravstaden , men likevel litt utanfor ; ein liten jordhaug der det berre voks stritt villgras . Ikkje ei gravstøtte , ingen kross ; namnet hennar stod ingen stad , det var som om ho var stroken vekk for alltid . Ho burde ha tatt hand om det , ‐ av far sin kunne ho ingenting vente . Da tante Beate var nede i bekkedalen for å hente vatn , la Hild seg på kne ved grava og tok til å luke bort verste ugraset .

" Tilgje meg mor , " mumla ho , " om du kan høre meg . Eg var ikkje snill mot deg medan du levde , og no etterpå har eg forsømt deg . Men gløymt deg har eg ikkje . "

Ho òg gjekk no ned i bekkedalen og fann villblomar som ho tok opp med rot . Dei planta ho på grava ; seinare fekk ho koma tilbake med blomar frå hagen på Rogne .

%Da dei vel var heime på Rognetunet att og sette frå seg syklane , sa tante Beate :

" Kan du ikkje koma og sjå til mor og meg eingong , slik du ofte pla før ? "

" Gjerne , " svara Hild , " men eg tenkte at farmor ikkje ville like det . "

" Jo mor saknar besøka dine . Enda ho er ikkje så glad for alt som har hendt her i det seinare . Men eg synest du skulle koma . "

Så gjorde Hild det ein kveld ; tok mot til seg og banka på nede i kårstua .

" Kom inn , " svara det derinnanfrå .

Gamle Hilda Rogne sat i ein gyngestol i tusmørket inne i dagleg stua , ‐ hadde ikkje tent lys , ho likte å sitja slik visste Hild frå før . Den gamle vende dei halvblinde augo mot henne og spurte :

" Kven er det ? "

" Det er meg ‐ Hild . "

" Så , er det deg . Ja eg tykte eg hørte vardøgret ditt for litt sidan . Du får sjå til å sitja Hild . " Ho var svært blid .

" Beate ! " ropte ho ; men Beate heldt på med eit eller anna på kjøkkenet og hørte ikkje .

" Beate ! " ropte ho att , og det let ampert no , syntest Hild . Tante Beate kom fort og oppkava .

" Kan du ikkje høre heller no , " murra den gamle .

" Eg heldt på å vaske i skåpet . " Tante Beate tørka dei våte hendene på forkleet og helsa fint .

" Trengst det da , " mumla mora . " Eg trur du snart vaskar meg ut or huset . Men du får setja fram kaker og heimelaga vin til Hild . Eg tar eit glas eg òg . " Tonen var blidare no . " Ta med eit glas til deg sjølv Beate ! " ropte ho etter henne .

Tante Beate sette fram vin og kaker og frukt . Gamle Hilda sat liksom i stolen sin og styrde all hennar ferd ; det strålte ein styrke ut frå henne , som var både vond og god . Det var makt i henne enno , og sterk vilje til å bruke den der ho kunne koma til . Og det var stakkars snille tante Beate det gjekk ut over .

I børjinga vart det mest snakk om vær og vind , men etterkvart kunne ikkje den gamle dy seg .

" Far din har tatt denne butikkjomfrua inn i huset til seg no , hører eg , " sa ho . " Det var aldri skikk og bruk i vår slekt å leva på den måten . Men dei skal vel gifte seg da ? " Ho feste dei dimme augo på Hild .

" Det veit ikkje eg noko om . "

" Nei , nei , " sukka den gamle . " Men at far din skulle skjemme seg og oss ut slik , det hadde eg aldri trudd . Det er så ein kunne ønskje ein låg under torva . Forresten er det ikkje stort metare med han Knut . "

Tante Beate prøvde no å gå imellom , få praten inn på andre ting . Men mora braut henne bryskt av .

" Gå inn på kjøkkenet du Beate , og vask vidare i skåpa dine . " Beate gjekk , litt nølande . Det vart stille ei stund . Den gamle tok opp ein bunding som ho sat med i fanget .

" Du låg på setra ei stund i fjor sommar , du Hild . "

" Eg gjorde det ja . "

" Ja det er fint deroppe . Eg låg der sjølv eg , om somrane , frå eg var nygift og kom hit til garden . Ja du hugsar vel ikkje større av farfar din du . "

" Jo eg minnest han da , så vidt det er . "

" Du var berre ein tre-fire år da han døydde . Han var noko eldre enn meg , og vart ikkje så gamle karen heller . Hjarta slo brått klikk . Det er noko som ligg til Rogneslekta det . Ja ikkje mi slekt , " sa ho , " der blir dei utgamle , dei fleste . Det blir vel eg òg , trass i alt eg har å plagast med . Eg skal vel måtta gå og sjå på elendigheita enno i mange år . Ja sjå , det kan eg no ikkje , men hørsla er det ingenting i vegen med . " Ho sat litt med bundingen i fanget att , seig liksom inn i seg sjølv .

" Vi snakka om setra . Ja det var dagar det . Eg kan enno kjenne lukta av den , av vollslått og fjøs . Eg ser det òg , alt saman . Det er som om det var i går ; så fort har tida gått etterpå . Enda dagane blir lange for ei gammal gjerandslaus kjerring som meg . ‐ Fjellet ja , dit opp kjem eg nok aldri meir . " Det var ein slags rar lengsel mot farne tider i røysta hennar , og igjen sat ho og tagde .

" Du Hild , " sa ho så brått , " eg er glad i deg , det skal du veta , og det er derfor eg synest eg kan seia det eg seier no . Eg likar ikkje at du bur her på Rogne . "

Det vart dryppstille . Hild kjende seg ille ved .

" Eg likar det ikkje , nei . " Det var ein myndig dirr i røysta hennar . " Heimen din er på Bjørketun . "

" Der kan eg ikkje bu , " sa Hild .

" Kan du ikkje bu der , så får du finne på noko anna . Du får ta deg tenest . Enda eg hadde no ikkje trudd at sonedotter mi skulle bli tenestetaus . Likevel er det betre enn at du går her . "

" Eg er vaksen no , farmor . " Trassen mot den gamle vakna i Hild . " Eg styrer sjølv med livet mitt . "

" Ja du gjer vel det . Men vaksen er du ikkje . Det er verken du eller han Knut . Han burde no vera det , tilårskommen som han er . Det er ikkje folkeleg framferd , slik du og han Knut lever i lag , i same hus . Berre jentungen er du , og brordotter hans attpå til . De eig ikkje folkeskikk verken du eller han . "

Hild reiste seg og sette vinglaset frå seg .

" Det greier seg no , farmor . Meg kan du ikkje tyrannisere , slik du gjer det med tante Beate . "

" Hald henne utanfor , " sa den gamle skarpt . " Og stell dykk som kristne folk , både for menigmann i bygda og for Vårherre . "

" Eg kjenner ikkje større til han ‐ " børja Hild .

" Det trur eg så gjerne , " braut den gamle henne av . " Du set da visst aldri dine bein i Guds hus , det eg kan skjøna . "

" Eg kjenner han ikkje . " Hild tok sterkare i no . " Men om han er til og har skapt oss slik vi er , så dømmer vel han mildare enn både du og bygdefolket . "

" Ja du får trøste deg med det , " flirte den gamle . " Det er nok mange som har funne trøst i slike tankar . Ho gjorde kanskje det mor di òg , i si tid , men du såg kva veg det gjekk med henne . "

" Eg vil ikkje høre på at du snakkar stygt om mor . Det var sonen din som øydela henne . "

Farmora svara ikkje på det . Hild stod og ville gå , men vart ståande .

" Det blir ikkje vår sak å fordele skuld og felle dom når den dagen kjem , " mumla den gamle etter å ha tagd ei god stund . " Men før du går skal du veta det , Hild , at farmor di vil ditt beste , om du ikkje har så lett for å tru det nett no . Og eg vonar du finn vegen hit att , ‐ la det ikkje bli like lenge til neste gong . "

Hild takka for seg og gjekk . Den merkelege blanding av ekte omsorg og beisk anklage farmora hadde møtt henne med , gjorde henne både forvirra og nedstemt . Det var ikkje til å føyse bort heller . ‐ Ho har rett , fór det gjennom henne . Det er både synd og skam dette mellom meg og onkel Knut . Ho dreiv av stad ned mot fjorden , og følgde stigen utetter langs den . Det var slik unders vakker kveld ; varmt som midt på sommaren og så lyst . Hild kjende seg bortkomen og åleine i verda . Berre eit menneske stod henne nær : onkel Knut . Og han kunne ho ikkje få vera saman med utan at både Gud og menneske fordømte dei . Men ho hadde alt falle og fått dommen over seg , ‐ kvifor skulle ho så ikkje falle igjen , trasse både Gud og farmor og bygdesnakket ?

Midt i slike opprørske tankar vart ho vár onkel Knut ; han var ute og dreiv i den fine maikvelden han òg , kom mot henne på stigen . Dei stansa , stod litt og berre såg på kvarandre . Hild kjende det brått slik at den mørke mannen der frami vegen kunne ho ikkje koma utanom , ‐ ville det ikkje heller . Og så gjekk ho mot han med langsame rørsler og bøygd hovud . Ho gav seg til han der på ei lita grasslette mellom bjørkene , slik ho aldri hadde gjeve seg til han før . I famntaket hans vart ho eitt med alt ikring seg , med jord og ville vekster , gjennomtrengd av deira lukt og sødme . Han trekte seg ikkje frå henne da dei begge fekk ekstasen løyst ut i same stund . Etterpå låg dei stille og såg på kvarandre i maikveldens skume lys , ‐ kjærteikna kvarandre med lette kyss over lepper , kinn og augo . Dei halvt sovna , men vakna att da ein liten nattevind tok til å røre ved fjordflata . Hild fraus og Knut sveipte jakka si om okslene hennar . Så gjekk dei , tett saman med armane kring einannan heim til Rogne , over tunet og inn .

%Ein dag i kveldinga kom Ingrid bort , og dei to søstrene fekk seg ein god prat oppe på gjesterommet . Ingrid kunne fortelja at Kristine , som no budde på Bjørketun , hadde slutta i butikken . Hild spurte korleis ho og Lars hadde det og ho svara jo takk , ikkje verst . Kristine var snill , og faren heldt seg heime om kveldane , ‐ ikkje drakk han større heller ; var blid og vennleg mot dei . For det meste da .

" Men eg flytter heimanfrå no , " sa ho brått . " Eg har fått meg tenest som innejente på Skinnarland . Skal børja der om fjorten dagar . "

" Lars da , kva med han ? " spurte Hild .

" Han greier seg vel , " mumla søstera . " Og eg blir ikkje gåande heime for hans skuld . ‐ Eg trur far og Kristine skal gifte seg , " sa ho brått . Ho vart raud og såg ned .

" Ja er ikkje det like bra ? "

" Men da blir jo mor heilt borte da , " sa den andre lågt , ho var blank i augo . " Og du blir verande her på Rogne ? "

" Det blir vel til det , førebels . "

" Eg syns det er rart eg Hild , at du vil gå slik . Folk snakkar om det overalt . "

" Dei får snakke da , " svara Hild heller skarpt .

Da dei litt etter tok avskil var det likevel som gode venner , og for dei begge kjendest det slik at no skildest vegane deira i livet . Dei gret litt og omfamna kvarandre , og så gjekk Ingrid .

Hild tok etterkvart til å kjenne seg uvel , ‐ vart kvalm iblant , og da det vara ved , sykla ho til dokteren ein dag . Der fekk ho veta at ho skulle ha barn . Det svimla for henne da den vomdigre , tungtpustande dokteren sat framfor henne og fortalte det .

" Ja du veit vel kven som er faren ? " sa han .

" Det veit eg , " mumla ho så lågt at det mest ikkje var til å høre .

" Det er ikkje mi sak , " heldt dokteren fram , " men eg synest likevel de skulle sjå til å gifte dykk . Du får det ikkje lett her i bygda om de ikkje gjer det . "

Hild gjekk som i ei ørske da ho kom heimatt til Rogne . Aldri hadde ho tenkt seg at det kunne skje noko slikt . Ho hadde kome til å lite fullt og heilt på han , at han ville passe på . Og da ho møtte onkel Knut ute i tunet , såg ho på han så han måtte stusse .

" Er det noko i vegen med deg , Hild ? " spurte han .

" Det er det , " svara ho kort og mutt , ‐ gjekk rett frå han og opp på gjesterommet , la seg flatt ut på senga . ‐ Kva no , tenkte ho , og kjende det som om livet hennar stansa opp framfor eit bråstup . Ho kunne ikkje lenger fritt velja sine vegar . Anten måtte ho bli gåande med ein lausunge , til skam for kvar og ein ; fleire jenter i bygda hadde fått den vanskjebnen . Eller ho måtte gifte seg og gå på Rogne til sine dagars ende ; for alltid binde seg til onkel Knut , ung som ho var .

Medan ho låg slik i mørke funderingar kom han inn og sette seg på sengekanten .

" Er du sjuk , Hild ? " spurte han .

" Eg er ikkje sjuk . "

" Men noko er det da . "

" Eg skal ha barn , " sa ho og vende seg bort .

" Skal du ‐ ? " Han reiste seg .

" Ja , og det er di skuld . Du ville det du ! "

" Eg er ikkje lei meg for det , " sa han lågt . " Eg ville tvert imot ha vore svært glad om du òg hadde vore det . Men det er du ikkje , ser eg . "

" Korleis skulle eg kunna vera glad ! Eg er berre atten år , ‐ eg er for ung til å få barn . Men du tenkte vel ‐ ! " Ho heldt inne , låg og tagde .

" Tenkte kva ? "

" At det var einaste måten å binde meg på . Men eg kan reise herifrå likevel eg ! Eg må vel kunne ta hand om ein lausunge eg òg , som så mange andre . "

Knut stod og såg på henne litt ; så gjekk han bort til glaset . Det hadde regna før om dagen , berre ei lita fukting øvst i det tørre jordlaget ; og no lysna det i vest att og kom ein glim av sol over skoddeflaka som dreiv langsetter den gråskavlete , lysspettete fjorden . Knut stod og stod ; uendeleg lenge syntes Hild . Til slutt kom han og sette seg på sengekanten att og rørte lett ved kinnet hennar med handbaken .

" Hild , " sa han og røysta hans var varm og sorgfull . " Er du da så reint ulykkeleg , du kjære Hild . "

Ho svara ikkje på annan måte enn med å setja seg opp og slå armane kring halsen hans . Ho tok til å gråte ; han klemde henne inntil seg og ho gret og gret mot halsgropa hans .

" Er du ikkje bitte lite grann glad likevel , du òg ? "

Ho nikka , så vidt det var .

" Da kan du kanskje svara meg på det eg har spurt deg om , meir enn ein gong . Vil du gifte deg med meg , Hild ? "

Ho nikka att , mot oksla hans .

" Er det sant ? " Han heldt henne ut frå seg så ho måtte sjå på han . " Vil du det verkeleg ? "

" Ja , " sa ho . " Eg vil det . " Og brått kjendest det for henne som om det ho no gjorde , var rett . Ho hadde vilja dette lenge , men likevel stritta imot . Ho smilte til han gjennom tårene og la atter armane mjukt kring halsen hans .

%Ein dag noko seinare fekk dei uventa besøk . Harald Rogne steig inn i tunet ; ikkje slik han pla koma til dagleg , i otta , som arbeidskar , men søndagskledd og fram mot kveldinga . Han hadde skofta arbeidet ei vekes tid . Hild stod i kjøkkenglaset og såg han koma , svær og før ; han gjekk med stokk no . Bikkjene fór i været og gøydde , enda så godt dei kjende han . Han stansa uviss . Hild , som helst ville ha stukke seg unna for å sleppe å møte han , gjekk ut og snakka til bikkjene .

" Er det deg far , " sa ho . " Du får sjå å koma inn . "

" Eg skulle ha snakka med'n Knut . Han er vel heime ? "

Jauda , han var det . Faren kom inn i storstua og sette seg tungt i ein av stolane , tok av hatten og tørka seg med eit lommetørkle .

" Det er varmt , " sa han . " Men no får vi visst regn . Og det kan trengst . "

Hild fekk tak i Knut , som nett kom køyrande inn på tunet med såmaskinen .

" Far er her , " sa ho . " Han sit i stua , ville snakke med deg . "

" Seier du det ? " Knut ropte på Gustav og bad han spenne frå og ta hand om hesten . Så gjekk han inn saman med Hild . Broren stod ved glaset no og såg ut , dampa på ein svær sigar .

" Er det deg Harald . Du får sjå å sitja . "

" Takk . " Han sette seg att .

" Eg vonar du ikkje har noko imot at eg røyker ? "

" Nei slett ikkje . "

Harald fiska ein stor sigar til opp or brystlomma .

" Eg fekk desse av Gustav O. Larsen . Vil du ha ? "

" Nei takk du , ikkje no . "

Så vart dei sitjande , nokså brydde begge to . Hild kokte kaffi og kom med kaker . Ho såg på far sin , måtte hugse på førre gongen han sat der ; søndagskledd da òg , men liten og overkøyrd . No sat han riktig baus , ‐ bratt og stiv , hadde vondt i ryggen , sa han , og det glimta til i augo hans . Derfor gjekk han med stokk . Men det var no det at no kom han for å seia opp jobben sin på Rogne .

" Åh ? " Knut og Hild skifte blikk som snarast . " Treng du ikkje den lønna da ? "

" Eg gjer ikkje det nei , " svara han nokså bryskt . " Eg har fått meg anna arbeid . Betre betalt og ikkje så tungt . Skal børja hos Gustav O. Larsen , i butikken hans . "

" Så du skal bli diskenspringar no du Harald . "

Harald vart blodraud .

" Kall det kva du vil . Det er i alle fall betre enn å gå her som jordtræl hos deg . Eg blir ein slags bestyrar , slik i det daglege . "

" Vi får vone det går bra både med deg og med butikken , " sa Knut tørt . Harald sat no med svulmande raude blodårer i tinningen , ‐ sveittedråpar perla i panna så han tørka seg att . Han prusta og saug på sigaren ; røykskyene dreiv ikring han .

" Og så er det ein ting til . Kristine og eg gifter oss neste torsdag . Ho vil ha bryllaupslag , " flirte han . " Ja heilt enkelt , berre dei nærmaste av slekt og venner . Kunne de to koma ? "

Knut såg på Hild .

" Vi skal tenke på det . "

" Ja gjer som de vil ; det er ikkje livet om å gjera . Men Kristine ville nok gjerne at de kom . "

" Vi skal tenke på det og gje svar alt i dag , " sa Knut , litt kort . Og så gjekk Harald ; hadde eit ærend nede i kårstua òg .

" Kva seier du Hild , vi går vel ikkje i det bryllaupet ? Du får avgjera det du . "

" Eg synest vi skal gå , " svara ho . " Eg må i alle fall vera med . "

" Ja da går vi begge . Eg sender Stina bort for å seia ja takk med ein gong . "

" Du når han att enno . "

" Nei , eg spring ikkje etter han . "

%Det vart bryllaup på Bjørketun og det vara til langt på natt . Gamle Hilda og Beate var òg der , men dei drog heim tidleg , like etter kaffien . Den gamle kjende seg uvel , sa ho , der ho stod med stokken sin og var stedig , alt Kristine bad henne om å bli litt til . Knut køyrde dei to heim , og det var med stor ulyst han drog attende til bryllaupslaget , der det no hadde kome brennevin på borda , i rikelege mengder . Den nye stasjonsmeisteren , Gullik Lande , sat og la høgrøysta ut om bolsjevismen som ville legge heile Europa og resten av verda under seg .

" Verdsrevolusjon ! " ropte han . " Det er det dei vil . " Arbeidere i alle land , foren eder ! " Men no har dei råka på sin overmann . Adolf Hitler ! " ropte han . " Adolf Hitler , han blir vår berging , sann mine ord ! "

Enkelte protesterte , andre slutta seg til .

" Sjå på Spania ! " ropte Gullik Lande over dei alle . " Kva er det som skjer der ? Der forsvarar Hitler og Mussolini kristendom og lov og rett mot proletariatets diktatur . "

Andre meinte det heller var general Franco som ville innføre diktatur og velte den spanske republikken .

" Gje faen i Spania ! " ropte ein . " Det er så langt borte . Skål ! "

Det vart no snakk om dei dårlege tidene og tømmerprisane ; dei gjekk berre ned og ned . Knut blanda seg ikkje vidare bort i det , sat fåmælt og litt for seg sjølv .

" Du seier ingen ting du Knut ! " Harald vende seg tergande og flirande mot han . " De har vel nok av alt på Rogne , både mat og peeng . Du fekk nok garden og skogen altfor billeg . Men det er no eingong slik det , odelsguten får alt , ‐ til resten av søskenflokken blir det berre småslantar . Nei men skal du alt gå ? " sa han da Knut reiste seg . " Ta det ikkje slik , det var ikkje så vondt meint . "

" Vi har ein hard arbeidsdag i morgon , skal sette potetar . " Knut såg seg ikring etter Hild .

" Ho er på kjøkkenet og hjelper til med nattmaten , " fortalte Kristine .

" Ja han må vel ha kona si med , " mumla Harald , han sat og delte ut kort . Det vart latter ikring han , men Knut let seg ikkje merke med det og gjekk inn på kjøkkenet , følgd av Kristine .

" Eg dreg heim eg no Hild , " sa han . " Blir du med ? "

Hild stod raud og oppkava over suppegryta .

" Nei , " svara ho , litt skarpt . " Eg kan ikkje gå frå nattmaten . "

" Nei , nei , du får gjera som du sjølv vil . "

" Ja det skulle berre mangle òg . "

" Berre gå du Hild , om du ønskjer det , " kom det frå Kristine , " dette kan eg ta hand om . "

" Nei eg blir . " Hild vende seg mot suppegryta att . Det heitna til i Knut òg no , men han sa ingenting , berre drog på okslene og gjekk etter å ha sagt farvel til Kristine . ‐ Ho er trassig og lunefull , tenkte han . Ho skal ikkje bli så lett å leva i hop med .

%Fjorten dagar seinare var det bryllaup att , denne gongen på Rogne . Da Hild stod kvitkledd framfor spegelen i gjesterommet , smal og høg , medan tante Beate høgtideleg festa på henne bruresløret , såg ho at ho var svært bleik .

" Du er ei vakker brur du Hild , " sa tante Beate og kikka på henne i spegelen ; det lyste varme og godhug ut or dei små , gråbrune augo . " Denne skal du ha , " sa ho og festa ei gammal fin sølje på brystet hennar . " Den har eg fått av mor ; og ho fekk sølja av si mor att . "

Ho var på gråten tanta no , såg Hild , og det var visst ikkje langt unna med henne sjølv heller , blank som ho var i augo . Ho granska seg frå sida og strauk det kvite , fine silkestoffet over magen og ut mot hoftene da Beate vende seg bort ein augneblink og sysla med noko anna . Ingen kunne sjå at ho bar på eit liv inni seg , enno . Gudskjelov .

Det var ei rar og uverkeleg stund for henne da faren førte henne opp midtgangen i kjørka og gav henne over til onkel Knut ; høgtidskledd , med vasskjemma hår , tok han mot henne og leide henne framfor altaren . Hild svara eit lågt ja da presten spurte om ho ville ha Knut Rogne som hos henne stod og vera han tru til døden skilde dei åt .

På vegen utatt , nedover kjørkegolvet mellom benkeradene , heldt ho seg godt fast i armen hans . Alle andleta i kjørkestolane , mest menn til venstre og kvinner til høgre kom mot henne , kvite og stirande , medan Mendelsohns bryllaupsmarsj tona frå orglet over dei .

Ute på trappa tok junivinden tak i bruresløret , ‐ bjørkene stod brusande fulle av grønt lauv og silte solflekkar og skuggar ned over plen og grusgang og graver . Ein stad ute til høgre låg mors grav , tenkte Hild , ‐ framleis utan kross eller stein . Den grå oktoberdagen da dei bar Eldrids kiste frå gravkapellet og stod rundt grava i den kalde blåsten , kom brått nær . Ho måtte tenke på ei salmestrofe : " Sorgen og gleden de vandrer tilhobe . "

" Er du ikkje glad Hild ? " spurte onkel Knut lågt . " Eg syns du går og græt . "

" Eg er glad , " svara ho . Og ho var det . Mest glad , enda mange slags tankar fór gjennom hovudet hennar . Ho sa farvel til ein del av livet sitt no ; også til drømmar om ting som hadde ligge forjettande løynde i ei ukjend framtids blåne . No hadde ho vald sin veg , klokt eller uklokt , det fekk tida vise , men ho måtte gå den .

Og da Hild på heimturen såg flagget smelle og falde seg ut i vinden over husa på Rogne , kjende ho seg brått inderleg glad . Ho såg frå sida bort på Knut ved rattet ; ung og livfull verka han , syntest ho , ‐ profilen hans lyste mot sommarlandskapet som fór framom . Ho la hovudet lett mot oksla hans og han smaug ein arm om livet hennar .

" Køyr ikkje i grøfta no . "

" Så lenge du sit ved sida av meg Hild , køyrer eg ikkje i grøfta . "

Dei svinga inn alléen mot Rogne . No skulle denne garden bli heimen hennar for alltid .

Februarsnøen lava ned og sveipte allverda i kvitt . Fort og tett , i svære filler , fall han på skrå frå ein usynleg skyhimmel ovanfor snø-yret : ‐ han syntest vera utømmeleg . Etter vegane gjekk ein døyvd dur av lastebil med snøplog att og fram heile dagen , men brøytekantar og veg snødde og fauk att etter han .

Hild stod ved kjøkkenglaset på Rogne og såg ut i snøyret til ho vart reint svimren ; skimta berre såvidt dei andre husa som låg rundt tunet , der Gustav no herja med hest og snøplog for å halde vegane til fjøs og stall og stabbur oppe , og også vegen ut gjennom bjørkealléen . Det grå snølyset utanfrå fekk Hilds andlet til å verke enda bleikare enn det var . Tungføtt og svær rørte ho seg rundt i det digre , halvskume kjøkkenet . Ho verka i smalryggen og under fotsålane av å bera den store magen med seg overalt , som ein framand del av henne sjølv . Ho sette seg med møye , og når ho skulle oppatt , var det eit ork det òg . Kor lettvinn og fort hadde ho ikkje vore i alle rørsler før dette inni henne hadde tatt til å vekse og deformere henne slik . Ho kom seg nedpå ein stol , og tok opp handarbeidet : ei lita barnelue ho heldt på å strikke , men vart fort utolmodig og måtte opp å gå att .

Da tok det brått tak over veikryggen , ‐ ei smerterid som ikkje var den vanlege , dumpe verken , men ein kniv tvert igjennom henne . Ho sette i eit lite forundra rop , og tenkte : No kjem det ! Jordmora må hit ! Men korleis skulle dei kunne få tak i henne i slikt vær ?

Knut hadde nok hørt ropet , der han sat med rekneskapen inne på kontoret , for han kom i døra . Ei ny og hardare eling av smerte fór gjennom Hild , så ho skreik litt att , tok seg til ryggen og sette seg ende ned , stiv og rak . Knut stod først som nåmen .

" Er det ‐ ? Kjem det no ? " Han greip henne i armen , ville føre henne opp trappa og i seng , men ho gjorde seg bryskt fri .

" Nei ! " sa ho . " Stina hjelper meg . Få tak i jordmora du . "

Reint skjelven på handa treiv han pelsfrakken ute i gangen , og skinnlua ; sette på dør . Snødrevet piska bitande beint frå nord , hadde føyka saman ei drive framfor dørene til vognskjulet der bilen stod . Gustav heldt på med snøplogen borte i alléen , ‐ var på veg hitover , hørtest det ut til . Men Knut hadde ikkje tid til å vente ; han slo dørene opp , fekk så vidt starta den iskalde bilen og let han gå på tomgang ; eksosen gøysa gråkvit ut i snøværet og la seg som ei låg sky bortetter tunet . Han sette gearet i revers og rusa bakover så snøføyka stod , ‐ meinte han skulle greie å koma seg ut dit det var oppbrøytt veg . Men bilen køyrde seg fast i djupsnøen .

" Faen i helvete ! " ropte Knut , ‐ prøvde å ruse att og fram , men hjula berre grov seg ned ; snøen pakka seg tett opp under bilen . Til slutt stod hjula og spann på blanke holka . Sveitt og varm tørna han ut og ropte til Gustav som kom køyrande mot han ut or snøtjukka :

" Eg treng hesten din , Gustav ! Straks ! Spenn han for spiss-sleden . " Sjølv drog han spiss-sleden ut frå vognskjulet . Saman fekk dei spend snøplogen frå og Fritjov for sleden .

" Eg må ha tak i jordmora og det på flygande flekken . Ho Hild er blitt klein ! " Knut greip taumane og slengde seg i sleden , ‐ fór av stad ut i det blåsande snøkavet .

%Hild låg og venta , på jordmora og på ridene ; dei auka i styrke no og kom tettare , ‐ reiv og sleit i henne så ho stemde nakken mot hovudputa og prøvde å døyve skrika . Stina stod over henne , heldt henne i handa , småsnakka til henne og sa :

" Berre ta det roleg no , Hild , ‐ det går fint , ser du ‐ . " Sjølv var nok Stina uroleg ; ho gjorde seg ærend bort til glaset både titt og ofte og kikka ut .

" Kjem dei ikkje ‐ ! " sa Hild og virra med hovudet i puta , låg og pusta ut etter ei rid og førebudde seg på den neste , som ho visste ville bli verre . Da den kom let ho att augo og greip tak i handa til Stina . Ho låg med kvite , halvopne lepper og måtte la skriket få bryte seg fram , enda ho ikkje ville , hørte ikkje at det gjekk i gangdøra nede , der jordmora Helga Rønning , ei myndig kvinne i femtiåra , steig inn saman med Knut og børsta snøen av seg .

" Her er det nok på høg tid , " sa ho , slengde av seg kåpa og halvt sprang opp trappa med den vesle kofferten . Knut vart ståande att , nokså bortkomen . Han gjekk inn i stua og sette seg med ei avis , men bokstavane berre flimra for augo hans . Han sat vend mot det som skjedde deroppe , og da Hild tok til å skrike att , villare og sterkare no , reiste han seg og børja å drive rastlaust ikring , frå rom til rom , utan å tenne lamper . På eit tidspunkt kom Stina ned , bleik og oppskaka , med helsing frå jordmora . Han måtte vera førebudd på at det kanskje vart nødvendig å hente dokteren . Hjarta sokk i han :

" Står det slik til ! Går det ikkje bra ? "

" Jau eg trur da det , " mumla Stina og såg bort . " Men det er nok eit stort barn , ‐ det er langt over tida visst . Og Hild er litt trong , seier Helga . " Stina gjekk opp att for å hjelpe til . Knut drog ut på tunet der Gustav var i sving med snøplogen . Det hadde elles letna no .

" Du får sørgje for at ein hest står ferdigsala og forspend spiss-sleden , " sa Knut . " Eg må kanskje av stad etter dokter òg . " Dermed dreiv han inn att . Han var no så uroleg at han ikkje orka å sitja still eit sekund . Da det fór i han at Hild kanhende ikkje kom til å overleva denne kvelden og natta , vart han både varm og kald . Om det gjekk slik , ville skulda vera hans . Han hadde med vetande og vilje ført henne opp i den situasjonen ho var i . Ho hadde stolt på han , fullt og heilt , men han ønskte at ho skulle bli med barn . Og det var før dei kunne kalle seg mann og kone .

Det kom no nokre skrik ovanfrå i ein heilt annan toneart , ‐ eit slags dyreskrik ; Knut måtte brått tenke på sauen i myra . Han tok trappa i eit sprang og ropte i døra inn til dei to kvinnene som heldt på med Hild :

" Skal eg hente dokteren no ! "

" Nei ! " ropte Helga tilbake , hadde ikkje tid til å sjå på han . " Kom deg ut att du ! " Ho var travel og myndig . Knut fekk ein skimt av Hild : ho låg heilt kvit i andletet og skreik ende ut , ‐ jordmora var blodete på hendene og drog i eitkvart .

Da Knut fortumla kom seg ned i gangen att , vart det brått stilt deroppe . Han seig ned på ein benk . Hørte barneskrik , men det trengde liksom ikkje inn til han . Stina stod oppe i trappa og ropte :

" Det er over ! Det har gått bra . Du har fått ein stor son ! " Han reiste seg .

" Lever Hild ‐ ? "

" Visst lever ho , mann ! " lo Stina .

" Ho lever , " sa han , nesten forundra , strauk seg over panna .

" Ja , det hører du vel . Men gå inn i stua og set deg , du . Så får du nok koma opp om litt . "

%Det fekk han òg . Hild lå bleik i senga , smilte trøtt men glad til han . Helga Rønning løfta ein naken , stygg og skrukket skrikarunge mot han .

" Her har du son din , " sa ho og dytta storskrikaren opp i hendene på han . " Er det ikkje ein velvaksen og fin kar ? "

‐ Ikkje særleg velvaksen , tenkte Knut og visste ikkje riktig korleis han skulle halde det vesle vesenet . ‐ Ikkje særleg fin heller nei , tenkte han vidare . Langt derifrå .

" Er han ikkje fin ? " tok jordmora oppatt , og Hild såg på han med eit spørjande , stolt smil så han ikkje kunne svara noko anna enn :

" Jovisst ! Og slik røyst det er i krabaten . "

" Han protesterer mot å koma til verda , kan du skjøna ; hadde det mørkt og trygt og godt der han låg før , veit du . Men så er han vel svolten òg , som rimeleg kan vera , etter ein slik stri tørn første dagen han lever . " Helga tok ungen og la han ned til Hild . Han famla i blinde med munnen og bittesmå fingrar over Hilds store , mjølkesprengde bryst , der fine , blå blodårer syntest i det kvite . Hild hjelpte han til å få tak i den mørkebrune brystvorta .

" No får du suge da , " sa ho . Men han syntest ikkje å forstå det . Ho pressa ut litt mjølk mellom to fingrar så han fekk det på leppene . Han låg og smatta og smakte på det , litt undrande , ‐ skjøna nok stadig ikkje kva han skulle gjera med det han fekk putta inn i munnen , om att og om att .

" Har du ikkje næringsvet du din stakkar . Ja har du det ikkje no , får du det vel ikkje sidan heller , " sukka Hild , litt oppgjeven . " Ta til deg no , så eg ikkje blir heilt sprengd . " Men nei , han skulle ingenting ha . Ikkje på den måten . Enda så svolten han måtte vera : han skreik til han vart mørkeraud i det vesle rynkete , samanklemde fjeset under dunet svart fødselshår .

" Du får bie litt ; han kjem nok , " meinte jordmora .

%Men han gjorde ikkje det , verken den natta eller dagane og nettene deretter . Hild vart tung om hjarta når ho låg , eller sat , med den vesle krypen ved brystet . At han ikkje hadde vet og vilje til å ta for seg av den overflod som fylte henne så det vart våte flekkar på kjole og bluseliv både titt og ofte ! Ho måtte til å presse ut mjølka sjølv og få ho over i tåteflaska . Det gjekk betre slik . Men for Hild var det eit stort vonbrot . Ho hadde eit sug i heile seg etter at han skulle ligge å surkle og smatte , slik ho hadde sett Lars gjera da han var liten , og andre spebarn . Ho kjende det nesten som om han vraka henne , støytte henne bort ; enda han nok likte å vera nær henne og få dei kjælande hendene hennar over heile seg .

Hild såg ofte granskande på guten , om han skulle vera annleis enn andre småbarn . Djupt inni henne sat ein vag angst for det . Ho såg at han ikkje kunne feste blikket og sjå på henne ; men det var da visst vanleg med slike små . Når ho kilte han kunne han iblant smile til henne . Han låg og fekta med armane i barnevogna , og laga underlege lyder så det rann slev og spytt nedetter hake , kinn og hals . ‐ Ikkje noko underleg i det , tenkte Hild , men ho vakta på han heile tida .

%Guten vart døypt og fekk namnet Torgeir . Suge ville eller kunne han stadig ikkje , og Hild gjekk etterkvart tom for mjølk til han . Det var som om kjelder inni henne tørka ut fordi ho ikkje fekk barnemunnen til å suge . Ho måtte no gje han vanleg mjølk og han tok like gjerne den . Det gjorde henne tung til sinns . Kanskje kunne det like godt ha vore ein annan til å stelle han òg .

Knut tok seg forresten av den vesle , meir enn ho hadde trudd på førehand ; gjekk med han i armane att og fram på golvet og byssa han i søvn når han vakna om natta og børja å skrike . Hild var oftast så søvnør at ho berre sansa det slik halv-veges . ‐ Også tante Beate ville gjerne ta hand om vesle Torgeir ; ho reint blømde opp ved det og augo fekk glans . Og Hild var glad for hjelp på denne måten , så ho slapp å vera bunden sjølv støtt .

%Ingrid hadde reist bort frå bygda , til ein liten stasjonsby lenger austpå , ‐ arbeidde i ein frisørsalong ; det var folk Aslaug Skinnarland kjende . Ho skreiv til Hild iblant , hesblesande , korte brev , men fulle av liv og gøy . Hild forstod at ho hadde det bra , slik ho gjerne ville ha det . Ho skreiv om gutar og festing mest . ‐ Kom og besøk meg , bad ho ein gong ; ho skreiv for å gratulere Torgeir med eittårsdagen , sende til og med ei lita gave . Det rørte Hild at søstera hadde festa seg ved datoen , og ho skreiv eit langt brev tilbake , mest om Torgeir som var så søt ; her kan du sjølv sjå , skreiv ho , for ho la ved eit fotografi . Vi har hard vinter og det er svært kaldt . Elles har eg ikkje større å fortelja om , for det hender ingenting her . Takk for invitasjonen . Eg ville gjerne besøke deg . Om eg berre kom frå .

%Så var det ein dag straks før påske . Hild stod og strauk barnevask på kjøkkenet da Knut kom inn . Han tok eit lite plagg og stakk nasen i det .

" Det luktar godt og reint , " sa han .

" Det er reint , " mumla Hild . " Når berre ikkje du skitnar det til att . "

Han la plagget frå seg med ei brå rørsle .

" Eg meiner du som går ikring derute og steller med så mangt . Både i stallen og på garden elles . "

" Det er i tilfelle rein skit , " svara han kort . " Eg trur ikkje Torgeir har vondt av det . Ikkje det minste heller , " la han til i stigande harme .

" Nei , nei , " sa ho blidt over det fresande strykejernet . " Men du veit når eg har hatt strevet med å vaske det og stryke det , vil eg helst at det skal vera skikkeleg reint òg . " Knut sette seg ved kjøkkenbordet , strauk seg trøtt over andletet . Hild kikka litt bortpå han . Han såg sliten ut . Ikkje særleg glad heller . Ikkje slik han hadde vore den første tida etter bryllaupet . Han sat litt og fingra med pipa , karva i tobakk :

" Du Hild ; eg har tenkt på det du , om du kunne ha lyst til at vi tok ein tur på fjellet i påskeveka , ein to tre dagars tid ? "

" Men Torgeir da ? " Hild kjende ein vag uvilje i seg mot å ligge på setra saman med han .

" Beate tar gjerne hand om Torgeir . Og det veit du godt . Men eg skjønar at du helst ikkje vil . "

Hild mumla :

" Det kunne vel vera fint det . "

" Ja eg tenkte det kunne vera sunt for deg å koma dit opp ei tid . "

" Eg er da ikkje sjuk . "

" Ikkje nett det heller . Men eg synest du går her nokså bleik og tunn . " Han sat litt og streka med ei fyrstikk på bordplata og sa svært lågt , utan å sjå på henne :

" Det er kanskje alt blitt slik , Hild , at du ikkje lenger trivst med livet her på Rogne ? "

Ho såg på han , tok eit nytt plagg og strauk vidare .

" Eg har da alltid likt meg på Rogne . Eg trudde du visste det . "

" Så er det vel selskapet mitt da , som du ikkje trivst med . " Han smilte , ‐ det skulle vera ein slags spøk . Men ho kjende spørsmålet dirre under : om ho var glad i han . Alltid låg det spørsmålet der , i all hans måte å vera på mot henne . Det plaga henne .

" Men om du ikkje vil til fjells , " sa han og reiste seg , " så får vi finne på noko anna . Kan du ikkje besøke Ingrid ? " Hild hadde synt han brevet frå søstera .

" Gjerne det , når du på død og liv vil ha meg bort frå garden . "

" Du veit godt at det er ikkje det ! " Han tok i no , opprørt . " Eg ville helst ha deg her alltid . Men ikkje når eg skal sjå deg tynest bort av vantrivsel . "

Hild sette frå seg strykejernet , gjekk bort til han og la hendene på okslene hans :

" Tilgje meg Knut , at eg er som eg er , eg vil ikkje vera slik , forstår du , så slem og urimeleg . Men eg er sliten , ‐ det er berre det . Eg vantrivst slett ikkje . " Han tok hovudet hennar mellom hendene sine og såg henne beint i augo .

" Kan eg lite på det da Hild ? " sa han lågt .

" Visst kan du det ! Slikt skal du ikkje spørja om ! " Ho gjorde seg opprørt fri ; så lo ho , la armane kring halsen hans , kysste han lett på kinnet og såg ertande på han .

" Onkel Knut , " sa ho lett og ville likesom jaga misstemninga bort . " Du er vel ein raring du . Om eg ikkje går rundt og klemmer på deg heile dagen , trur du straks at eg vantrivst . Eg har anna å gjera òg , forstår du . "