<B CMANCRE>
<Q M1 IR RELT ANCR>
<N ANCR>
<A X>
<C M1>
<O 1150-1250>
<M 1150-1250>
<K NON-CONTEMP>
<D WMO>
<V PROSE>
<T REL TREAT>
<G X>
<F X>
<W WRITTEN>
<X X>
<Y X>
<H X>
<U X>
<E X>
<J X>
<I X>
<Z INSTR REL>
<S SAMPLE X>


[^ANCRENE WISSE.
EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, 249.
ED. J. R. R. TOLKIEN.
LONDON, 1962. 
PP. 29.2   - 35.13        (SAMPLE 1)
PP. 43.22  - 48.30        (SAMPLE 2)
PP. 86.6   - 92.19        (SAMPLE 3)
PP. 116.24 - 121.32       (SAMPLE 4)
PP. 162.15 - 168.21       (SAMPLE 5)
PP. 213.18 - 216.19       (SAMPLE 6)^]

<S SAMPLE 1>
<P 29>
   Wi+d alles cunnes warde dohter 
sei+d Salomon wite wel +tin heorte. for
sawle lif is in hire +gef ha is wel iloket. +Te
heorte wardeins beo+d +te fif wittes. Sih+de. & herunge.
Smecchunge. & Smeallunge. & euch limes felunge. Ant
we schulen speoken of alle. for hwa se wit +teose wel; he
de+d Salomones bode. he wit wel his heorte & his sawle
heale. +Te heorte is a ful wilde beast. & make+d moni liht
lupe as seint Gregoire sei+d. (\Nichil corde fugatius.\) Na     #
+ting
ne etflid mon sonre +ten his ahne heorte. Daui+d godes
prophete meande i sum time +tt ha wes etsteart him. (\Cor
meum dereliquit me.\) +tt is. Min heorte is edflohe me. &
eft he blisse+d him & sei+d +tt ha wes icumen ham. (\Inuenit 
seruus tuus cor suum.\) lauerd he sei+d min heorte is
<P 30>
icumen a+gein eft. ich hire habbe ifunden. Hwen se hali 
mon & se wis & se war lette hire edstearten; sare
mei an o+der of hire fluht carien. Ant hwer edbrec
ha ut from daui+d +te hale king godes prophete? hwer?
Godd wat ed his eh+turl. +turh a sih+de +tt he seh +turh
a bihaldunge as +ge schulen efter iheren. For +ti mine 
leoue sustren +te leaste +tt +ge eauer mahen luuie+d
ower +turles. Alle beon ha lutle. +te parlurs least &
nearewest. +te cla+d in ham beo twafald. Blac +tt cla+d;
+te cros hwit. wi+d innen & wi+d uten. +tt blake cla+d          #
bitacne+d 
+tt +ge beo+d blake & unwur+d to +te world wi+duten.
+tt te so+de sunne haue+d utewi+d forculet ow. & swa wi+d
ten as +ge beo+d unseowlich imaket ow +turh gleames
of his grace. +te hwite cros limpe+d to ow. For +treo crosses
beo+d. read. & blac. & hwit. +te reade limpe+d to +teo +te      #
beo+d for     
godes luue wi+d hare blod schedunge irudet & ireadet as
+te martirs weren. +te blake cros limpe+d to +teo +te makie+d 
i +te worlt hare penitence for ladliche sunnen. +te hwite
limpe+d ariht to hwit meidenhad & to cleannesse. +tet is
muche pine wel forte halden. Pine is ihwer +turh cros
idon to understonden. +Tus bitacne+d hwit cros +te warde
of hwit chastete. +tt is muche pine wel to biwitene. +te blake 
cla+d alswa teke +te bitacnunge de+d leasse eil to +te ehnen. 
& is +ticcre a+gein +te wind & wurse to seon +turh. ant
halt his heow betere for wind & for o+derhwet. loki+d +tt te
parlures beo on eauer euch half feaste & wel itachet.
& wite+d +ter ower ehenen leaste +te heorte edfleo & wende
ut as of daui+d. & ower sawle seccli sone se heo is ute. Ich
write muchel for o+dre +tt nawiht ne rine+d ow mine leoue 
sustren. for nabbe +ge nawt te nome ne ne schulen
habben +turh +te grace of godd of totilde ancres. ne of         #
tollinde 
locunges. ne lates +tt summe o+derhwiles weilawei;
uncundeliche makie+d. for a+gein cunde hit is & unmea+d
<P 31>
sulli wunder +tt te deade dotie & wi+d cwike worltmen; we
de +turh sunne. Me leoue sire sei+d sum & is hit nu se
ouer uuel forte totin utwart? +ge hit leoue suster. for
uuel +te +ter kime+d of; hit is uuel & ouer uuel to eauer
euch ancre. nomeliche to +te +gunge. & to +te alde for +ti;
+tt ha to +te +gungre +geoue+d uuel forbisne. & scheld to       #
werien 
ham wi+d. for +gef ei edwit ham; +tenne segge+d ha
anan. Me sire +teo de+d alswa +tt is betere +ten ich am & wat
betere +ten ich hwet ha haue+d to donne. leoue +gunge
ancre ofte a ful haher smi+d smeo+de+d a ful wac cnif.
+te wise folhe i wisdom; & nawt i folie. an ald ancre mei
do wel; +tt te +tu dest uuele. ah totin ut wi+d uten uuel; ne
mei ower now+der. Nim nu +geme hwet uuel beo icumen 
of totunge. nawt an uuel ne twa; ah al +te wa +tt nu
is. & eauer+gete wes. & eauer schal iwur+den; al com of         #
sih+de. 
+tt hit beo so+d; lo her preoue.
   Lucifer +turh +tt he seh & biheold on him seolf his
ahne feiernesse; leop in to prude. & bicom of angel eatelich 
deouel. Of eue ure alde moder is iwriten on alre
earst in hire sunne in+gong of hire ehsih+de. (\Vidit igitur
mulier quod bonum esset lignum ad uescendum. & pulcrum 
oculis. aspectu que delectabile; & tulit de fructu
eius & comedit. deditque uiro suo.\) +tt is. Eue biheold o +te  #
forboden 

eappel. & seh hine feier & feng to delitin i +te bihaldunge. 
& toc hire lust +ter toward. & nom & et +trof;
& +gef hire lauerd. low hu hali writ speke+d. & hu inwardliche 
hit tele+d he sunne bigon. +tus eode sunne biuoren
& makede wei to uuel lust. & com +te dede +trefter +tt al
moncun ifele+d. +Tes eappel leoue suster bitacne+d alle
+te wa +tt lust falle+d to & delit of sunne. Hwen +tu           #
bihaldest 
te mon; +tu art in eue point. +tu lokest o +te eappel. 
hwa se hefde iseid to eue +ta ha weorp earst hire ehe
<P 32>
+tron. A Eue went te awei +tu warpest ehe o +ti dea+d; hwet
hefde ha iondsweret? Me leoue sire +tu hauest woh.
hwerof chalengest tu me; +te eappel +tt ich loki on; is
forbode me to eotene & nawt to bihalden. +tus walde Eue
inohrea+de habben iondsweret. O mine leoue sustren as
eue haue+d monie dehtren +te folhi+d hare moder +te
ondswerie+d o +tisse wise. Me wenest tu sei+d sum +tt ich
wulle leapen on him +tah ich loki on him? godd wat
leoue suster mare wunder ilomp. Eue +ti moder leop
efter hire ehnen. from +te ehe to +te eappel. from +te eappel 
i parais; dun to +ter eor+de. from +te eor+de to helle. +ter
ha lei i prisun fowr +tusent +ger & mare. heo & hire were
ba. & demde al hire ofsprung to leapen al efter hire to
dea+d wi+d uten ende. Biginnunge & rote of al +tis ilke
reow+de; wes aliht sih+de. +tus ofte as me sei+d. of lutel;
muchel waxe+d. Habbe +tenne muche dred euch feble
wummon hwen +teo +te wes riht ta iwraht wi+d godes
honden; wes +turh a sih+de biswiken & ibroht in to brad
sunne. +tet al +te world ouerspreadde.
   (\Egressa est dyna filia iacob ut uideret mulieres           #
alienigenas. 
& cetera.\) A Meiden as dyna het iacobes dohter 
as hit tele+d i Genesy. eode ut to bihalden uncu+de
wummen. +get ne sei+d hit nawt +tet ha biheold wepmen.
Ant hwet come wenest tu of +tt bihaldunge? ha leas hire 
meidenhad & wes imaket hore. +trefter of +tet ilke weren 
trow+den to brokene of hehe patriarches. & a muchel
burh. forbearnd. ant te king & his sune & te burhmen
islein. +te wummen ilead for+d. hire feader & hire bre+dren
se noble princes as ha weren; utlahen imakede. +tus eode
ut hire sih+de. Al +tullich +te hali gast lette writen o boc
forte warni wummen of hare fol ehnen. ant nim +ter
of +geme +tt tis uuel of dyna com nawt of +tt ha seh sichen
emores sune +tt ha sunegede wi+d; ah dude of +tt ha lette
<P 33>
him leggen ehnen on hire. for +tt tet he dude hire wes
i +te frum+de sare hire un+tonkes.
   Alswa Bersabee +turh +tt ha unwreah hire i daui+des
sih+de; ha dude him sunegin on hire se hali king
as he wes & godes prophete. Nu kime+d for+d a feble mon.
halt him +tah ahelich +gef he haue+d a wid hod & a loke 
cape & wule iseon +gunge ancres. & loki nede ase stan
hire wlite him liki; +te naue+d nawt hire leor forbearnd
i +te sunne. & sei+d ha mei baldeliche iseon hali men.
+ge swucche as he is for his wide sleuen. Me surquide sire
ne herest tu +tt daui+d godes ahne deorling bi hwam
he seolf seide. (\Inueni uirum secundum cor meum.\) Ich habbe
ifunden q+d he mon efter min heorte. +tes +te godd
seolf seide bi +tis deorewur+de sahe king & prophete icuret
of alle; +tes +turh an ehe wurp to a wummon as ha
wesch hire; lette ut his heorte & for+get him seoluen.
swa +tt he dude +treo utnume heaued & deadliche sunnen 
o Bersabees spusbruche. +te leafdi +tt he lokede on;
treisun & monslaht on his treowe cniht. vrie hire lauerd. 
& tu a sunful mon art se swi+de hardi to keasten
cang ehnen up o +gung wummon. +ge mine leoue
sustren +gef ei is anewil to seon ow; ne wene +ge +ter
neauer god; ah leue+d him +te leasse. Nulle ich +tet
nan iseo ow bute he habbe of ower meistre spetiale
leaue. for alle +te +treo sunnen +tt ich spec of least. & al
+tt uuel of dina +tt ich spec of herre. al com nawt for
+ti +tt te wummen lokeden cangliche o wepmen; ah 
traisun inwi+d +te gale heorte. nawt ane euch fleschlich
hondlunge; ah +getten euch gal word; is ladlich vilainie.
& godes grome wur+de +tah hit ne weoxe for+dre bitweone
mon & ancre. Nu +turh riht godes wrake gea+d hit for+dre 
<P 34>
& for+dre & bikime+d ofte & ear me least wene in to +tet
fule sunne. we hit habbe+d weilawei iherd of inohe. Ne
leue ne mon ancre +te let in monnes ehe to schawin
hire seoluen. Ouer al +tt +ge habbe+d iwriten in ower riwle 
of +tinges wi+d uten; +tis point +tis article of wel to beo
bitunde; ich wulle beo best ihalden. To wummon +te wilne+d 
hit; openi+d ow o godes half. +gef ha ne speke+d nawt
+trof; leote+d swa iwur+den. bute +gef +ge dreden +tt heo       #
+trefter
beo iscandlet. Of hire ahne suster haue+d sum ibeon itemptet. 
In toward ower weoued ne beode +ge namon for
te bihalden. ah +gef his deuotiun bit hit & haue+d grant;
drahe+d ow wel inward. & te ueil adun toward ower breoste. 
ant sone do+d +te cla+d a+gein & festni+d heteueste. +gef
he loke+d toward bed o+der easke+d hwer +ge ligge+d;            #
ondswerie+d 
lihtliche. Sire +terof wel mei duhen & halde+d ow stille.
+gef bischp kime+d to seon ow; hihi+d sone towart him.
ah sweteliche biseche+d him +gef he bit to seon ow; +tt +ge
moten +ter onont halden ow towart him; as +ge habbe+d
idon & do+d to alle o+dre. +gef he wule allegate habben a
sih+de; loki+d +tt hit beo ful scheort. +te ueil anan adun. &
drahe+d ow behinden. An ancre wearnde eadmodliche
sein martin hire sih+de. ant he +teruore dude hire +te
menske +tt he neauer ne dude to nan o+der. Ant heruore
hire word is a+tet cume +tis dei iboren in hali chirche.
for as we rede+d of hire. hwa se wule hire windowes witen
wel wi+d +te uuele; ha mot ec wi+d +te gode. Hwen se +ge
moten to eani mon eawiht biteachen; +te hond ne cume
nawt ut. ne ower ut ne his in. Ant +gef hit mot cumen
in; ne rine now+der o+ter. Heo is siker sei+d hali writ; +te
feor from grunen drahe+d hire. & +teo +te luue+d peril; i peril
ha schal fallen. (\Qui caret laqueis securus est. & qui amat
periculum; incidet in illud.\) +te deofles grune is ofte itild.
+ter me least wene+d. Nis nan +tt nis dredful. +tt ha nis
ilecchet. for godd nule wite nan +tt is se fol hardi. +tet
ha ne wit wearliche wi+d him hire seoluen. +Tis is nu
of +tis wit inoh iseid ed tis chearre to warnin +ten
<P 35>
seli. we schulen +tah sone her efter speoken her of mare. 

<S SAMPLE 2>
<P 43>
   For al uuel speche mine leoue sustren stoppi+d ower
earen. & habbe+d wleatunge of +te mu+d +te speowe+d
ut atter. (\De omni uerbo otioso & cetera.\) Vuel speche is     #
+treofald.
attri. ful. & idel. Idel speche is uuel. ful speche is wurse.   #
Attri
is +te wurste. Idel is & unnet; al +tt god ne kime+d of. & of
<P 44>
+tulli speche sei+d ure lauerd schal euch word beon irikenet. 
& i+geue reisun hwi +te an hit seide. & te o+der hit lustnede. 
ant +tis is +tah +tt leaste uuel of +te +treo uueles. Hwet hu
+tenne schal me +gelde reisun of +te wurse? hwet hu of +te
wurste? +tt is of attri & of ful speche? nawt ane +tt hit       #
speke+d;
ah +tt hit hercne+d. ful speche is as of leccherie. & of o+dre
ful+den +tt unweschene mu+des speoke+d o+derhwiles. +teose
beo+d alle ischrapede ut of ancre riwle. +te swuch ful+de
spit ut in eani ancre earen; me
schulde dutten his mud.
nawt wi+d scharpe sneateres;
ah wi+d hearde fustes. Attri speche is
heresie. +tweartouer leasunge. bacbitunge. & fikelunge.
+teos beo+d +te wurste. Heresie godd haue +tonc ne rixle+d 
nawt in englelond. leasunge is se uuel +ting. +tet
seint austin sei+d. +tt forte schilde +ti feader from dea+d; ne
schuldest tu nawt lihen. Godd seolf sei+d +tt he is so+d. &
hwet is mare a+gein so+d +ten is leas? (\Diabolus mendax
est & pater eius.\) +te deouel is leas & leasunge feader. +te   #
ilke
+tenne +te sture+d hire tunge i leasunge; ha make+d of
hire tunge cradel to +te deofles bearn & rocke+d hit            #
+geornliche 
as his nurrice.
   Bacbitunge. & fikelunge. & eggunge to don uuel;
ne beo+d nawt monnes speche; ah beo+d +te deofles
bleas & his ahne steuene. +gef ha ahen to beo feor alle
worltliche men; hwet hu ahen ancren heatien ham &
schunien +tt ha ham ne iheren? iheren ich segge. for
hwa se speke+d ham; nis ha nawt ancre. Salomon. (\Si
mordet serpens in silentio; nichil minus eo habet qui
detrahit in occulto.\) +te neddre sei+d Salomon stinge+d
al stille. ant +teo +te speke+d bihinden +tt ha nalde biuoren;
nis nawiht betere. Herst tu hu Salomon euene+d bacbitere
<P 45>
to stinginde neddre. Swa hit is witerliche ha is neddre
cundel & bere+d +teo +te uuel speke+d; atter i +te tunge.
   +Te fikelere blent mon & put him preon i +te ehe +tt he
wi+d fikele+d. (\.GG~. Adulator ei cum quo sermonem conserit. 
quasi clauum in oculo figit.\)
+te bacbitere cheowe+d ofte
monnes flesch i fridei & beake+d 
wi+d his blake bile o cwike charoines as +te +tt is
+tes deofles corbin of helle. Salomon. (\Noli esse in           #
conuiuiis 
eorum. & cetera. qui conferunt carnes ad uescendum & cetera.\)
+gef ha walde pilewin & toteoren wi+d his bile rotet stinkinde 
flesch as is reauenes cunde. +tt is. walde he seggen
uuel bi nan o+ter. bute bi +teo +te rotie+d & stinke+d al i
ful+de of hare sunne; hit were leasse wunder. ah lihte+d
up o cwic flesch. tolime+d & toluke+d hit. +tt is missei+d bi
swuch +tt is cwic ine godd; he is to +giuer reuen & to bald
mid alle. On o+der half neome+d nu +geme of hwucche
twa meosters +tes twa menestraws serui+d hare lauerd
+te deouel of helle. ful hit is to seggen; ah fulre forte
beon hit. & swa hit is allegate. (\Ne uideatur hec moralitas
minus decens. recolat in esdra quod melchia hedificauit
portam stercoris. Melchia enim corus domino interpretatur       #
filius rechab
 .id est. mollis patris. Nam uentus aquilo dissipat pluuias. &  #
faties 
tristis linguam detrahentem.\) ha beo+d +tes deofles gong
men & beo+d aa in his gong hus. +Te fikeleres meoster
is to hulie +te gong +turl. +tt he de+d as ofte as he wi+d
his fikelunge & wi+d his preisunge wri+d mon his sunne.
+tt stinke+d na +ting fulre. ant he hit hule+d & lide+d swa;    #
+tt
<P 46>
he hit nawt ne stinke+d. +Te bacbitere unlide+d hit & opene+d
swa +tt ful+de +tt hit stinke+d wide. +Tus ha beo+d aa bisie i  #
+tis
fule meoster. & ei+der wi+d o+ter striue+d her abuten.          #
+tulliche 
men stinke+d of hare stinkinde meoster. & bringe+d
euch stude o stench +tt ha to nahi+d. Vre lauerd schilde +tt te
brea+d of hare stinkinde +trote ne nahi ow neauer. O+ter
spechen fule+d. ah +teose attri+d ba+de +te earen & te heorte.
+tt +ge bet icnawen ham. +gef ei kime+d toward ow; low
her hare molden. Fikeleres beo+d +treo cunnes. +te forme
beo+d uuele inoh. +te o+tre +tah beo+d wurse. +Te +tridde +tah
beo+d wurst. (\Ve illis qui ponunt puluillos & cetera. Ve       #
illis qui
dant bonum malum. & malum bonum. ponentes lucem 
tenebras. & ten. lu. hoc scilicet detractatoribus &             #
adulatoribus 
peruenit.\) +Te forme +gef a mon is god; preise+d him
biuoren him seolf & make+d him inohrea+de +get betere
+ten he beo. & +gef he sei+d wel o+der de+d wel; heue+d hit to
hehe up wi+d ouerherunge. +Te o+der +gef a mon is uuel. &
sei+d & de+d se muche mis +tt hit beo se open sunne. +tet
he hit me mahe nanes weis allunge wi+dseggen. he
+tah biuore +te mon seolf make+d his uuel leasse. Nis
hit nawt nu he sei+d se ouer uuel as me hit make+d
nart tu nawt te ane i +tis +tis +ting +te forme ne +te
leaste. +tu hauest monie feren. let iwur+de god mon
ne geast tu nawt te ane. Moni de+d muche wurse. +te
+tridde cunne of fikelere is wurst as ich seide. for he
preise+d +te uuele & his uuele dede. as +te +te sei+d to +te
cniht. +te robbe+d his poure men. A Sire as +tu dest wel.
for eauer me schal +tene cheorl peolkin & pilien. for
he is as +te wi+din +te sprute+d ut +te betere +tt me hine      #
croppe+d 
ofte; (\laudatur peccator in desideriis anime sue & iniquus
benedicitur. Augus. Adulantium lingue alligant hominem
in peccatis.\) +tus +tes false fikeleres ablende+d +te ham      #
herni+d. 
as ich ear seide. & wrihe+d hare ful+de +tt ha hit ne
mahe stinken. & +tt is hare muchel unselh+de. for +gef
ha hit stunken; ham walde wleatie +ter wi+d. & eornen
<P 47>
to schrift & speowen hit ut +ter & schunien hit +trefter.
(\Clemens. Homicidarum tria esse genera dixit beatus petrus.
& eorum parem penam esse uoluit. Qui corporaliter occidet. 
& qui detrahit fratri. & qui inuidet.\) Bacbiteres +te bite+d   #
bihinde 
bac o+tre; beo+d of twa maneres. ah +te leatere is 
wurse. +te earre kime+d al openliche & sei+d uuel bi an o+ter. 
& speowe+d ut his atter se muchel se him eauer to
mu+d kime+d. & culche+d al ut somet +tt te attri heorte sent
up to +te tunge. Ah +te leatere kime+d for+d al on o+ter wise. 
wurse feond +ten +te o+der is. & under freondes huckel
warpe+d adun +tt heaued. fe+d on forte siken ear he eawt
segge. & make+d drupi chere. bisample+d longe abuten;
forte beo bet ileuet. hwen hit alles kime+d for+d; +tenne is
hit +geolow atter. weila he sei+d wa is me +tt he o+der heo
habbe+d swuch word icaht. Inoh ich wes abuten ah ne
healp me nawt to don her of bote. +gare is +tt ich wiste
+trof; ah +tah +turh me ne schulde hit beon neauer mare
iuppet. ah nu hit is +turh o+tre swa wide ibroht for+d. +tt
ich ne mei hit nawt wi+dsaken. Vuel me sei+d +tt hit is;
ant +get hit is wurse. Sorhful ich am & sari +tt ich hit
schal seggen. ah for so+de swa hit is & +tt is muchel     
sorhe. for i feole o+der +ting he o+der
heo is swi+de to herien. ah onont +tis +ting wa is me +teruore 
ne mei ham namon werien. +tis beo+d +te deofles
neddren +te Salomon speke+d of. Vre lauerd +turh his grace
halde ower earen feor hare attrie tungen. ne leue ow
neauer stinken +tt fule put +tt ha unwreo+d as +te fikeleres 
wreo+d. & hulie+d as ich seide. Vnwreon hit to ham seoluen 
+teo +te hit to limpe+d. & hulien hit to o+tre +tt is a
muche +teaw. nawt to +teo +te hit schulden smeallen &
heatien +tt ful+de. Nv mine leoue sustren from al uuel 
<P 48>
speche +tt is +tus +treouald. Idel. ful. & attri; halde+d
feor ower eare. Me sei+d up on ancren +tt euch meast
haue+d an ald cwene to feden hire earen. A mea+delilt 
+te mea+dele+d hire alle +te talen of +te lond. a rikelot 
+te cakele+d al +tt ha si+d & here+d. swa +tt me sei+d i        #
bisahe. 
From mulne & from chepinge. from smi+d+de & from
ancre hus me tidinge bringe+d. Wat crist +tis is a sari sahe. 
+tt ancre hus +tt schulde beon anlukest stude of alle;
schal beon ifeiet to +te ilke +treo studen; +tt meast is in of
chaffle; Ah ase cwite as +ge beo+d of +tullich leoue sustren;
weren alle o+tre ure lauerd hit u+de. Nv ich habbe
sunderlepes ispeken of +tes +treo limen. of ehe. of mu+d.
of eare. Of eare is al +tis leaste to ancre bihoue. for         #
leflich 
+ting nis hit nawt +tt ancre beore swuch mu+d. ah
muchel me mei dreden to swucche mu+des sumcheare;
+tt ha beie hire eare. Of sih+de. of speche. Of hercnunge;
is iseid sunderlepes of euchan o rawe. Cume we nu eft a+gein 
& speoken of alle imeane 

<S SAMPLE 3>
<P 86>
   +Te +tridde reisun of +te worldes fluht is. +te bi+gete of   #
heouene.
+te heouene is swi+de heh. hwa se wule bi+geoten hit &          #
areachen 
+ter to; hire is lutel inoh forte warpen al +te world under 
hire fotes. for +ti alle +te halhen makeden of al +te world
as a scheomel to hare uet to areache +te haouene.               #
(\Apocalypsis.
<P 87>
Vidi mulierem amictam sole & luna sub pedibus eius.\) +tis is
sein iuhanes word euuangeliste i +te apocalipse. Ich iseh a
wummon ischrud mid te sunne. & under hire uet +te mone.
+te mone wone+d & waxe+d. ne nis neauer studeuest. & bitacne+d
for +ti worltliche +tinges +te beo+d as +te mone eauer ichange.
+tes mone mot te wummon halden under hire uet. +tt is
worldliche +tinges totreoden & forhohien. +te wule heouene      #
areachen 
& beo +ter ischrud mi+d te so+de Sunne.
   +Te feor+de reisun is preoue of noblesce & of largesce.      #
Noble
men & gentile ne beore+d nanes packes. ne ne feare+d itrusset 
wi+d trussews ne wi+d purses. hit is beggilde riht to beore
bagge on bac. burgeise to beore purs; nawt godes spuse +te
is leafdi of heouene. Trussen & purses. baggen & packes beo+d
worltliche +tinges. alle eor+dliche weolen & worltliche rentes.
   +Te fifte reisun is. Noble men & wummen makie+d large
relef. ah hwa mei makie largere +ten +te o+der +teo +te sei+d
wi+d seinte peter. (\Ecce nos reliquimus omnia & secuti sumus   #
te.\)
Lauerd forte folhi +te; we habbe+d al forleauet. Nis +tis       #
large relef? 
nis +tis muche laue? Mine leoue sustren kinge & keisers
habbe+d hare liuene+d of ower large relef +tt +ge ileauet       #
habbe+d. 
lauerd forte folhi +te sei+d seinte peter we habbe+d al         #
forleauet. 
as +tah he seide. we wulle+d folhi +te i +te muchele genterise 
of +ti largesce. +tu leafdest to o+tre men alle richesces.
& makedest of al relef & lauese large. we wulle+d folhi +te. we
wulle+d don alswa. leauen al as +tu dudest. folhi +te on        #
eor+de i
+tt & in o+terhwet. forte folhi ec in to +te blisse of          #
heouene. &
+get tear ouer al folhi +te hwiderward se +tu eauer wendest
as nane ne mahen bute ane meidnes. (\Hii secuntur agnum
<P 88>
quocumque ierit. utroque scilicet. pede. id est. integritate    #
cordis & 
corporis.\)
   +Te Seste reisun is hwi +ge habbe+d +te world iflohen.       #
familiarite. 
muche cunredden. forte beo priue wi+d ure lauerd.
for +tus he sei+d bi osee. (\Ducam te in solitudinem & ibi      #
loquar 
ad cor tuum.\) Ich chulle leade +te he sei+d to his leof
mon in to anli stude. & ter ich chulle luueliche speoke to
+tin heorte. for me is la+d preasse. (\Ego dominus & ciuitatem  #
non ingredior.\)
   +Te Seoue+de reisun is forte beo +te brihtre
& brihtluker seon in heouene godes brihte nebscheft
for +ge beo+d iflohe +te world & hude+d ow for hire her. +get   #
ter
teken +tt +ge beon swifte as +te sunne gleam. for +ge beo+d     #
wi+d
iesu crist bitund as i sepulcre. bibarret as he wes o +te       #
deore 
rode as is iseid +truppe.
   +Te eahtu+de reisun is. to habben cwic bone. & loki+d        #
+georne 
hweruore. +te eadmode cwen hester bitacne+d ancre.
for hire nome sei+d ihud on englische ledene as me ret in 
hire boc. ha wes +te king assuer ouer al icwene. & +turh hire 
bone arudde of dea+d al hire folc +te wes to dea+d idemet.
+tis nome assuer is ispealet eadi as is ear iseid. & bitacne+d
godd eadi ouer alle. He +gette+d hester +te cwen. +tt is +te    #
treowe
ancre +tt is riht hester. +tt is riht ihud. he here+d ant       #
+gette+d 
hire alle hire benen. & sawue+d +turh ham muche folc. Monie 
schulde beo forloren; +te beo+d +turh +te ancre benen iborhen. 
<P 89>
as weren +turh hesteres. forhwon +tt ha beo hester. & halde
hire as heo dude Mardochees dohter. Mardoche 
is ispealet. (\amare conterens inpudentem\) +tt is bitterliche 
totreodinde +tene scheomelese. Scheomeles is +te mon
+te sei+d eani untu o+der de+d biuoren ancre. +gef eani +tah
swa do; & heo breoke bitterliche his untohe word. o+der his
fol dede. totreoden ham ananriht wi+d unwur+d tellunge.
+tenne is ha hester Mardochees dohter. bitterliche breokinde 
+tene scheomelese. Bitterluker ne betere ne mei ha him
neauer breoken. +ten is itaht +truppe wi+d (\Narrauerunt        #
michi\)
o+der mid tis uers. (\Declinate a me maligni & scru. m. dei
mei.\) & wende inward anan toward hire weouede ant
halde hire ed hame. as hester +te ihudde. Semei i Regum
hefde dea+d ofseruet. ah he criede mearci. ant Salomom
for+gef hit him. +tah +turh swuch a foreward. +tt he ed hame
heolde him i ierusalem as he wunede & hudde him in his huse. 
+gef he ohwider wende ut; swuch wes +te foreward. +tt he
were eft al ful +tt to dea+d idemet. he +tah brec foreward      #
+turh
his unselh+de. his +trealles edfluhen him & edbreken him
ut. & he folhede ham & wende ut efter ham. hwet wult tu mare 
wes sone forwreiet. to +te king Salomon. & for +te foreward
tobroken wes fordemet to dea+de. Vnderstonde+d +georne +tis
mine leoue sustren. Semey bitacne+d +te utwarde ancre.
nawt hester +te ihudde. for Semey sei+d audiens. +tt is         #
herinde 
on ure ledene. +tt is +te recluse +te haue+d asse earen. longe 
to here feor. +tt is hercninde efter utrunes. Semeis
stude wes ierusalem +tt he schulde in huden him +gef he walde
libben. +tis word ierusalem speale+d sih+de of peis & bitacne+d
ancre hus. for +trinne ne +tearf ha seon bute peis ane.
Ne beo neauer Semei. +tt is +te recluse swa swi+de
forgult toward te so+de Salomon. +tt is ure lauerd;
halde hire ed hame i ierusalem. +tt ha nawiht nute of +te
<P 90>
worldes baret; Salomon +gette+d hire bli+deliche his are.
ah +gef ha entremeate+d hire of +tinges wi+d uten mare
+ten ha +turfte. & hire heorte beo utewi+d. +tah a clot of      #
eor+de 
+tt is hire licome beo inwi+d +te fowr wahes; ha is iwend
wi+d Semei ut of ierusalem alswa as he dude efter his           #
+trealles.
+Teos +trealles beo+d +te e+dele fif wittes. +te schulden beon  #
et
hame & seruin hare leafdi. +tenne ha serui+d wel +te ancre
hare leafdi; hwen ha notie+d ham wel in hare sawle neode.
hwen +te ehe is o+te boc. o+ter o sum o+der god. +te eare to
godes word. +te mu+d in hali bonen. +gef ha wit ham uuele 
& let ham +turh +gemeles etfleon hire seruise. & folhi
ham utwart wi+d hire heorte as hit bitime+d eauer meast
+tt gan +te wittes ut; +te heorte gea+d ut efter. ha breke+d    #
Salomon 
foreward wi+d +te unseli Semey; & is to dea+d idemet.
For +ti mine leoue sustren me beo +ge nawt Semey; ah
beo+d hester +te ihudde. & +ge schule beon ihehet i +te blisse
of heouene. for +te nome of hester ne sei+d nawt ane            #
(\abscondita\) . 
+tt is nawt ahe ihud; ah de+d +ter teken. (\Eleuata
in populis.\) +tt is i folc ihehet. ant swa wes haster as hire  #
nome 
cwidde+d ihehet to cwen of a poure meiden. I +dis word hester
beo+d hudunge & hehnesse ifeiet to gederes. & nawt ane          #
hehnesse; 
ah hehnesse ouer folc. forte schawin witerliche +tt teo
+te hude+d ham ariht in hare ancre hus; ha schulen beon
in heouene ouer o+tres cunnes folc wur+dliche ihehet. Ba
hesteres nome. & hire hehunge pruuie+d +tt ich segge. On
o+der half understonde+d. +ge beo+d i ierusalem. +ge beo+d      #
iflohe to
chirche gri+d. for nes ower nan +tt nere sum chearre godes
+teof. Me weite+d ow +tt wite +ge ful +georne wi+d uten as me   #
de+d
+teoues +te beo+d ibroke to chirche. Halde+d ow feaste inne.
nawt te bodi ane; for +tt is +te unwur+dest. ah ower fif        #
wittes. &
te heorte ouer al & al +ter +te sawle lif is. for beo ha        #
bitrept
utewi+d; nis +ter bute leade for+d toward te gealforke. +tt is  #
+te
wearitreo of helle. Beo+d ofdred of euch mon alswa as +te
<P 91>
+teof is. leste he drahe ow utwart. +tt is biswike wi+d
sunne. & weiti forte warpen up on ow his
cleches. Biseche+d +geornliche godd as +teof ibroke to chirche.
+tt he wite & wardi ow wi+d alle +te ow weiti+d. chiteri+d.     #
ower
beoden aa. as spearewe de+d ane. for +tis an word is iseid of
anlich lif. of anlich stude. +ter me mei beon hester ihud
ut of +te world. & do betere +ten i +trung euch gastelich       #
bi+gete.
for +ti euene+d daui+d ancre to pellican. +tt leat anlich lif   #
& to spearewe ane.
Spearewe haue+d +get acunde. +tt is bi
heue ancre +tah me hit heatie. +tt is +te fallinde uuel. for    #
muche 
neod is +tt ancre of hali lif & of heh habbe fallinde uuel
+tt uuel ne segge ich nawt +tt me swa nempne+d; ah fallinde
uuel ich cleopie. licomes secnesse. o+der temptatiuns of
flesches fondunges. hwer +turh hire +tunche +tt ha falle        #
duneward 
of hali hehnesse. ha walde awilgin elles o+der to wel leoten 
of; & swa to noht iwur+den. +te flesch walde awilgin & bicumen 
to fulitohen toward hire leafdi +gef hit nere ibeaten; &
makie sec +te sawle +gef secnesse hit ne temede wi+d uuel       #
o+der wi+d sunne.
+Te licome ne +te gast +gef hare now+der nere
sec as hit time+d seldene; orhel walde awekenin. +tt is +te     #
measte
dredfule secnesse of alle. +gef godd fonde+d ancre wi+d ei uuel
utewi+d. o+der +te feond inwi+d wi+d gasteliche un+teawes. ase
Prude. Wrea+d+de. Onde o+der wi+d flesches lustes; ha haue+d    #
+tt
fallinde uuel. +tt me sei+d is spearewe uuel. godd hit wule for
+ti +tt ha beo eauer eadmod. & wi+d lah haldung of hire
seoluen. falle to +ter eor+de leste ha falle i prude.
Nv we hurte+d leoue sustren to +te feor+de dale +tt ich seide
<P 92>
schulde beon of feole fondunges. for +ter beo+d uttre & inre. &
ei+der moniualde. Salue ich bihet to teachen to+geines 
ham & bote. & hu hwa se haue+d ham;
mei gederin of +tis dale cunfort & froure to+geines ham
alle. +tet ich +turh +te lare of +te hali gast mote halden
foreward; he hit +getti me +turh ower bonen. 

<S SAMPLE 4>
<P 116>
   Nv mine leoue sustren monie temptatiuns ich habbe 
ow inempnet under +te seoue sunnen. nawt +tah
+te +tusent fald +tt me is wi+d itemptet. Ne mahte ich wene
ham namon nomeliche nempnin. Ah i +teo +te beo+d iseid;
alle beo+d bilokene. lut beo+d i +tis world o+der nan mid
alle. +tt ne beo wi+d hare sum o+derhwile itemptet. He
<P 117>
haue+d se monie buistes ful of his letuaires +te lu+dere
leche of helle. +te forsake+d an; he beot an o+der for+d anan
riht. +te +tridde. +te feor+de. & swa eauer for+d a+tet he      #
cume o
swuch; +tt me on ende underuo. & he +tenne wi+d +tt birle+d
him ilome. +tenche+d her of +te tale of his ampoiles.
Here+d nu as ich bihet a+gein alle fondunges moni
cunne froure. & wi+d godes grace +trefter +te Salue.
   Siker beo of fondunge hwa se eauer stont in heh
lif. Ant +tis is +te earste froure. for eauer se herre tur;
se haue+d mare windes. +ge beo+d tur ow seoluen mine
leoue sustren. ah ne drede +ge nawt hwil +ge beo+d se           #
treoweliche 
& se feste ilimet wi+d lim of anred luue euch
of ow to o+ter. for na deofles puf me +turue +ge dreden
bute +tt lim falsi. +tt is to seggen. bute luue bitweonen
ow +turh +te feond wursi. Sone se ei unlime+d hire; ha
bi+d sone iswipt for+d; bute +gef +te o+tre halden hire;
ha bi+d sone ikeast adun as +te lowse stan is from +te
tures cop; in to +te deope dich of sum suti sunne.
   Nv an o+der elne. Muchel ah to frourin ow hwen
+ge beo+d itemptet. +Te tur nis nawt asailet ne castel
ne cite. hwen ha beo+d iwunnen. Alswa +te helle weorrur 
ne asaile+d nan wi+d fondunge. +te he haue+d in
his hond; ah de+d +teo +te he naue+d nawt. for +ti leoue
sustren hwa se nis nawt asailet; ha mei sare beon ofdred 
leste ha beo biwunnen.
   +Te +tridde cunfort is. +tt ure lauerd seolf i +te pater     #
noster teache+d 
us to bidden. (\Et ne nos inducas in temptationem.\)
+tt is. lauerd feader ne suffre +tu nawt +te feond +tt ne       #
leade us
allunge in to fondunge. lo neome+d +geme. he nule nawt
+tt we bidden +tt we ne beon nawt ifondet; for +tt is ure       #
purgatoire. 
ure cleansing fur. Ah +tt we ne beon nawt allunge ibroht 
+trin wi+d consens of heorte. wi+d skiles +gettunge.
<P 118>
   +Te feor+de froure is sikernesse of godes help i +te         #
fehtunge
a+gein as seinte pawel witne+d. (\Fidelis est deus qui non      #
sinit
nos temptari ultra quam pati possumus. set & cetera.\) Godd he  #
sei+d is
treowe nule he neauer suffrin +tt te deouel tempti us ouer
+tt he si+d wel +tt we mahen +tolien. Ah i +te temptatiun he    #
haue+d 
iset to +te feond a mearke as +tah he seide. Tempte
hire swa feor; ah ne schalt tu gan na for+dre. ant swa feor
he +geue+d hire streng+de to wi+d stonden. +te feond ne mei
nawt for+dre gan a pricke. Ant +tis is +te fifte froure. 
+tt he ne mei na +ting don us; bute bi godes leaue.
+tt wes wel ischawet as +te godspel tele+d. +ta +te deoflen     #
+tet
ure lauerd weorp ut of a mon; bisohten & seiden. (\Si eicitis 
nos hinc; mittite nos in porcos.\) +gef +tu heonne driuest
us; do us i +teos swin her. +te eoden +ter an heorde. Ant he
+gettede ham. lo hu ha ne mahten nawt fule swin swenchen 
wi+d uten his leaue. Ant te swin ananriht urnen
an urn to +te sea; to adrenchen ham seoluen. Seinte Marie 
swa he stonc to +te swin. +tt ham wes leoure to adrenchen 
ham seoluen; +ten forte beoren him. ant an unseli
sunful godes ilicnesse bere+d him in his breoste. ant ne
nime+d neauer +geme. Al +tt he dude iob; eauerhe nom leue
+trof ed ure lauerd. +Te tale i dyaloge loki+d +tt +ge cunnen.
hu +te hali mon wes iwunet to seggen to +te deofles neddre.
(\Si licenciam accepisti; ego non prohibeo.\) +gef +tu hauest
leaue do sting +gef +tu maht. & bead for+d his cheke. ah he
nefde +ta nan bute to offearen him +gef bileaue him trukede. 
& hwen godd +geue+d him leaue on his leoue children
hwi is hit bute for hare muchele biheue +tah hit ham greui      #
sare.
   +Te Seste confort is +tt ure lauerd hwen 
he +tole+d +tt we beon itemptet; he pleie+d wi+d us as +te
<P 119>
moder wi+d hire +gunge deorling. fli+d from him & hut
hire. & let him sitten ane. & lokin +georne abuten cleopien 
dame dame. & wepen ane hwile. & +tenne wi+d spredde 
earmes leape+d lahhinde for+d. cluppe+d & cusse+d & wipe+d 
his ehnen. Swa ure lauerd let us ane iwur+den o+der
hwile. & wi+ddrahe+d his grace. his cunfort & his elne. +tet
we ne finde+d swetnesse i na +ting +tt we wel do+d. ne sauur
of heorte. & +tah i +tt ilke point ne luue+d us ure lauerd
neauer +te leasse. ah de+d hit for muche luue. Ant +tt          #
understond 
wel daui+d +ta he seide. (\Non me derelinquas
usque quaque.\) Allunge q+d he lauerd ne leaf +tu me nawt. lo
hu he walde +tt he leafde him; ah nawt allunge. Ant six
acheisuns noti+d. hwi godd for ure god wi+drahe+d
him o+derhwiles. An is +tt we ne pruden. An o+der +tt we
cnawen ure ahne feblesce. Vre muchele unstreng+de &
ure wacnesse. Ant +tis is a swi+de muche god as seint
gregoire sei+d. (\Magna perfectio est sue inperfectionis        #
cognitio.\) 
+tt is. muche godnesse hit is to cnawen wel his
wrecchehead & his wacnesse. (\Ecclesiasticus. Intemptatus       #
qualia scit.\)
Hwet wat he sei+d Salomon +te +tt is unfondet. & seint
austin bere+d seint gregoire witnesse. wi+d +teose wordes.
(\Melior est animus cui propria est infirmitas nota; quam
qui scrutatur celorum fastigia & terrarum fundamenta.\) Betere  #
is
+te +te trudde+d & ofseche+d wel ut his ahne feblesce; +ten
+te +te mete+d hu heh is +te heouene; & hu deop +te eor+de.
Hwen twa beore+d a bur+derne. & te o+ter leaue+d hit; +tenne
mei +te +te up halde+d hit felen hu hit weie+d. Alswa leoue
suster hwil +tt godd wi+d +te bere+d +ti temptatiun; nast tu
neauer hu heui hit is. & for +ti ed sum chearre he leaue+d
+teane. +tt tu understonde +tin ahne feblesce & his help        #
cleopie. 
& +geie lude efter him +gef he is to longe. Hald hit
<P 120>
wel +te hwile up ne derue hit te se sare. Hwa se is siker
of sucurs +tt him schal cume sone. & +gelt tah up his castel 
to his wi+deriwines; swi+de he is to edwiten. +Tenche+d
her of +te tale hu +te hali mon in his fondunge seh bi
west to+geines him se muche ferd of deoflen. & forleas
for muche dred +te streng+de of his bileaue. a+tet te o+dre
seiden him. Bihald q+d he bi esten. (\Plures nobiscum sunt
quam cum illis\) we habbe+d ma +ten heo beo+d to help on ure
halue. for +te +tridde +ting is +tt tu neauer ne beo al siker.
for sikernesse streone+d +gemeles & ouerhohe. & ba +teose
streoni+d inobedience. +Te feor+de acheisun is hwi ure lauerd
hut him; +tt tu seche him +geornluker. & cleopie & wepe efter
him as de+d +te lutel baban efter his moder. +Trefter is
+te fifte. +tt tu his +geincume underuo +te gleadluker. +Te
Seste +tt tu +trefter +te wisluker wite him. hwen +tu hauest 
icaht him & festluker halde. & segge wi+d his leof
mon. (\Tenui eum nec dimittam.\) +teose six reisuns beo+d
under +te seste froure +te +ge mahen habben mine leoue 
sustren a+geines fondunge.
   +Te Seoue+de confort is. +tt alle +te hali halhen weren
wodeliche itemptet. Nim of +te heste on alre earst.
To seinte peter seide ure lauerd. (\Ecce sathan expetiuit
uos ut cribraret sicut triticum & cetera.\) lo q+d he sathan is
+georne abuten forte ridli +te ut of mine icorene. Ah
ich habbe for +te bisoht +tt ti bileaue allunge ne trukie. 
Seint pawel hefde as he tele+d him seolf flesches
pricunge. (\Datus est michi stimulus carnis mee.\) & bed ure    #
lauerd
+georne +tt he dude hit from him. ant he nalde ah seide.
(\Sufficit tibi gratia mea. Virtus in infirmitate               #
perficitur.\) +tt is
<P 121>
mi grace schal wite +te +tt tu ne beo ouercumen. Beo strong
in unstreng+de +tt is muche mihte. Alle +te o+tre beo+d         #
icrunet 
+turh feht of fondunge. Seinte Sare nes ha
fulle +treottene +ger itemptet of hire flesch? Ah for +ti +tt
ha wiste +tt i +te muchele angoise aras +te muchele mede; 
nalde ha neauer eanes bisechen ure lauerd +tt he allunge 
deliurede hire +trof; ah +tis wes hire bone. (\Domine da
michi uirtutem resistendi.\) Lauerd +gef me streng+de forte
wi+dstonden. Efter +treottene +ger com +te acursede gast
+te hefde hire itemptet blac ase blamon & bigon to greden. 
Sare +tu hauest me ouercumen. ant heo him ondswerede. 
+tu lihest q+d ha ful +ting. nawt ich ah haue+d 
iesu crist mi lauerd. lo +te sweoke hu he walde makien 
hire aleast to leapen in to prude. ah ha wes wel
war +trof & turnde al +te meistrie to godes streng+de.
Sein Beneit. Seint Antonie. & te o+dre wel +ge witen
hu ha weren itemptet. & +turh +te temptatiuns; ipruuede 
to treowe champiuns. & swa wi+d rihte ofserueden kempene crune.
Ant +tis is +te eahtu+de elne 
+tet alswa as +te goltsmi+d cleanse+d +tt gold i+te fur;
alswa de+d godd te sawle i fur of fondunge. 

<S SAMPLE 5>
<P 162>
   Schrift schal beo naket. +tt is naketliche imaket. nawt
bisamplet feire. ne hendeliche ismaket; ah schulen
+te wordes beon ischawet efter +te werkes. +tt is tacne of      #
heatunge. 
+tt me tuke+d towundre +ting +tt me heate+d swi+de. +gef
+tu heatest ti sunne; hwi spekest tu menskeliche +trof. hwi
<P 163>
hudest tu his ful+de? Spec hit scheome schendfulliche ant
tuk hit al towundre. alswa as +tu wel wult schende +ten
schucke. Sire ha sei+d +te wummon ich habbe ihaued leofmon. 
o+der ich habbe ibeon ha sei+d fol of me seoluen. +tis
nis nawt naket schrift. biclute +tu hit nawt. do awei +te
totagges. Vnwrih +te +tt sei. Sire godes are ich am a ful stod
meare. a stinkinde hore. +gef +ti fa a ful nome & cleope +ti
sunne fule. Make hit i schrift steort naket. +tt is. ne hel
+tu nawiht of al +tt li+d +ter abuten. +tah to fule me mei
seggen. Me ne +tearf nawt nempnin +tt fule dede bi his
ahne fule nome. ne +te schendfule limes bi hare ahne
nome. inoh is to seggen swa; +tt te hali schrift feader
witerliche understonde hweat tu wulle meanen. Abute 
sunne ligge+d six +ting +tt hit hulie+d. O Latin circumstances. 
On englisch totagges mahe beon icleopede. Persone.
Stude. Time. Manere. Tale. Cause. Persone; +te dude +te sunne. 
o+der wi+d hwam me hit dude; unwreo & segge. Sire
ich am a wummon & schulde bi rihte beo mare scheomeful 
to habben ispeken as ich spec. o+der idon as ich dude.
for +ti mi sunne is mare +ten of a wepmon. for hit bicom 
me wurse. Ich am an ancre. A nunne. A wif iweddet.
a meiden. a wummon +tt me lefde se wel. a wummon +te
habbe ear ibeon ibearnd wi+d swuch +ting; & ahte +te betere 
forte beon iwarnet. Sire hit wes wi+d swuch mon. &
nempni +tenne; munek. Preost. o+der clearc. & of +tt ordre.
a weddet mon. a ladles +ting. a wummon as ich am. +Tis
is nu of persone. Alswa of +te Stude. Sire +tus ich pleide      #
o+der
spec i chirche. Eede o Ring i chirch+gard. biheold hit o+ter
wreastlunge. & o+dre fol gomenes. spec +tus o+der pleide        #
biuoren 
worltliche men. biuoren recluse in ancre hus. ed o+ter
+turl +ten ich schulde. neh hali +ting. Ich custe him +ter.
hondlede him i swuch stude; o+der me seoluen. I chirche ich
+tohte +tus. biheold him ed te weouede. Of +te time alswa.
Sire ich wes of swuch ealde. +tt ich ahte wel to habben         #
wisluker 
iwite me. Sire ich hit dude in lenten. i feasten dahes. 
<P 164>
in hali dahes. hwen o+tre weren ed chirche. Sire ich
wes sone ouercumen. & is +te sunne mare +ten +gef ich hefde
ibeon akeast wi+d streng+de. & feole swenges. Sire ich wes +te
biginnunge hwi swuch +ting hefde for+d+gong. +turh +tt
ich com i swuch stude & i swuch time. Ich bi+tohte me ful
wel ear +ten ich hit eauer dude. hu uuele hit were idon;
& dude hit no+deleatere. +Te Manere alswa seggen. +tt is +te
feor+de totagge. Sire +tis sunne ich dude +tus & o +tisse
wise. +tus ich leornede hit earst. +tus ich com earst +trin.    #
+tus
ich dude hit for+dward o +tus feole wisen. +tus fulliche. +tus
scheomeliche. +tus ich sohte delit hu ich meast mahte paien 
mi lustes brune. & seggen al +te wise. Tale is +te feor+de
totagge. Cause is hwi +tu hit dudest. o+der hulpe o+tre         #
+terto. 
o+der +turh hwet hit bigon. Sire ich hit dude for delit.
for uuel luue. for bi+gete. for fearlac. for flatrunge. Sire
ich hit dude for uuel +tah +ter ne come nan of. Sire mi
lihte ondswere. o+der mine lihte lates tulden him earst up
o me. Sire of +tis word com o+ter. of +tis dede wrea+d+de &     #
vuele 
wordes. Sire +te acheisun is +tis hwi +tt uuel leaste+d +get.
+tus wac wes min heorte. Euch efter +tt he is segge hit         #
totagges. 
Mon as limpe+d to him; wummon +tt hire rine+d. for her
nabbe ich nan iseid bute forte munegin mon o+der wummon
of +teo +te to ham falle+d +turh +teo +te beo+d her iseide as   #
on
urn. +tus of +teose six wriheles despoile +ti sunne & make
hit naket i +ti schrift as Ieremie leare+d. (\Effunde sicut     #
aquam
cor tuum.\) Sched ut ase weater +tin heorte. +gef eoile schet;
of a feat; +get ter wule leauen in sumhwet of +te licur.
+gef milc schet; +te heow leaue+d. +gef win sched; +te smeal
leaue+d. ah weater gea+d al somet ut alswa sched +tin heorte. 
+tt is. al +tt uuel +tet is i +tin heorte. +gef +tu ne dest     #
nawt;
lo hu grurefulliche godd seolf +treate+d +te. +turh Naum
+te prophete. (\Ostendam gentibus nuditatem tuam & regnis
ignominiam tuam & proitiam super te abhominationes tuas.\)
<P 165>
+Tu naldest nawt unwreo +te to +te preost i schrifte; & ich
schal schawin al naket to al folc +ti cweadschipe. & to alle 
kinedomes +tine scheome sunnen. to +te kinedom of
eor+de. to +te kinedom of helle. to +te kinedom of heouene. 
& trussin al +ti schendfulnesse o +tin ahne necke. as
me de+d o +te +teof +te me leat to demen. & swa wi+d al +te
schendlac +tu schalt trusse & al torplin in to helle. O
sei+d sein Beornard. (\Quod confusionis quid ignominie
erit quando dissipatis foliis & dispersis uniuersa nudabitur
turpitudo. Sanies apparebit.\) O sei+d sein beornard. Hwuch
schendlac & hwuch sorhe bi+d +ter ed te dome. hwen alle +te
leaues schule beon to warplet. & al +tt ful+de schawe+d him.
& wringe+d ut +tt wursum biuoren al +te wide worlt. eor+dware 
& heouenes. nawt ane of werkes; ah of idelnesses. of
wordes & of +tohtes +te ne beo+d ibet her; as seint anselme
witne+d. (\Omne tempus impensum requiretur a uobis qualiter sit
expensum.\) Euc tide & time schal beo +ter irikenet hu hit
wes her ispenet. (\Quando dissipatis foliis & cetera.\) Hwen    #
alle +te
leaues he sei+d sein Beornard schulen beo towarplet. he
biheold hu adam & eue +ta ha hefden i +te frum+de isuneget; 
gedereden leaues & makeden wriheles of ham to hare
schentfule limen. +tus do+d monie efter ham. (\Declinantes
cor suum in uerba malicie ad excusandas excusationes in         #
peccatis.\)  
   Schrift schal beon ofte i maket. for +ti is
i +te sawter. (\Confitebimur tibi deus confitebimur.\) Ant
ure lauerd seolf sei+d to his deciples. (\Eamus iterum in       #
iudeam.\)
Ga we eft seide he in to Iudee. Iudee speale+d schrift. & swa
we ifinde+d +tt he wende ofte ut of galilee in to Iudee.        #
Galilee 
speale+d hweol. forte learen us +tt we of +te worldes           #
turpelnesse 
& of sunne hweol; ofte gan to schrifte. for +tis is
+te sacrement efter +te weofdes sacrement. & efter fulluht;
+tt te feond is la+dest. as he haue+d to hali men him seolf     #
sare
<P 166>
his un+tonckes ibeon hit icnawen. wule a web beon ed en
chearre wi+d a weater wel ibleachet? A sol cla+d wel iweschen?
+tu weschest +tine honden in anlepi dei twien o+der +trien.
ant nult nawt +te sawle iesu cristes spuse. +te eauer se ha is
hwittre; se ful+de is senre up on hire. bute ha beo iwesschen.
nult nawt to godes cluppunge ofte umbe seoueniht wes
schen hite eanes. (\Confiteor.\) hali weater. Beoden. hali      #
+tohtes.
Blesceunges. Cneolunges. Euch god word. euch god werc;
wessche+d smeale sunnen +te me ne mei alle seggen. Ah
eauer is schrift +te heaued.
   Schrift schal beon on hih+de imaket. +gef sunne time+d 
bi niht; anan o+der ine marhen. +gef hit time+d
be dei; ear +ten me slepe. Hwa durste slepen hwil his           #
deadliche 
fa heolde an itohe sweord up on his heaued? +Te
neappi+d up on helle breord; ha torpli+d ofte al in ear ha
least wenen. Hwa se is ifallen amid te bearninde fur.
nis he mare +ten amead +gef he li+d bi+tenche+d him hwenne
he wule arisen? A wummon +te haue+d ilosed hire nede. 
o+der a sutere his eal; seche+d hit ananriht & towent
euch strea a+tet hit beo ifunden. & godd +turh sunne forloren 
schal liggen unsoht seoue dahes fulle. Nihe +tinges
beo+d +tt ahten hihin to schrift. +te pine +tt okere+d. for     #
sunne
is +te deofles feh +tt he +geue+d to okere & to gauel of pine.
& eauer se mon li+d lengre in his sunne; se +te gauel waxe+d
of pine i purgatoire. o+der her o+der in helle. (\Ex usuris &
iniquitate & cetera.\) +Te o+der +ting is +te muchele & +te     #
reow+dfule lure 
+tt he leose+d. +tt na +ting +tt he de+d nis gode licwur+de.    #
(\Alieni
comederunt robur eius.\) +te +tridde is dea+d +tt he nat        #
hwe+der
he schule +tt ilke dei ferliche asteoruen. (\fili ne tardes &   #
cetera.\)
+Te feor+de is secnesse +tt he ne mei +tenche wel. bute ane of
<P 167>
his uuel; ne speoken as he schulde. bute granin for his eche.
& grunte mare for his stiche; +ten for his sunne. (\Sanus       #
confiteberis
& viuens.\) +Te fifte +ting is muche scheome +tt his is efter   #
val;
to liggen se longe. & hure under +te schucke. +Te seste is +te
wunde +tt euer wurse+d on hond & strengre is to healen.         #
(\Principiis 
obsta. Medicina paratur cum mala perlongas.\) +Te seoue+de      #
+ting
is uuel wune. +tt lazre bitacne+d. +te stonc se longe he hefde  #
ilein
i +ter eor+de. o hwam ure lauerd weop as +te godspel tele+d. &  #
risede
& mengde him seoluen. & +geide lude up on him ear he him
arearde. forte schawin hu strong hit is to arisen of uuel wune
+te rote+d in his sunne. Seinte Marie. lazre stonc of fowr      #
dahes.
hu stinke+d +te sunfule of fowr +ger o+der of fiue. (\Quam      #
difficile
surgit quem moles male consuetudinis premit.\) O sei+d seint
austin hu earmliche he arise+d +te under wune of sunne haue+d 
ilein longe. (\Circumdederunt me canes multi.\) Monie
hundes sei+d daui+d habbe+d biset me. Hwen gredi hundes         #
stonde+d 
biuore +te bord; nis hit neod +gerde? As ofte as eani leche+d
toward te & reaue+d +te of +ti mete. nult tu as ofte smiten?
elles ha walden kecchen of +te al +tt tu hefdest. Ant tu alswa
+tenne. nim +te +gerde of +ti tunge. & as ofte as +te dogge of  #
helle 
keche+d ei god from +te; smit him ananriht med te +gerde
of +ti tunge i schrift. & smit him se lu+derliche +tt him       #
la+di & drede
to snecchen eft toward te. +tt dunt of alle duntes is him dunte
la+dest. +te hund +te fret le+der o+der awuri+d ahte. me hit    #
beat
ananriht +tt he understonde for hwi he is ibeaten. +tenne ne
dear he nawt eft do +tt ilke. Beat alswa mid ti tunge schrift;
+te hund of helle ananriht. & he wule beon ofdred to do +te eft
<P 168>
swuch +tucke. Hwa is se fol +tt he sei+d bi +te hund +tt fret   #
le+der.
Abid a+tet to marhen. ne beat tu him nawt +getten. Ah anan
riht beat. beat beat ananriht. nis +ting i +te world +tt        #
smeorte+d 
him sarre. +ten de+d swuch beatunge. Se me deoppre
wade+d i +te feondes leiuen; se me kime+d up leatere. +Te       #
eahtu+de 
+ting is +tt seint gregoire sei+d. (\Peccatum quod per          #
penitentiam non 
diluitur; 
mox suo pondere ad aliud trahit.\) +tt is. sunne +tet nis
sone ibet; drahe+d anan an o+der. ant +tt eft +te +tridde. &    #
swa
euchan cundle+d mare & wurse cundel; +ten +te seolue moder.
+Te Nihe+de reisun is. se he ear biginne+d her; to don his      #
penitence; 
se he haue+d to beten leasse i pine of purgatoire. +Tis
beo+d ne nihe reisuns. & monie ma +ter beo+d hwi schrift ah
to beon imaket aa on hih+de. 

<S SAMPLE 6>
<P 213>
   Ed gode men neome+d al +tt ow to nede+d. Ah +tt loki+d
ow wel. +tt +ge ne kecchen +te nome of gederinde
ancren. Of mon +tt +ge misleue+d +turh his fol semblant
o+der bi his wake wordes; now+der ne neome +ge ne leasse
ne mare. neode schal driuen ow forte bidden ei +ting.
+tah eadmodliche schawi+d to gode men & wummen; ower 
meoseise. +Ge mine leoue sustren bute +gef neod
ow driue & ower meistre hit reade. ne schulen habbe
na beast bute cat ane. Ancre +te haue+d ahte. +tunche+d
bet husewif ase Marthe wes. ne lihtliche ne mei ha
nawt beo Marie marthe suster wi+d gri+dfullnesse
of heorte. for +tenne mot ha +tenchen of +te kues foddre. 
of heordemonne hure. Olhnin +te heiward. wearien
hwen he punt hire. & +gelden +tah +te hearmes. ladlich
+ting is hit wat crist hwen me make+d i tune man of
ancre ahte. Nu +tenne +gef eani mot nedlunge habben
hit; loki +tt hit namon ne eili ne ne hearmi. ne +tt hire
+toht ne beo nawiht +tron ifestnet. ancre ne ah to habben 
na +ting +tt utward drahe hire heorte. Na chaffere
ne driue +ge. Ancre +tt is chepilt. +tt is. bu+d forte sullen   #
efter
bi+gete; ha chepe+d hire sawle +te chapmon of helle. +ting
+tah +tt ha wurche+d ha mei +turh hire meistres read; for hire 
neode sullen. Hali men sumhwile liueden bi hare honden. 
Nawt deore dehtren ne wite +ge in ower hus; of
o+der monne +tinges. ne ahte ne cla+des. ne boistes. ne         #
chartres. 
<P 214>
Scoren ne cyrograffes. ne +te chirch uestemenz. ne +te
calices. bute neode o+der streng+de hit makie; o+der muchel     #
eie.
Of swuch witunge is muchel vuel ilumpen ofte si+den. In
wi+d ower wanes ne leote +ge namon slepen. +Gef muchel
neod mid alle make+d breoken ower hus. hwil hit eauer
is ibroken; habbe+d +trinne wi+d ow a wummon of cleane
lif deies & nihtes. For +ti +tt wepmen ne seo+d ow ne+ge
ham; wel mei don of ower cla+d beo hit hwit beo hit blac bute 
hit beo unorne. warm & wel iwraht. felles wel itawet. &
habbe+d ase monie as ow to neode+d to bedde & to rugge.
Nest flesch ne schal nan werien linnene cla+d bute hit
beo of hearde & of greate heorden. Stamin habbe hwa se wule; 
hwa se wule beo buten. +Ge schulen in an hetter ant
igurd liggen. swa leo+deliche +tah +tt +ge mahen honden putten 
+ter under. Nest lich nan ne gurde hire wi+d na cunne
gurdles; bute +turh schriftes leaue. ne beore na irn ne here.
ne ilespiles felles. ne ne beate hire +ter wi+d. ne wi+d        #
scurge ileadet. 
wi+d holin ne wi+d breres. ne biblodgi hire seolf; wi+dute 
schriftes leaue. nohwer ne binetli hire. ne ne beate biuoren. 
ne na keoruunge ne keorue. ne ne neome ed eanes
to lu+dere disceplines. temptatiuns forte acwenchen. ne for na
bote a+gein cundeliche secnesses. nan uncundelich lechecreft
ne leue +ge ne ne fondin. wi+d uten ower meistres read; leste 
ow stonde wurse. Ower schon i winter beon meoke.
greate & warme. I sumer +ge habbe+d leaue bearuot gan &
sitten & lihte scheos werien. Hosen wi+d ute vampez;
ligge in hwa se like+d. Ischeoed ne slepe +ge nawt. ne nohwer 
bute i bedde. Sum wummon inohrea+de were+d +te brech
of here ful wel icnottet. +te streapeles dun to +te vet ilacet
ful feaste. ah eauer is best +te swete & te swote heorte. Me is
<P 215>
leouere +tt +ge +tolien wel an heard word; +ten an heard here.
+Gef +ge muhen beo wimpelles & +ge wel wullen; beo+d bi
warme cappen. & +ter uppon; hwite o+der blake veiles. Ancren
summe sungi+d in hare wimplunge; na leasse +ten leafdis.
Ah +tah sei+d sum +tt hit limpe+d to euch wummon cundeliche 
forte werien wimpel. Nai. wimpel ne heaued cla+d
now+der ne nempne+d hali writ; ah wriheles ane. (\Ad            #
corinthios. 
Mulier uelet caput suum.\) wummon sei+d +te apostle.
schal wreon hire heaued. wrihen he sei+d nawt wimplin.
wrihen ha schal hire scheome. as eue sunfule dohter.
i mungunge of +te sunne +tt schende us on earst alle. ant
nawt drahe +te wriheles to tiffunge & to prude. Eft wule
+te apostle +tt wummon wreo i chirche hire neb +getten.
leste uuel +toht arise +turh hire onsih+de. (\Et hoc est        #
propter
angelos.\) Hwi +tenne +tu chirch ancre iwimplet openest
+ti neb to wepmonnes ehe; to+geines +te sist men; speke+d
+te apostle. +Gef +tu +te ne hudest. ah +gef +tt ei +ting       #
wrihe+d
+ti neb from monnes ehe. beo hit wah beo hit cla+d. i wel       #
itund 
windowe. wel mei duhen ancre of o+der wimplunge.
To+geines +te +te +tus ne dest; speke+d +te apostle nawt        #
to+geines 
o+tre. +tt hare ahne wah wrihe+d wi+d euch monnes sih+de.
+ter awakeni+d ofte wake +tohtes of. & werkes o+derhwiles.
Hwa se wule beon isehen; +tah ha atiffi hire nis nawt muche 
wunder. ah to godes ehnen ha is lufsumre; +te is for
+te luue of him; untiffet wi+d uten. Ring ne broche
ne habbe +ge. ne gurdel imembret. ne glouen ne nan swuch
+ting +tt ow ne deh to habben. A meoke surpliz +ge mahen
in hat sumer werien. Eauer me is leouere se +ge do+d greattre 
werkes. Ne makie +ge nane purses forte freondin
ow wi+d. bute to +teo +tt ower meistre +geue+d ow his leaue.
ne huue ne blodbinde of seole. ne laz buten leaue. Ah
schapie+d & seowi+d. & mendi+d chirche cla+des. & poure monne
hettren. na swuch +ting ne schule +ge +geouen wi+d uten
<P 216>
schriftes leaue. namare +ten neomen; +tt +ge ne seggen him
fore; as of o+dre +tinges. kun o+der cu+d+de. hu ofte +ge       #
underuengen. 
hu longe +ge edheolden. tendre of cun ne limpe+d
nawt ancre beonne. A mon wes of religiun. & com to him
efter help his flescliche bro+der. & he tahte him to his
+tridde bre+der. +te wes dead biburiet. +te ondswerede          #
wundrinde. 
Nai q+d he nis he dead? Ant ich q+d +te hali mon
am dead gasteliche. Na fleschlich freond ne easki me            #
fleschlich 
froure. Amites & parures. worldliche leafdis mahen inoh
wurchen. Ant +gef +ge ham makie+d; ne makie +ge +trof na
mustreisun. Veine gloire attre+d alle gode +teawes. & alle      #
gode 
werkes. Criblin ne schal nan of ow for luue ne for hure.
Taueles ne forbeode ich nawt. +gef sum riue+d surpliz o+der
measse kemese; o+tre riuunges ne riue ha nawt nomeliche
oueregede; bute for muche neode. Helpe+d ow wi+d ower ahne 
swinc se for+d se +ge eauer mahen to schruden ow seoluen
& feden +gef neod is. & +teo +te ow serui+d. As sein Ierome
leare+d. ne beo +ge neauer longe ne lihtliche of sum +ting      #
allunges 
idel. for anan rihtes +te feond beot hire his werc; +te
i godes werc ne swinke+d. & tutele+d anan toward hire. for
hwil he si+d hire bisi; he +tenche+d +tus. for nawt ich schulde
nu cume neh hire; ne mei ha nawt i+gemen to lustni mi
lare. Of idelnesse awakene+d muchel flesches fondunge.          #
(\Iniquitas 
Sodome; saturitas panis & ocium.\) +tt is. Sodomes
cwedschipe com of idelnesse & of ful wombe. Irn +tt li+d stille
gedere+d sone rust. weater +te ne sture+d nawt; readliche       #
stinke+d.  



