<B COBEDE>
<Q O2 NN HIST BEDEHE>
<N BEDE>
<A X>
<C O2>
<O 850-950>
<M 850-950>
<K NON-CONTEMP>
<D WS/A>
<V PROSE>
<T HISTORY>
<G TRANSL>
<F LATIN>
<W X>
<X X>
<Y X>
<H X>
<U X>
<E X>
<J X>
<I X>
<Z NARR NON-IMAG>
<S SAMPLE X>


[^TEXT:  BEDE'S ECCLESIASTICAL HISTORY.
THE OLD ENGLISH VERSION OF
'BEDE'S ECCLESIASTICAL HISTORY
OF THE ENGLISH PEOPLE', PARTS I,1; I,2.
EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, O.S. 95, 96.
ED. T. MILLER.
LONDON, 1959 (1890; 1891).
PP. 104.12 - 124.24      (SAMPLE 1)
PP. 252.4  - 272.18      (SAMPLE 2)
PP. 418.22 - 436.19      (SAMPLE 3)^]

<S SAMPLE 1>
[^B9.6.4^]
<P 104>
[}III.}]
<R 3.104.12>
   +da w+as +after +dissum +t+atte Agustinus Breotone
+arcebiscop gehalgade twegen biscopas: o+der w+as Mellitus 
haten, o+der Iustus.
<R 3.104.14>
+tone Mellitum he sende Eastseaxum to [{bodigenne{] godcunde
lare, +ta seondon Temese streame tosceadne 
from Centlonde & to easts+a ge+deodde.
<R 3.104.16>
Is heora aldorburg nemned Lundenceaster, on ofere geseted
+t+as foresprecenan streames; ond seo is monigra 
folca ceapstow of londe & of s+a cumendra.
<R 3.104.18>
In +t+are +teode w+as in +ta tid S+aberht cyning,
+a+delberhtes swustorsunu & his hera.
<R 3.104.19>
+da onfeng Eastseaxna +teod so+df+astnisse word & Cristes
geleafan +turh Mellitus lare +t+as biscopes.
<R 3.104.21>
+ta heht +a+delberht cyning in Lundenceastre cirican
getimbran, & +ta gehalgian Sancti Pauli +t+am apostoli,        
+t+at he in +d+are stowe biscopsetl h+afde & his
+afterfylgend.
<R 3.104.23>
+tone Iustum he in Cent sylfre to biscope gehalgode to
Hrofesceastre.
<R 3.104.24>
Seo is from Cantwarena byrig on feower & twentigum mila
westrihte.
<R 3.104.25>
In +t+are ceastre eac swylce +a+delberht cyning heht cirican
getimbran & +ta gehalgian Sancte Andre+a +t+am apostoli.
<R 3.104.27>
Ond se cyning +aghw+a+derum +tissa biscopa his gyfe sealde &
boclond & ahte, him to brucanne mid heora geferum.
<R 3.104.29>
After +tissum +ta for+dferde Gode se leofa f+ader Agustinus: &
his lichoma w+as ute bebyrged neah [{cirican{] 
+tara eadigra apostola Petrus & Paulus, +te we +ar
gemyndgodon.
<R 3.104.32>
for+don heo +ta gyta n+as fullice geworht ne gehalgod.
Sona +t+as +te 
<P 106>
heo gehalgad w+as, +ta dyde mon his lichoman
in; & in +t+are cirican nor+dportice w+as bebyrged ged+aftlice.
<R 3.106.2>
In +t+am eac swilce ealra +tara +afterfylgendra +arcebiscopa
lichoman sindon bebyrgede, buton twegra, +t+at 
is +teodoris & Berhtwaldes.
<R 3.106.4>
heora lichoman syndon in +t+are circan seolfre gesette,
for+don in +tone forecwedenan portic ma ne meahte.
<R 3.106.6>
Is wel neah in middre +t+are miclan cirican wigbed geseted &
+t+at on Sancte Gregorius naman gehalgod.
<R 3.106.7>
In +d+am +aghwylce S+aternes d+age from +t+are stowe
m+assepreost heora gemynde & for+dfore mid m+assesonge
m+arsode syndon.
<R 3.106.9>
Is awriten in Sancte Agustinus byrgenne +tisses gemetes
gewrit: Her reste+d domne Agustinus se +aresta
+arcebiscop Contwarena burge, se geara hider from +t+am
eadigan Gregori+a +t+are Romaniscan burge biscope 
sended w+as, & from Gode mid wundra weorcnesse awre+ded
w+as.
<R 3.106.13>
+a+delberht cyning & his +teode from deofulgilda ongonge to
Cristes geleafan he gel+ade, & on sibbe gefylldum 
dagum his +tegnunge for+dfered w+as, +dy d+age (\septima
Kalendas Iunias\) in +t+as ylcan cyninges rice.
[}IIII.}]
<R 4.106.17>
   +after Agustini fyligde in biscophade Laurentius, +tone he
for+don bi him lifigendum gehalgode, +ty l+as 
him for+dferendum se steall swa neowre cirican +anige hwile
buton heorde taltrigan ongunne.
<R 4.106.20>
Onhyrede he on +ton +ta bysene +t+as +arestan heordes Godes
cirican Sancte Petres +t+as apostoles, +ta he 
+at Rome +arest Cristes cirican sta+dolode: is s+agd +t+at he
Clementem him to fultome [{godcundre{] lare & 
him to +afterfylgende gehalgade.
<R 4.106.23>
+ta he +da Laurentius +arcebiscophade onfeng, +da ongon
fromlice +ta sta+dolas +t+are cyrican, +te he ea+delice 
alegde geseah, ecan; & [{to{] for+dspownisse gedefre
heannisse mid gelomlicre stefne haligre trymnisse 
& lare & mid singalum bysenum arf+astre wyrcnesse he ongon
hean & miclian.
<R 4.106.28>
Nales +t+at an +t+at he gem+ane dyde +t+are neowan cirican,
+te of Ongolcynne gesomnod w+as, ac swilce eac +tara 
ealdra biggengena Bretta & Scotta.
<R 4.106.30>
For+don he ongeat +t+at heo on monegum +tingum Godes cirican
unge+tw+arodon, ond ealra swi+dust +t+at heo +ta 
symbelnesse 
<P 108>
Eastrana & +tone d+ag +t+are drihtenlecan
+ariste ne weor+dodon mid rihtre tide.
<R 4.108.2>
Wrat he & sende +arendgewrit to him: b+ad heo & halsade, +t+at
heo in annesse sibbe & in geh+alde rihtra
Eastrana ge+tw+arede mid +ta Cristes cirican, seo geond ealne
middangeard togoten is.
<R 4.108.5>
Ac +teah +te he +tas +ting dyde, hu swi+de him speow, nu gen
+tas ondweardan tide, +ta ilcan +teowas cy+da+d.
<R 4.108.7>
+dissum tidum cwom Mellitus Lundenceastre biscop to Rome bi
+t+am ned+tearflicum intingan Ongolcirican.
<R 4.108.8>
Ond he +da w+as smeagende mid +tone apostolican papan
Bonefatio, se w+as feor+da biscop +t+are Romaniscan
burge from Sancti Gregorii.
<R 4.108.10>
Ond he +da +des ilca papa seono+d gesomnode Eotolwara biscopa;
& he w+as endebyrdlice settende bi muneca 
life & bi heora stilnesse.
<R 4.108.12>
W+as +tes seono+d +ty eahte+dan geare Uocatis rices +t+as
caseres.
<R 4.108.13>
& Mellitus betweoh hy +at +t+am seono+de s+at. & +ta +ding,
+te +d+ar regollico gedemed w+aron, mid his aldorlicnesse 
mid Cristes rode tacne wrat & f+astnode.
<R 4.108.15>
ond eft hwearf to Breotone, & +ta mid hine Ongolciricum to
healdanne awriten brohte +atg+adre mid +t+am
+arendgewritum, +te se ilca papa Gode +tam leofan
+arcebiscope Laurentie & eallum his geferum & +a+delberhte 
cyninge & ealre Ongol+teode sende, to frofre & to
trymnisse rihtes lifes.
[}V.}]
<R 5.108.21>
   +ta w+as ymb syx hund wintra & syxteno winter from Drihtnes
menniscnesse, +t+at w+as ymb an & twentig wintra, 
+t+as Agustinus mid his geferum to l+aranne Ongol+teode
sended w+as, +t+atte +a+delberht Contwara cyning 
+after +t+am willendlecan rice, +t+at he syx & fiftig
wintra wuldorlice h+afde, ond +ta to +tam heofonlican 
rice mid gefean astag.
<R 5.108.26>
W+as he se +dridda cyning in Ongol+teode cyningum +t+at allum
su+dm+ag+tum weold & rice h+afde o+d Humbre stream.
<R 5.108.28>
H+afde +arest +tisses gemetes rice +alle Su+dseaxna cyning.
Se +aftera w+as Ceawlin haten Westseaxna cyning.
<R 5.108.29>
Se +tridda w+as, swa we +ar cw+adon, +a+delbehrt Contwara
cyning.
<R 5.108.30>
Feor+da w+as R+adwold Eastengla cyning: fifta Eadwine
Nor+danhymbra cyning, se h+afde rice ofer ealle Breotone 
buton Contwarum anum.
<R 5.108.32>
Swelce he 
<P 110>
eac Monige Bretta ealond, +ta seondon geseted betweoh
Ibernia, Scotlond & Breotone, Ongolcynnes rice under+teodde.
<R 5.110.2>
Syxta w+as Oswald, Nor+danhymbra cyning se betsta & se
[{cristenesta{] , se +tissum ilcum gem+arum rice h+afde.
<R 5.110.4>
Seofo+da w+as Osweo his bro+dor, se eac swylce Peohta +teode &
Scotta of miclum d+ale geeode, & [{to{] gafolgyldum gesette.
<R 5.110.6>
+ta for+dferde +a+delberht cyning +after an & twentegum wintra
+t+as +te he fulwihte & Cristes geleafan onfeng, 
ond in cirican +tara eadigra apostola Petrus & Paulus in
Sancte Martinus portice bebyrged w+as;
& +t+ar eac Beorhte seo cwen bebyrged is.
<R 5.110.10>
Se cyning betweoh +ta o+der god, +te he his leodum +turh
ge+teaht gefremede, eac swylce rihtra doma gesetenisse 
mid snotera ge+teahte gesette +after Romana bysene, &
+ta heht on Englisc gewritan: +ta nu gena 
o+d +tis mid him h+afde & haldne syndon.
<R 5.110.13>
In +t+am he +arest sette hu mon +t+at betan scolde, se +de
o+d+te cirican eahte o+d+te biscopes o+t+de o+derra hada 
mid stale afyrde.
<R 5.110.15>
Wolde he +dam gescyldnesse gegearwian, +te he heora lare
onfeng.
<R 5.110.16>
W+as +tes ilca +a+delbehrt Eormanrices sunu; +t+as f+ader w+as
Octa haten; +t+as f+ader w+as Oeric; w+as his freonama 
+asc, from +t+am sy+d+tan Contwara cyningas w+aron
+ascingas nemnde.
<R 5.110.19>
+t+as +asces f+ader w+as se Hengest, se +de w+as +arest
latteow & heretoga Ongolcynnes in Breotone, swa we 
+ar beforan s+agdon.
<R 5.110.22>
+ta w+as +after +a+delbehrtes for+dfore, Eadbald his sunu feng
to +dam rice, ond he sona micle wonunge & 
+awerdlan w+as +t+are m+arwan cyrican weaxnisse.
<R 5.110.24>
For+don nales +t+at aan +t+at he Cristes geleafan onfon ne
wolde, ac swylce eac unalyfedre forlegenesse 
& egeslicre w+as besmiten, swa +t+at he eode to his f+ader
wife.
<R 5.110.27>
For +aghw+a+drum +tissa mana he intingan sealde +t+am, +t+at
heo hwurfe to +t+are +arran uncl+annisse, +ta +de under 
his f+ader rice o+d+te mid +ty cynelecan fultome o+d+de
his ege cl+annisse reht & Cristes geleafon onfengon.
<R 5.110.30>
Ne +t+am treowleasan cyninge +t+are uplecan +trea sweopon
gewon w+aron, +t+at he +turh +ta [{gecl+ansed{] & gereht 
beon sceolde; for+don he gelomlice mid wedenheortnesse
modes & +t+as uncl+anan gastes inswogennisse +trycced w+as.
<P 112>
<R 5.112.1>
Swelce eac to+atecte +tisse gedrefnisse storm S+aberhtes dea+d
Eastseaxna cyninges.
<R 5.112.2>
For+don +ta he w+as +ta ecan riceo secende, forlet he +t+as
hwilenlecan rices yrfeweardas his suna +dry.
<R 5.112.3>
+ta ongunnon heo sona openlice deofolgildum +teowian, +te
monnum +tuhte +t+at heo hw+athwugu forl+aten h+afde 
bi +t+am f+ader lifiendum.
<R 5.112.6>
ond heo freo lefnesse sealdon deofolgyld to bigongenne +tam
folcum, +te him under+teodde w+aron.
<R 5.112.7>
Mid +ty heo +ta gesegon +tone biscop m+assan onsymbelnesse
m+arsian in Godes cirican & +t+am folce husl syllan, 
w+aron heo mid elreorde dysignesse onblawne.
<R 5.112.9>
Cw+adon to him: Forhwon ne recst +tu us +tone hwitan hlaf,
+tone +tu sealdest Saban ussum f+ader nemdon heo 
hine swa & nu gena folce in cirican sylest?
<R 5.112.12>
Ondswarede se biscop him: Gif ge willa+d on+twegene beon
[{+dy{] halwendan wellan fulwihtes b+a+des, swa eower 
f+ader a+dwegen w+as, +tonne magon ge eac swylce +t+as
halgan hlafes d+alneomende beon, swa he d+alneomende w+as.
<R 5.112.15>
Gif +tonne ge lifes b+a+d forhycga+d, ne magon ge +anige
+tinga lifes hlafe onfon.
<R 5.112.16>
Cw+adon heo: Ne willa+d we in +t+at b+a+d gongan, for+don we
weotan +t+at we +t+as +tearfe nabba+d; ac hw+a+dre we
willa+d mid +ty hlafe gereorde beon.
<R 5.112.19>
Mid +ty heo oft & geornlice from him monode w+aron, +t+at
+t+at N+anige +tinga beon meahte, +t+at hy buton 
+t+are halgan gecl+asnunge fulwihtes b+a+des +t+am halgan
hlafe gem+ansumede, +ta +at neahstan w+aron heo mid 
hatheortnesse onstyrede.
<R 5.112.22>
Cw+adon him to: Gif +tu ne wilt us ge+dafian in swa +a+delicum
+tinge, +te we bidda+d, ne meaht +tu in usse 
m+ag+de ne ussum gemanan wunian.
<R 5.112.24>
& dreofon hine onweg, & heton +t+at he mid his geferum of
heora rice gewite.
<R 5.112.25>
+ta he onweg adrifen w+as, cwom he to Cent, sohte & smeade mid
Laurentio & Iusto his efnbiscopum, hw+at 
him be +dyssum +tingum to donne w+are.
<R 5.112.28>
Ond +ta to r+ade fundon mid gem+anre ge+teahte, +t+at him
selre & geh+aledre w+are, +t+at heo ealle hwurfon to 
heora e+dle & +t+ar mid freo mode Drihtne +teowede, +tonne
heo betweoh +ta elreordan & +ta wi+dfeohtend
Cristes geleafan leng buton w+astme s+aton.
<R 5.112.31>
+da geweoton +arest ofer s+a twegen biscopas Mellitus & Iustus
& cwomon in on d+alas Gallia rices, & gestihtedon 
+t+at heo +t+ar wolden +t+are wisan ende gebidan.
<R 5.112.34>
Ac +ta arleasan cyningas nales micelre 
<P 114>
tide, +after +ton +te
heo +tone so+df+astnisse bodan from him adrifon, 
+t+at heo deofla big+angum freolice +teowedon.
<R 5.114.2>
Ac heo w+aran cumene wi+d Westseaxna +teode to gefeohte, &
ealle +atg+adre gehruron & ofslegene w+aron mid 
heora compweorode.
<R 5.114.4>
Ond +teah +de heora alderas forlorene w+aren, ne meahte +t+at
folc +ta gen gereaht beon, +t+atte +ar to manum 
getogen w+as, ne eft geceed beon to hluttornisse geleafan
ne to Godes lufan.
[}VI.}]
<R 6.114.8>
   Mid +dy he +da Laurentius se +arcebiscop +ta o+dre biscopas
his geferan fylgan wolde & Breotone [{forl+atan{] , 
+da heht he in +t+are seolfan nihte, +ta he on morne
feran wolde, in cirican +tara eadigra apostola 
Petrus & Paulus, bi +t+are we gelomlice s+agdon, him streowne
gegearwian, +t+at he hine gerestan meahte.
<R 6.114.12>
Ond +ta +arest longe nihtes in halgum gebedum w+as, & his
tearas geat, & his bene to Gode sende for +t+are 
cirican stealle; & geswenced & werig gesette +ta his leomu
to restenne & hw+athwugo onslepte.
<R 6.114.15>
+da +ateawde him sona se eadgesta aldor +tara apostola Sanctus
Petrus, & hine micelre tide +t+are deahlan 
neahte mid grimmum swingum swong & +treade.
<R 6.114.18>
ond hine w+as frignende mid +ta apostolican +tearlwisnesse,
forhwon he +t+at Godes eowde forl+atan wolde, 
+t+atte he him bead to healdanne, o+d+te +ta gesettan
Cristes scep in middum wulfum hwylcum heorde he 
fleonde forlete.
<R 6.114.21>
Cw+a+d him eac to: W+are +tu ofergeotende minre bysne, hw+at
ic fore Cristes cneohtum, +ta he me in tacnunge 
his lufan bebead, bende & swingan & carcern & monige
geswencednesse & +at neahstan +tone seolfan
dea+d & rode dea+d from ungeleafsumum & Cristes feondum ic
+trowade & ar+afnde, +t+at ic mid Criste gesigef+asted w+are?
<R 6.114.26>
+ta w+as he se Cristes +teow Laurentius mid +t+as apostoles
swingum & trymnessum swi+de gebylded.
<R 6.114.27>
cwom sona on marne to +tam cyninge, & his hr+agl onwrag & him
eawde, mid hu miclum swingum he +tread & witnod w+as.
<R 6.114.29>
+ta wundrade he swi+de, & ahsode hwylc mon to +d+as gedyrstig
w+are, +t+at he swa miclum were swilc witu dyde.
<R 6.114.31>
+ta he +da se cyning gehyrde & oncneow, +t+atte he se biscop
fore his h+alo intingan from Cristes 
<P 116>
apostole 
swa micele tintregu & witu +trowade, +ta w+as he swi+de
forht geworden, & him swi+de ondred ond sona 
towearp al +ta bigong +tara deofolgelda, +ta he +ar beeode,
& forlet +ta unrihtwifunge & Cristes geleafan 
onfeng; ond se biscop hine gefulwade.
<R 6.116.4>
& sona in eallum +tingum +t+are cirican eahtum & godum
freo+dode & fultemede, swa he fyrmest meahte.
<R 6.116.6>
Ond he swelce eac sende +arendwrecan in Gallia rice, & heht
ham la+tian +ta biscopas Mellitum & Iustum; 
& he het freolice to heora biscopscire ham hweorfan.
<R 6.116.8>
& heo ymb an ger ham hwurfon +d+as +te heo +ar of Breotone
ferdon.
<R 6.116.9>
Iustus hwearf to Hrofesceastre, +t+ar he +ar biscop w+as.
<R 6.116.10>
Mellitum +tone biscop Lundenwaran onfon ne woldon, ac ma
lufodon +t+at heo +teowedan heora deofolgelda biscopum.
<R 6.116.12>
Ond heo Eadbaldes +t+as cyninges worda ne gemdon, for+don his
rice ne w+as ofer heo, swa swa his f+ader h+afde.
<R 6.116.14>
Hw+a+dre he mid his +teode mid Contwarum, seo+d+tan he to
Drihtne gecerred w+as, +t+am godcundan bebodum +teowode 
& hearsumede.
<R 6.116.16>
+t+as gen to tacne is, +t+at he het in Sancte Petres mynstre
cirican getimbran in are +t+are eadigan f+amnan 
Sancta Marian, +da eft Mellitus on hyre noman gehalgode,
+ta he w+as +arcebiscop.
[}VII.}]
<R 7.116.20>
   In +disses cyninges rice se eadiga +arcebiscop Sanctus
Laurentius for+dferde, & +t+at heofonlice rice gestah; 
& in circan & in mynstre +t+as eadigan apostoles Sancte
Petres bii his foregengan Sancte Agustine 
bebyrged w+as +ty feor+dan d+age nonarum Februarium.
<R 7.116.23>
+after +t+am Mellitus, se w+as +ar Lundenceastre biscop, feng
to +tam biscopse+dle Contwara burge cirican
+dridda biscop from Sancte Agustine.
<R 7.116.26>
W+as Iustus se biscop +ta gen lifigende & reahte +ta
gesomnunge +at Hrofesceastre.
<R 7.116.27>
Ond heo begen mid micle gem+anne & gewinne Ongolciricean
heoldon & reahton.
<R 7.116.29>
W+as he Mellitus mid lichoman untrymnesse mid fotadle swi+de
gehefigad; ac hw+a+dre halgum gongum his 
modes he gl+adlice all eor+dlic +ting w+as oferhleapende, ond
symle mid his mode w+as flegende +ta heofonlecan 
to lufienne & to biddenne & to secenne.
<R 7.116.32>
W+as he lichomlicre gebyrde +a+deles cynnes, ac mid modes
heanisse micle +a+delra.
<P 118>
<R 7.118.1>
Sculon we ane cy+dnesse his m+agenes secgan, +t+at we his
o+der m+agen +ty ea+d ongytan magon.
<R 7.118.2>
Gelomp sumre tide, +t+at seo ceaster Contwara burge +turh
ungem+anne synna wear+d fyre onb+arned.
<R 7.118.4>
& +t+at fyr & +t+at leg swi+de weox & miclade, & him n+anig
mon mid w+atra onweorpnesse wi+dstondan meahte;
& micel d+al +t+are ceastre w+as fornumen.
<R 7.118.6>
+da for se wallenda leg & hine br+adde to +tam biscope, +ta
getreowde he in godcundne fultom, +t+ar se mennesca 
wan w+as; heht his +tegnas hine selfne beran ongean
+t+am fyre & asettan, +t+ar se leg & seo frecnis m+ast w+as.
<R 7.118.9>
ond [{untrum{] ongon +turh his gebed +ta frecenisse +t+as
fyres onweg adrifan, +t+atte +ar seo trume [{hond{] 
strongra monna +turh micel gewin don ne [{meahte{] .
<R 7.118.12>
& se wind sona, se +de +ar su+dan bleow & +ta b+arnnisse in
+ta burg str+agd, hine nor+dan awearp ond +ta b+arnnisse 
ut ofbegde; & sona eallinga +turh his gebed +t+at fyr
acwan & adw+asced w+as.
<R 7.118.14>
Ond for+don +te se Godes wer stronglice innon born mid +ty
fyre godcundre lufan, & [{oft{] stormas & hreonisse 
+tara werigra gasta from his seolfes sce+denisse & his
geferena mid his gelomelicum gebedum & 
trymenissum scilde & wi+dsceaf, w+as +t+at +t+as wyr+de, +t+at
he wi+d +tam middangeardlicum windum & legum swi+dan 
meahte, +ty l+as heo him & his freondum sce+deden.
<R 7.118.20>
Onu +tes halga biscop, +after +ton +te he fif winter +ta
cirican heold & reahte in Eadbaldes rice leorde 
to heofonum, & bebyrged w+as mid his f+adrum in +t+am oft
cwedenan mynstre & cirican Sancte Petres +ty
eahte+dan d+age (\Calendarum Maiarum\) .
<R 7.118.25>
+t+am sona +afterfylgde Iustus in biscophade, se w+as +at
Hrofesceastre +ar biscop.
<R 7.118.26>
& he +d+are cirican for hine o+derne biscop gehalgode, Romanus
w+as haten, for+don he aldorlicnisse onfeng 
from Bonefatio +tam papan, +t+at he biscopas hadian moste.
[}VIII.}]
<R 8.118.29>
   +t+are tide eac swylce Nor+danhymbra +teod mid heora cyninge
Eadwine Cristes geleafan onfeng, +te him Paulinus 
bodade se halga biscop & l+arde.
<R 8.118.31>
+t+am cyninge +t+are onfongennisse Cristes 
<P 120>
geleafan & +t+as
heofonlecan rices eac swelce on healsunge, geweox 
meaht eor+dlices rices, swa [{+t+at{] , +t+atte n+anig
Ongolcynna +ar him, eall Breotono gem+aro on anweald 
onfeng, +da +de o+d+de heora m+eg+te Ongolcynnes o+d+te
Bretta eardodon: all +t+at he on anwald onfeng.
<R 8.120.5>
ge eac Monige swelce Bretta ealond Ongolcynnes rice
under+teodde, swa we +ar beforan s+agdon.
<R 8.120.7>
+disse +teode, +t+at is Nor+danhymbrum, w+as se +aresta
intinga to onfonne Cristes geleafan, +t+atte se foresprecena 
heora cyning Edwini w+as mid m+agsibbe ge+teoded
Contwara cyningum.
<R 8.120.9>
onfeng he +tonan wiife +a+telbeorge, +a+delberhtes dohtor
+t+as cyninges, seo o+dre noman w+as Tate haten.
<R 8.120.11>
+ta he +arest his +arendwrecan sende to Eadbolde hire
bre+der, se w+as +ta Contwara cyning, & +tisse f+amnan 
gemanan b+ad & wilnade, ondswarede he +t+at +t+at alyfed
n+are, +t+atte cristeno f+amne h+a+dnan men to wiife 
seald w+are, +ty l+as se geleafa & +ta geryno +t+as
heofonlecan cyninges mid +t+as cyninges gemanan [{aidlad{] 
w+are, se +de +t+as so+dan cyninges bigong ne cu+de.
<R 8.120.17>
+ta +da +arendwrecan eft Eadwine s+agdon +tas word, +ta gehet
he sona +t+at he noht wi+derweardes don wolde 
+t+am cristenan geleafan, +te seo f+amne beeode, ac +t+at heo
moste +tone geleafan & bigong hire +afestnisse 
mid eallum hire geferum, +te heo mid cwomen, +ty cristnan
+teawe lifian & +tone wel healdan.
<R 8.120.21>
Ne he ne wi+dsoc +t+at he seolfa eac +ta ilcan +afestnisse
underfenge, gif wise witan +t+at funde +t+at heo
haligra gemeted beon meahte.
<R 8.120.23>
+ta w+as seo f+amne gehaten, & +after f+ace Eadwine onsended.
<R 8.120.24>
Ond +after +ton +te heo +ar funden h+afdon, w+as gehalgod to
biscope Gode se leofa wer Sanctus Paulinus, 
se mid heo feran scolde, to +don +t+at he +ta f+amnan & hire
geferan +aghw+a+der ge mid +ta m+arsunge heofonlicra 
geryna ge mid his d+aghwamlicre lare trymede, +t+at heo
in +tam gemanan +tara h+a+denra besmiten ne w+are.
<R 8.120.30>
W+as he Paulinus to biscope gehalgod from Iusto +tam
+arcebiscope +ty twelftan d+age (\Calendarum Augustarum\) .
<R 8.120.31>
+da cwom he mid +ta foresprecenan f+amnan to Eadwini +t+am
cyninge, swa swa he w+are gesi+d licumlicre gegaderunge.
<R 8.120.33>
ac he ma mid ealle his mode beheold, +t+at he +ta +teode, +te
he gesohte, to ongytenisse +t+as so+dan Godes 
& to Cristes geleafan +turh his lare gecegde.
<R 8.120.35>
Mid +ty he +da 
<P 122>
se biscop in +ta m+ag+de cwom mid +t+are
f+amnan, +ta wonn he swi+de, +t+at he +aghw+a+der ge his feran, 
+ta +de mid him cwomon, +turh Drihtnes gife geheolde
+t+at heo ne asprunge from heora geleafan, &
gif he hwylce meahte +tara h+a+denra, [{+t+at{] he +turh his
lare to Cristes geleafan gecerde.
<R 8.122.5>
Ac swa se apostol cw+a+d, +teah +de he micelre tide wunne in
his lare, +t+atte God +ta mood +tara ungeleafsumra 
abl+ande, +ty l+as him scine seo onlihtnes Cristes
godspelles & his wuldres.
<R 8.122.8>
+da w+as +ty +afteran geare, cwom sum monn in Nor+danhymbra
m+ag+de; w+as his noma Eom+ar.
<R 8.122.9>
W+as he sended from Westseaxna cyninge, se w+as haten
Cwichelm, +t+at he scolde Eadwine +tone cyning somed 
ge rice ge lif beneoman.
<R 8.122.11>
H+afde he & w+ag mid hine twiecge handseax ge+attred, +t+at
gif seo wund to lyt genihtsumode to +t+as cyninges 
dea+de, +t+at +t+at attor gefultmade.
<R 8.122.13>
Cwom he to +tam cyninge +ty +arestan Eastord+age bii
Deorwentan +t+are ea, +t+ar w+as +ta cyninges aldorbold.
<R 8.122.15>
+ta eode he inn, swa swa he his hlafordes +arendo secgan
scolde.
<R 8.122.16>
Ond mid +ty he +ta geswippre mu+te licetende +arend wreahte
& lease fleosewade, +ta astod he semninga,
& getogene +ty w+apne under his sceate, r+asde on +tone
cyning.
<R 8.122.19>
+ta +t+at +ta Lilla geseah, se cyninges +tegn him se holdesta,
n+afde he scyld +at honda, +t+at he +tone cyning 
mid scyldan meahte: sette +ta his lichoman betweoh beforan
+tam stynge.
<R 8.122.21>
& +turhstong +tone cyninges +tegn & +tone cyning gewundade.
<R 8.122.22>
+ta w+as sona +aghwonan mid w+apnum ymbheped.
<R 8.122.23>
Hw+at +ta gena o+derne cyninges +tegn in +t+am ungerecce, se
w+as For+dhere haten, mid +ty manfullan w+apne acwealde.
<R 8.122.26>
+ta w+as +t+are ilcan neahte +t+are halgan Eastrena, cende seo
cwen dohtor +t+am cyninge, +t+are noma w+as Eanfl+ad.
<R 8.122.27>
Mid +ty +te he +da se ilca cyning in +t+as biscopes
ondweardnesse +toncunge dyde his Godum for +t+are deahter, 
+te him acenned w+as, ongegn +ton ongon se biscop
+toncunge don Drihtne Criste ond +tam cyninge cy+tan, 
+t+at he +t+at mid his benum +at him onfenge, +t+at heo seo
cwen gesund & buton hefigum sare +t+at bearn
cende.
<R 8.122.32>
+ta se cyning +tis gehyrde, +ta ongon he lustfullian +t+as
biscopes wordum, & geheht hine sylfne deofolgildum 
wi+dsacan; & +t+at he wolde Cristes +deowdom geceosan,
<P 124>
gif he him lif & sige forgefe on +t+am gewinne, 
+te he gehogad h+afde wi+d +tam cyninge, from +t+am +te se
myr+dra +ar sended w+as, se +te hine gewundade.
<R 8.124.3>
Ond +ta ilcan his dohtor to gehalgienne Criste +tam biscope to
wedde gesealde, +t+at he +t+at gehat gel+astan wolde.
<R 8.124.5>
Seo w+as gefulwad +ty halgan d+age +at Pentecosten +arest
monna of Nor+danhymbra +teode, mid endleofan f+amnan 
o+drum of +t+are cwene hyrede; heo w+as twelfta.
<R 8.124.8>
+t+are tide eac w+as se cyning geh+aled from +t+are wunde,
+te him +ar gedon w+as.
<R 8.124.9>
+ta gesomnode he his fyrd wi+d Westseaxum & +tider cwom; &
sona +t+as +te he on heo feaht, w+aron him ealle 
his fynd gecy+dede, +ta +te +ar ymb his feorh syredon.
<R 8.124.11>
& he +ta sume ofslog, sume on onweald onfeng; & he sigef+ast
swa eft ham ferde.
<R 8.124.13>
Nales +t+at sona +t+at innst+ape & unge+teahtenlice +t+am
gerynum onfon wolde +t+as Cristenan geleafan, +teah
+te +t+at w+are, +t+at ofer +t+at deofolgeldum ne +teowode,
seo+d+tan he hine to Cristes +teowdome gehatenne h+afde.
<R 8.124.16>
Ac he +arest geornlice aa of tide +aghw+a+der ge from +t+am
arwyr+dan were Sancte Paulini +t+at riht leornade 
+t+as halgan geleafan.
<R 8.124.18>
ge eac mid his ealdormonnum, +ta +de he wiseste & snottroste
wiste, +t+at he gelomlice mid him +teahtode 
& sohte, hw+at be +tissum +tingum to donne w+are.
<R 8.124.20>
Ge eac he seolfa, mid +ty +te he w+as in gecynde se gleawesta
mon, oft longe ana s+at swigende mu+de, ac
mid inneweardre heortan monig mid hine sprecende smeade,
hw+at him selest to donne w+are & hwylce +af+astnis 
him to healdenne w+are.

<S SAMPLE 2>
[^B9.6.6^]
<P 252>
[} (\INCIPIT LIBER QUARTUS ISTORIAE GENTIS ANGLORUM.\) }]
[}I.}]
<R 1.252.4>
   +Ty gemyndgadan gere +t+are foresprecenan sunnan
asprungennisse & hr+a+de sona +t+as +afterfylgendan wooles
& moncwilde, +dy geare Deosdedit se sexta +arcebiscop
Contwaraburge cirican for+dferde +ty +arran d+age 
(\iduum Iuliarum\) .
<R 1.252.7>
Swelce eac Erconberht Contwara cyning +ty ylcan mon+de
[{ond{] d+age for+dgeleorde, & his riices e+del forlet 
Ecgberhte his suna, +t+at he h+afde & heold anes won+de
twentig wintra.
<R 1.252.10>
+ta blon micelre tiide se biscopdom, +da w+as sended to Rome
from Ecgberhte & from Osweo Nor+danhymbra 
cyninge Wigheard m+assepreost, swa swa we in +tisse +arran bec
feaum wordum forecw+adon.
<R 1.252.13>
W+as se mon in ciriclecum +teodscipum of Ongolcynne wel
gel+ared.
<R 1.252.14>
Swylce hy eac +ta cyningas begen +atg+adre sendon +t+am
apostolican [{papan{] micle gife on monegum goldfatum 
& seolforfatum: ond b+adon, +t+at he Wigheard Ongolcynnes
ciricum to +arcebiscope gehalgode.
<R 1.252.17>
+da he +da to Rome cwom, +ta w+as in +ta tid Uitalius papa
+t+as apostolican se+dles aldorbiscop.
<R 1.252.19>
+after +ton +te he +tone intingan his si+df+ates +t+am
apostolican papan gecy+ded h+afde, +ta +after medmicelre
tide se Wigheard & lytestne alle his geferan, +ta +de mid him
cwomon, +ty ofercumendan woole fordilgade 
w+aron & for+dgeleorde.
<R 1.252.23>
+da h+afde se apostolica papa ge+teaht be +tissum +tingum &
georne sohte, hwelcne +arcebiscop he onsendan 
meahte Ongol+deode ciricum.
<P 254>
<R 1.254.1>
+da w+as in Niridano +t+am mynstre, +t+at is unfeor +t+are
byrig Neapoli in Campanie +t+are m+ag+de, Adrianus abbud.
<R 1.254.2>
W+as se mon in halgum gewreotum & in mynsterlecum +teodscipum
& in ciriclecum wel gel+ared, & weor+dlice 
getyd ge in L+adenisc gereorde ge in Grecisc.
<R 1.254.5>
+ta het se papa +tone mon to him gela+dian, & heht +t+at he
biscophade onfenge & to Breotone ferde.
<R 1.254.6>
+ta ondswarede he him & cw+a+d, +t+at he w+are swa micles
hades unwyr+de; & cw+a+d +t+at he meahte o+derne get+acnan, 
+te biscophada wyr+dra w+are ge on gel+arednesse ge on
his lifes gegearnunge ge on [{gedefre{] eldo.
<R 1.254.9>
T+ahte +ta +tam biscope in +t+am neahnunnmynstre sumne gedefne
munuc, +t+as noma w+as Andreas.
<R 1.254.11>
Ac +da wi+dstod his lichomlic untrymnes, +t+at he biscop beon
ne meahte.
<R 1.254.12>
Eft se papa nedde +tone abbud Adrianus, +t+at he biscophade
onfenge.
<R 1.254.13>
+ta b+ad he hine eldenne & fyrstes, hw+a+der he +after f+ace
meahte o+derne findan, +te mon to biscope hadian meahte.
<R 1.254.15>
W+as in +ta tid sum munuc in Rome, se w+as cu+d [{Adriane{]
+t+am abbude, +t+as noma w+as Theodorus.
<R 1.254.16>
Se w+as acenned in Tarso Cilicio: w+as se mon ge in
weoruldgewreotum, ge in godcundum, ge in Grecisc 
ge in L+aden wel gel+ared; & he gecoren w+as in his +teawum &
arwyr+dre +aldo, +t+at is +t+at he h+afde syx &
syxtig wintra.
<R 1.254.20>
+teosne mon Adrianus se abbud +t+am papan cy+dde, & s+agde
+t+at he to biscope gehalgad beon meahte: & he +t+at ge+tafode.
<R 1.254.22>
Ond hw+a+dre +tis ar+addon betweonum him, +t+at he se abbud
his latteow beon sceolde in Breotone, for+ton 
+te he +ar twiga +ta d+alas Gallia rices fore missenlecum
intingum geferde & gesohte, & for+ton +te him 
se weg +t+as si+df+ates genoh cu+d w+as, & eac swylce +t+at he
w+as in his agnum geferscipe wel gemonnad.
<R 1.254.26>
ond +tonne gen eac +t+atte he scolde his fultemend beon in
godcundre lare, ond +t+at he geornlice bihealdan 
scolde, +t+at he nowiht wi+derweardes +t+are
so+df+astnesse +t+as geleafan Greca +teawe in Ongolcynnes 
cirican inn gel+adde, +te he ofer beon sceolde.
<R 1.254.30>
+ta w+as he +arest to subdiacone gehalgad; & +ta baad feower
mona+d, o+d+d+at him feax geweoxe, +t+at he to preoste 
bescoren beon meahte, for+ton +te he +ar sceare h+afde
eastleoda +teawe Sancte Paule +t+as apostoles.
<R 1.254.33>
+ta w+as he gehalgad 
<P 256>
from Uitalio +t+am papan to biscope ymb
syx hund wintra & eahta & syxtig wintra from 
Drihtnes menniscnesse, +ty seofe+dan d+age & +ty
drihtenlecan (\Kalendarum Aprelium\) .
<R 1.256.3>
& swa +atg+adre mid Adriano +tam abbude in (\Sexta Kalendas
Junias\) w+as to Breotone onsended.
<R 1.256.6>
+ta ferdon heo +atg+adre +arest to Masilia & +tonon +turh
Arela lond, +t+at heo cwomon to Iohanne +t+am +arcebiscope 
+t+are ceastre; & him sealdon Uitalianus gewrit +t+as
papan, +t+at heo mon mid are onfenge.
<R 1.256.9>
& he swa dyde; h+afde heo mid micelre are mid him, o+d+t+at
Ebrinus se ealdormon him spede & leafnesse 
sealde to ferenne, swa hwider swa heo woldon.
<R 1.256.11>
+da ferde Theodorus se biscop to +agelberhte biscope
Parissiorum, bi +t+am we beforan s+agdon; ond from 
him fremsumlice w+as onfongen, & micle tid mid him wel geh+afd
w+as.
<R 1.256.14>
Adrianus ferde +arest to Emme Senonum & +after +tam to
Pharaonem M+alda biscopum, & longe mid him wel geh+afd w+as.
<R 1.256.15>
For+ton hy nedde se towearda winter, +t+at heo stille
wunedon, swa hw+ar swa heo meahten.
<R 1.256.17>
+ta +d+at +ta cu+de +arendwrecan s+agdon Ecgberhte +t+am
cyninge, +t+atte se biscop w+are in Froncna rice, +tone
+te hy Osweo b+adon from +tam Romaniscan biscope, +da sende
he sona Re+dfri+d his gerefan +tider, +t+at he 
scolde hine fetigan & to him gel+adan.
<R 1.256.20>
+ta he +ta +tider cwom, +ta nom he Theodor biscop mid
Ebrinus leafnesse +t+as ealdormonnes, & hine gel+adde 
to +tam porte, +te is nemned Cw+antwic.
<R 1.256.23>
+t+ar hine gestod sumu untrymnis, & he +t+ar f+ac gewunade; &
sona swa he trumian ongon, swa eode he in 
scip & ferde to Breotone.
<R 1.256.25>
Ebrinus se ealdormon genom Adrianum +tone abbud & on f+astene
h+afde, for+ton he resade, +t+at he h+afde 
caseres +arendo sumo to Breotone cyningum wi+d Froncna rice,
+t+as he +da micle gemenne [{h+afde{] .
<R 1.256.28>
Ac +ta he +ta so+dlice onget & onfand, +t+at hit swa ne w+as,
swa he resade, +ta onlesde he hine & let feran 
+after +tam biscope.
<R 1.256.30>
Ond sona +t+as +te he to him cwom, +ta sealde he him Sancte
Petres mynster, +t+ar +t+ara +arcebiscopa liic 
bebyrged seondon, swa swa we +ar beforan s+agdon.
<R 1.256.31>
For+ton se apostolica papa bebead Theodore biscope, +ta he
from him ferde, +t+at he him on his biscopscire 
gerisne stowe foresege & salde, in +t+are he mid his
geferum wunian meahte.
<P 258>
<R 1.258.1>
+ta cwom he Theodor biscop to his cirican in Contwara burg
+ty +afteran geare halgunge +dy syxtan d+age
(\Kalendarum Iuniarum\) .
<R 1.258.2>
& he lifde on biscophade aan & twentig wintra & +treo mona+d &
syx & twentig daga.
[}II.}]
<R 2.258.5>
   Ond he sona +durhferde eall Breotone ealond, swa hwyder ymb
swa Ongol+teode drohtedon & wunedon; & he 
lustlice from eallum onfongen w+as, & his word geornlice
geherdon.
<R 2.258.7>
Ond he rehte endebyrdnesse lifes +ateawde, & rihte Eastran to
weor+dianne l+arde.
<R 2.258.9>
Ond him Adrianus se abbud mid ferde, & to eallum rehte
fultemade.
<R 2.258.10>
W+as he +arest +arcebiscopa, +t+at him eall Ongolcyn hyrnesse
ge+tafode.
<R 2.258.11>
Ond for+don heo begen w+aron ge se biscop ge se abbud, swa swa
we +ar cw+adon, wel gel+ared ge on godcundum 
gewreotum ge in weoruldcundum, ond heo gesomnodon micelne
+treat discipula; & heo betweoh halige 
bec & ciriclicne +teodscipe in metercr+aft & in tungolcr+aft
& in grammaticcr+aft [{tydon{] & l+ardon.
<R 2.258.16>
W+as +t+at sweotol tacn, +t+atte heora discipulas w+aron wel
gel+arde ge in Grecisc gereorde ge in L+adenisc; 
ond him +ta swa cu+de w+aron swa heora agen, +te heo in
fedde w+aron.
<R 2.258.18>
Ne w+aron her +afre, seo+t+dan Ongolcyn Breotone gesohte,
ges+aligran tide ne f+ageran.
<R 2.258.20>
W+aron her stronge cyningas & wel cristne ond eallum
ellreordum cynnum ut in miclum ege; ond ealra willa 
hleonade to geheranne +ta gefean +t+as heofonlecan rices.
<R 2.258.22>
ond swa hwelce men swa swa wilnadon +t+at heo in halgum
leorningum tyde w+aron, heo h+afdon gearwe magistras, 
+ta +de heo l+ardon & tydon.
<R 2.258.24>
Swylce eac sonas to singenne in circan, +da +de o+d+d+at in
Cent anre menn cu+don, of +t+are tide ongunnon 
men leornian +turh ealle cirican Ongolcynnes.
<R 2.258.26>
Ond +arest, buton Iacobe +t+am songere bi +t+am we beforan +ar
s+agdon, w+as songes magister Nor+danhymbra cirican 
+adde haten, +t+as freo noma w+as Steffanus.
<R 2.258.29>
W+as se asponen from Cent from Wilfer+de +t+am arwyr+dan
biscope, se +arest betweoh biscopum, +ta +de of Ongol+teode 
w+aron, regollicne +teaw to lifgenne Ongolcynnes
ciricum [{s+agde{] & l+arde.
<R 2.258.33>
+ta ferde Theodor biscop geond ealle Ongolcynnes m+ag+de, &
<P 260>
biscopas halgode in gelimplecum stowum.
<R 2.260.1>
Ond +ta +ting, +te he unfulfremed gemette, mid heora fultume
he +da rehte & bette.
<R 2.260.3>
Betweoh +ton, +ta he Ceddan biscop mid wordum +treade, +t+at
he rihtlice gehalgad ne w+are, +ta ondsworede
he ea+dmodre stefne: Gif +tu +t+at wast, +t+at ic unrehtlice
biscophade onfeng, ic lustlice from +t+are +tegnunge 
gewite, for+ton ic +ty hade mec seolfne n+afre wyr+dne
demde.
<R 2.260.7>
Ac for intingan hersumnesse ic haten ge+tafode, +t+at ic +tone
had underhnah, +teah +de ic unwyr+de w+are.
<R 2.260.8>
+ta he +da gehyrde +ta ea+dmodnesse his ondsware, cw+a+d he
+t+at he +tone biscophad forl+atan ne scolde.
<R 2.260.10>
Ac he eft his hadunge mid ciriclice rihte gefylde.
In +ta tid Deosdedit se biscop for+dferde; & Contwara burge
biscop soht & sended w+as to hadienne.
<R 2.260.12>
Ond Willfer+d biscop eac swylce of Breotone in Gallia rice to
hadienne sended w+as.
<R 2.260.13>
He +da eac in Cent m+assepreostas & diaconas hadode, o+d+t+at
+te Theodor +arcebiscop to his se+dle cwom.
<R 2.260.15>
Sona +t+as +de he cwom to Hrofesceastre, & for+dferdum
Damiano +tam biscope se biscophad longe blon, +ta
gehadode he sumne mon, se w+as ma in ciriclecum +teodscipum &
in lifes bylwitnesse gel+ared, +ton he from 
w+are in worulde +tingum, +t+as noma w+as Putta.
<R 2.260.19>
W+as he swi+dost in cirican songcr+aft getyd Romanisce +teawe,
+tone he geleornade from Sancte Gregories
discipulum.
[}III.}]
<R 3.260.22>
   In +da tid w+as in Mercna m+ag+de Wulfhere cyning.
+da for+dferdum Gearomonne biscope b+ad he Theodor biscop,
+t+at he him & his leodum biscop funde & sealde, 
+ta ne wolde he him neowne biscop halgian, ac b+ad Osweo
Nor+danhymbra cyning, +t+at he him Ceaddan
gehalgodne biscop sealde, se +da in his mynstre, +t+at is in
L+astinge, in stillnesse liifde.
<R 3.260.27>
+tegnade Wilfer+d biscop +tone biscophad in Eoforwicceastre &
eac swylce in eallum Nor+danhymbrum ge eac 
in Peohtum, swa Osweoes rice w+as +t+as cyninges.
<R 3.260.29>
Ond for+ton +teaw w+as +t+am ilcan arwyr+dan biscope, +t+at he
+t+at weorc +t+as halgan godspelles, ma +turh his 
fota gong gefremede, +tonne on horse ride, heht hine Theodor
biscop ridan, +t+ar him se weg lengra gelumpe.
<R 3.260.33>
& he swi+de wi+d +ton wonn for geornfulnesse & for lufan 
<P 262>
+t+as aarf+astan gewinnes.
<R 3.262.1>
+ta nedde se +arcebiscop hine swi+de, +t+at he ridan scolde,
swa hwyder swa +d+as +tearf w+are, & efne +at nehstan 
mid his seolfes hondum up on hors hof; for+ton he +done
mon micelne & haligne gemette in his lifes geearnungum.
<R 3.262.4>
+da onfeng Ceadda biscopdom Mercna +teode +atg+adre &
Lindesfearena; ond he sona +after bisene haligra f+adra 
in micelre fulfremednesse lifes +tone biscophad heold &
+tegnade.
<R 3.262.7>
Sealde him & geaf Wulfhere se cyning fiftig hida in Lindisse
him mynster on to getimbrenne in +t+are
stowe +te is nemned +at Bearwe.
<R 3.262.9>
In +t+am mynstre nu gen o+d to d+age +ta swe+de awunia+d
regollices lifes, +te he +t+ar gesette.
<R 3.262.11>
H+afde he bisceopse+dl in +t+are stowe, +te geceged is
Liccedfeld, +t+ar he for+dferde & bebyrged is.
<R 3.262.12>
+t+ar gen to d+age se+del is M+arcna m+ag+de +tara
+afterfylgendra biscopa.
<R 3.262.13>
Getimbrede he eac sundorwic noht feor from +t+are cirican, bi
+d+am he deagolice mid feaum bro+drum, +t+at
is seofonum o+d+to eahtum, he gewunade, +t+at he him geb+ad,
& his bec r+adde, swa oft swa he from +t+am gewinne 
+t+are +tegnunge godcundre lare +ametig w+as.
<R 3.262.17>
+ta he +da in +t+are m+ag+de tu ger & +tridda healf +ta
cirican wuldorlice heold & rehte, +da cwom seo tid,
+te uplican dome stihtigende, bi +t+are sprice+d Eclesiastes
seo boc: (\Tempus mittendi lapides et tempus 
colligendi:\) +t+atte tid w+are stanas to sendenne & tid to
somnienne.
<R 3.262.21>
+ta cwom micel w+al & moncwild godcundlice sended, +t+at +turh
lichoman dea+d +ta lifigendan stanas +t+are 
cirican of eor+dlicum se+tlum to +t+am heofonlican timbre
geb+ar.
<R 3.262.24>
Mid +ty +ta monige of +t+are gesomnunge +t+as ilcan arwyr+dan
biscopes of lichoman al+adde w+aron, +ta cwom his 
tid, +t+at he scolde of middangearde to Drihtne feran.
<R 3.262.27>
+ta gelomp sume d+age, +t+at he w+as in +t+am foresprecenan
wicum mid ane bre+der wuniende, +t+as noma w+as Owine.
<R 3.262.28>
His o+dre geferan fore gelimplicum intingum hwurfon to cirican
in +t+at mynster.
<R 3.262.30>
W+as he se ilca Oowine munuc micelre geearnunge mon, & mid
hlutre ingehygde +t+as uplecan edleanes w+as
[{iu{] middangeard forl+atende; & he w+as +turh all meodum &
Gode gecoren; ond him Drihten synderlice his 
deagolnisse onwrah.
<R 3.262.34>
Cwom he mid +a+del+try+te of Eastenglum; ond he w+as hire
+tegna 
<P 264>
& huses & hire geferscipes ofer all aldormon.
<R 3.264.1>
+da Godes geleafa +ta weox & haat w+as, +ta +tohte he +t+at he
sceolde worulde wi+dsacan, & +t+at unaswundenlice swa gedyde.
<R 3.264.3>
& hine middangeardes +tingum to +ton ongyrede & genacodade,
+t+at he eal forlet, +ta +de he h+afde, nemne 
his anfealdne gegyrelan, ond cwom to L+astinga ea to +t+am
mynstre +t+as aarwyr+dan biscopes.
<R 3.264.6>
B+ar him +axe & adosan on honda; tacnode in +ton, +t+at he
nales to idelnesse, swa sume o+dre, ac to gewinne 
in +t+at mynster eode; & +t+at seolfe eac swylce mid
d+adum gecy+dde.
<R 3.264.9>
Ond for+ton +te he lyt genihtsumade in smeaunge & in leornunge
haligra gewreota, he +ty ma mid his hondum 
wonn & worhte +ta +ting, +te nyd+tearfleco w+aron.
<R 3.264.11>
+t+as is to tacne, +t+at he mid +tone biscop in +t+am
foresprecenan wicum for his arwyr+dnesse & for his 
geornfullnesse betweoh +ta bro+dor w+as h+afd.
<R 3.264.13>
+donne heo inne heora leornunge & heora becr+adon beeodon,
+tonne w+as he ute wyrcende, swa hw+at swa
+tearf gesegen w+as.
<R 3.264.16>
+da he +ta sume d+age hw+athwugu swelces ute dyde, & his
geferan to byrig to cirican eodon, swa heo gelomlice 
dydon, ond se biscop ana in +t+are cirican o+d+to in
becr+adinge o+d+do in gebedum geornful w+as, +ta 
geherde he semninga, swa swa he eft +after +ton s+agde, +ta
swetestan stefne & +ta f+agrestan singendra
& blissiendra of heofonum o+d eor+dan astigan.
<R 3.264.21>
+da stefne & +tone song he cw+a+d +t+at he +arest geherde from
eastsu+dd+ale heofones, +t+at is from heanisse 
+t+are winterlecan sunnan upgonge, & +tonon to him
sticcem+alum nealecton, o+d+t+at he bicwom to +teacan +t+are 
cirican, +te se biscop in w+as; & ingongende ealle
gefylde, & in ymbhwyrfte ymbsealde.
<R 3.264.26>
Ond he +ta geornlice his mod a+denede in +ta +ting +de he
gehyrde.
<R 3.264.27>
+ta geherde he eft, swa swa healfre tide f+ace, of hrofe
+t+are ilcan cirican up astigan +tone ilcan blissesong, 
& +ty ylcan wege, +te he +ar cwom, [{upp{] o+d
heofonas mid unasecgendre swetnesse eft hweorfan.
<R 3.264.30>
+da wunade he +d+ar sum f+ac tide wundriende & wafiende, & mid
behygdige mode +tohte & smeade, hw+at +ta +ting beon sceolde.
<R 3.264.32>
+da ontynde se biscop +t+at eagh+tyrel +t+are cirican & mid
his honda slog tacen, swa swa his gewuna w+as, 
gif hwylc mon ute w+are, +t+at he in to him eode.
<P 266>
<R 3.266.1>
+da eode he sona in to him.
Cw+a+d he se biscop him to: Gong hr+a+de to cirican, & hat ure
seofon bro+dor hider to me cuman: & +tu eac swelce mid w+as.
<R 3.266.3>
+ta heo +ta to him cwomon, +ta monade he heo +arest, +t+at heo
betweonan him +t+at m+agen lufan & sibbe & betweohn 
eallum Godes monnum geornlice heolde; ond eac swelce
+ta gesetenesse +t+as regollican +teodscipes, 
+te hy from him geleornodon & on him gesegon, o+d+te in
+tara for+dgeleoredra f+adra d+adum o+d+te godcundum 
gemete, +t+at heo +ta ungewergedre geornfulnisse fylgden
& l+asten.
<R 3.266.9>
+after +ton he under+teodde & him s+agde, +t+at se d+ag
swi+de neah stode his for+dfore, & +tus cw+a+d: Se leofa 
cuma & se lufiendleca, se +de gewunade ure bro+dor neosian,
se cwom swelce to d+age to me & mec of worulde cegde & la+dode.
<R 3.266.13>
For+don ge +tonne nu eft hweorfa+d to cirican & bidda+d ure
bro+dor, +t+at heo mine for+dfore mid heora gebedum 
& benum Drihtne bebeoden, ond swelce eac heora seolfra
for+dfore, +t+are tide is uncu+d, +t+at heo 
gemynen mid w+accenum & gebedum & mid godum forecuman.
<R 3.266.17>
Mid +ty he +da +tas word & +tyses gemetes monig to him
sprecende w+as, & heo onfongenre his bletsunge swi+de 
unrote ut from him eodon, +da hwearf se ana eft in to
him, se +de +tone heofonlican song gehyrde,
& hine ea+dmodlice on eor+dan astreahte fore +tone biscop; &
+tus cw+a+d: Min f+ader, mot ic +te ohtes ahsian.
<R 3.266.22>
Cw+a+d he: Ahsa +t+as +tu wille.
+ta cw+a+d he: Ic +ta la halsie & bidde fore Godes lufan,
+t+at +tu me gesecge hw+at se song w+are blissiendra, 
+te ic gehyrde of heofonum cumendra ofer +tas cirican ond
+after tide eft hweorfendra to heofonum.
<R 3.266.26>
Ondswarede he se biscop: Gif +tu songes stefne gehyrde & +tu
heofonlic weorod ongete ofer us eac cuman, 
ic +de bebeode on Drihtnes noman, +t+at +tu +t+at n+anegum
men cy+de, ne secge +ar minre for+dfore.
<R 3.266.29>
Ic +te so+dlice secgo, +t+atte +t+at w+aron engla gastas +te
+t+ar cwomon, +ta me to +tam heofonlecan medum cegdon 
& la+dodon, +ta ic symle lufade & wilnade.
<R 3.266.31>
Ond +after seofon dagum heo eft hweorfende & cumende me
gehehton; & me +tonne mid him l+adan woldon.
<R 3.266.33>
+t+at w+as swa so+dlice mid d+ad gefylled, swa him to cweden
w+as.
<R 3.266.34>
+ta w+as he sona gehrinen lichomlicre untrymnesse, & seo
d+aghwamlice weox & hefigade; & +ta +dy seofo+tan 
<P 268>
d+age, swa him gehaten w+as, +after +ton +te his for+dfore
getrymede mid onfongennesse +t+as Drihtenlecan 
lichoman & blodes, +t+atte seo halige sawl w+as onlesed from
+t+as lichoman hefignessum, & mid engla latteowdome 
& geferscipe, swa riht is to gelyfanne, +ta ecan
gefean & +ta heofonlecan eadignesse gestah & gesohte.
<R 3.268.6>
Is +t+at hwelc wundor, +teah +de he +tone d+ag his dea+des
o+d+te ma +tone Drihtnes d+ag bli+de gesege, +tone he
symle sorgende bad, o+d +t+at he cwome?
<R 3.268.8>
For+don betweohn monige geearnunge his m+agena in
forh+afednesse & in ea+dmodnesse & in godcundre lare 
& in gebedum & in wilsumlicre +tearfe+dnisse & eac o+derra
m+agena, +t+at he w+as swa swi+de Drihtnes ege 
under+teoded ond swa swi+de his +tara nehstena dogra gemyndig
in eallum his weorcum, +t+atte swa swa me 
sum bro+dor s+agde of +t+am +te me in wreotum cyde & l+arde, &
se w+as in mynstre & in his lareowdome afeded 
& gel+ared; w+as his noma Trumberht; s+agde he gif he +at
leorninga s+ate o+d+de elles hw+at dyde, gif
semninga mare bl+ad windes astah, +t+at he sona inst+ape
Drihtnes mildheortnesse gecegde & +ta miltse b+ad monna cynne.
<R 3.268.18>
Gif +tonne swi+dra wind aras, +tonne tynde he his bec &
for+tleat in his ondwlitan & geornlice in his gebede 
hleo+drade: ond +tonne he gen, gif strengra storm &
genip swi+dor +treade, & legete & +tunorrade 
eor+dan & lyfte br+agden & fyrhten, +tonne eode he to cirican
& bighigdelice in gebedum & on sealmsonge 
f+aste moode awunade, o+d+d+at +t+are lyfte smyltnis eft
hwearf & cwom.
<R 3.268.23>
Mid +ty hine frugnon & ascodon his geferan, for hwon he +tis
dyde, ondswarode he: Ac ge ne leornodon: 
(\Quia intonuit de celo dominus et altissimus dedit uocem
suam: misit sagittas suas et dissipauit 
eos, fulgora multiplicauit et conturbauit eos:\) +d+atte
Drihten hleo+dra+d of heofonum & se hehsta sele+d 
his stefne; he sende+d his str+ale & heo toweorpe+d:
legetas gemonigfealda+d & heo gedrefe+d.
<R 3.268.29>
For+ton Drihten lyfte ontyne+d, windas wece+d, legetas
sceota+d of heofonum & hleo+dra+d, +t+at he eor+dbigengan 
awecce hine to ondr+adanne; +t+at he heora heortan in
gemynd gecege +t+as toweardan domes; +t+at he 
heora oferhygd toweorpe & ge+tyrstignesse drefe, to heora mode
[{gel+addre{] +t+are forhtiendan tide, hwonne 
he, heofonum & eor+dan byrnendum, 
<P 270>
toweard sy in heofones
wolcnum in micelre meahte & +trymme to demanne cwice & deade.
<R 3.270.2>
For+ton us gedafena+d, +t+at we his heofonlicre monunge mid
gedefenlice ege & lufan ondswarige; +t+atte, 
swa he lyft onstyrge ond his hond swa swa us to sleanne
beotiende +ateawe+d, ne hw+a+dre nu gyt sl+a+d, +t+at 
we sona cleopien & bidden his mildheortnesse, &
geondsmeage +da deagolnesse usse heortan & gecl+asnien 
+ta unsyfernesse uncysta, & bihigdelice don, +t+at we
n+afre ne geearnien +t+at we slegene beon scylon.
<R 3.270.8>
Ge+tw+ara+d eac swylce +t+are onwrigenesse & +t+are gesegene
+t+as foresprecenan bro+dor bi for+dfore +tisses biscopes 
& eac +t+at word +t+as arwyr+dan f+ader Ecgberhtes,
bi +t+am we beforan s+agdon.
<R 3.270.11>
Se geo +ar mid +tone ilcan Ceaddan in Hibernia Scotta ealonde,
begen in geogu+de, in munuclife in gebedum 
& in forh+afdnesse & in leornunge haligra gewrita Gode
lifdon.
<R 3.270.14>
Ac he Ceadda eft +after f+ace in his e+del hwyrfde in
Breotone; se Ecgberht +t+ar in el+teodignesse fore 
Godes noman awunode o+d his lifes ende.
<R 3.270.16>
Mid +ty +da [{+after{] longre tiide cwom to him of Breotone
fore neosunge intingan se halgesta wer & se forh+afdesta, 
Hygebald hatte, se w+as abbud in Lindesse, +ta
spr+acon heo be liife haligra f+adra, swa swa 
halige men gedafonode, & +t+at eac onhyrgan wolden.
<R 3.270.20>
Betweoh +ta cwom gemynd +t+as arwyr+dan biscopes Ceaddan.
<R 3.270.21>
+ta cw+a+d he Ecgberht: Ic wat sumne mon in +tissum ealonde nu
gena in lichoman lifigende, mid +ty se wer 
of middangearde leorde, +t+at he geseah Ceaddan sawle his
bro+dor mid engla weorude of heofonum astigan: 
& gefetedon his sawle & mid him genoman & eft hweorfan to
+tam heofonlecan rice.
<R 3.270.26>
Hw+a+der he +t+at bi him seolfum cw+ade +te bi o+drum men
hwelcum, +t+at us is uncu+d.
<R 3.270.27>
Hw+a+dre +ta swa micel wer hit gecw+a+d, [{we{] weotan +t+at
hit so+d w+as.
<R 3.270.28>
+ta for+dferde Ceadda +ty syxtan d+age (\Nonarum Martiarum\) :
& w+as +arest bibyrged bi Sancta Marian cirican.
<R 3.270.29>
Ac +after f+ace, +t+ar getimbrede cirican +t+as eadgan aldores
+tara apostola Sancte Petres, +ta w+aron in 
+ta his ban geseted.
<R 3.270.31>
In +aghw+a+dre +tara stowa gewunia+d to tacnunge his m+agenes
& halignisse gelomlecu wundor h+alo geworden
beon.
<R 3.270.33>
+t+as is to tacne, +t+atte neowan sum gebr+acseoc man, mid +ty
he +turh monige stowe dwoliende orn & ferde, 
+ta bicwom he +tider on +afenne, ne weotendum o+d+do ne
gem+andum 
<P 272>
+t+am heordum +t+are stowe, & +t+ar ealle 
neaht w+as restende: & +ta on morne geh+alde witte aras & ut
eode.
<R 3.272.2>
+ta wundredon ealle [{menn{] & on +t+at gefegon, hwylc wundor
+t+ar h+alo +turh Drihtnes gife +ateawde & geworden w+as.
<R 3.272.4>
Is ofer his byrgenne stowe treowgeweorc on gelicnesse
medmicles huses geworht mid hr+agle gegyrwed.
<R 3.272.6>
+tonne is on +t+am medmicel +tyrel geworht, +turh +t+at
gewunia+d +ta men, +ta +dider for intingan wilsumnisse
cuma+d, heora hond insendan & d+al +t+are moldan +tonon
neoman.
<R 3.272.8>
Mid +ty heo +ta in w+ater senda+d & untrumum monnum & neatum
to byrgenne sella+d, & heo sona from hefignesse 
+t+are untrumnesse generede beo+d, & +t+ar gefean +t+are
willendan gesynta onfo+d.
<R 3.272.12>
In +t+as biscopes stowe gehalgode Theodor biscop Wynnfer+d
godne wer & gemetf+astne, se fore w+as in +tegnunge 
biscophades, swa swa his foregengan, Mercna m+ag+de &
Middelengla & Lindesfarona; in eallum +t+am
Wulfhere, se +da gena lifiende w+as, riices onweald h+afde.
<R 3.272.16>
W+as se Wynnfer+d of +t+as biscopes geferscipe, +t+am he eft
+afterfylgde, ond under him diacon+degnunge micelre 
tide brucende w+as.

<S SAMPLE 3>
[^B9.6.7^]
<P 418>
[}XII.}]
<R 12.418.22>
   Sona +t+am erestan tidum, +tes +da lareowas cuomon in 
Fresena lond, & Willbrod from +dem cyninge lefnesse 
onfeng +t+at he +d+ar l+aran moste, +ta wolde he hredlice
to Rome cuman, +ta wes bisscop +d+as apostolican 
se+dles Sergius papa, +t+at he wolde mid his l+afnesse &
mid his bl+atsunge +t+at willsume weorc onginnan 
& gefyllan +tem +diodum godspel to l+aranne.
<R 12.418.27>
Ond somod he willnade from him onfon +tera eadigra apastola
reliquias & Cristes martira, +t+at mid +ty 
he diofolgeld towurpe & cirican timbrede & r+arde in 
<P 420>
+t+are +diode +te he l+arde, +d+at he +der gearwe hefde
haligra [{reliquias{] in to settenne, & he gerisenlice
meahte in +dara haligra aare syndrige stowe gehwylce 
haligra halgian, +te hiora reliquias +t+ar in weran.
<R 12.420.4>
Swylce ec monige o+dre intingan he sohte & willnade o+d+de
+ter leornian o+d+de +tanon onfon.
<R 12.420.5>
In +dem eallum mid +dy he willfegen wes gefremed, he eft
hwearf to codcundre laare.
<R 12.420.7>
+t+are tiide +ta bro+dor, +da +de in Fresum weran mid hine in
+dere +tegnunge +des Godes wordes, gecuron hio 
of hiora riime gemetf+astne monn in his +teaum & mon+tuerne
heortan Swi+dberht, +t+at se him gehalgad were to bisscope.
<R 12.420.10>
Sendon hine +ta to Breotene & for hiora bene se aarwyr+da
bisscop Willfer+d hine gehalgade, se wes in 
+ta tiid of his +a+dele adrifen & in Mercna lande folgade,
ond for+don +te in +da tiid Contweara nefdan
bisscop.
<R 12.420.13>
Wes Theodor bisscop for+dfered, & Berhwald his efterfylgend
+ta get ne cuom to his bisscopse+dle, for+don 
he wes ofer s+a sended to hadienne.
<R 12.420.15>
+da Swi+dberht hefde bisscophade onfongen, +ta ferde he eft of
Breotene & efter medmicelum fece he gewat 
to +dere +teode Boruchtuarorum, & monige hiora +turh his
lare to so+dfestnesse wege gecerde.
<R 12.420.18>
Ah +da aefter noht longre tiide sio ilce +tiod wes oferwunnen
from Ealdseaxum; & +da geleafsuman menn,
+ta +de Godes worde onfengon, weran wide todrifene.
<R 12.420.21>
Ond se bisscop mid his geferum sumum sohte Pipiin Froncna
cyning; & him +da geerendade Bli+dry+d his 
cuen, +tet he him wunesse stowe gesealde in sumum ealonde bi
Riine, +tet is on hiora gereorde geceged
& nemned In Litore, in +dem he mynster getimbrede, +tet nu
gen o+d+d +tis agon his erfeweardas.
<R 12.420.25>
& he +ter sum fec in forhebbendum liife lifde & +der his
deagas geendade.
<R 12.420.28>
Efter +don +te hie +ta sum gear codcunde lare l+ardon in
Fresena riice, +ta +de mid hine cuomon, +ta sende
Pipin mid ealra hiora ge+tafunge +tone arwyr+dan wer
Willbrord to Roome to Sergie +tem papan, ond b+ad 
+t+at he hine Fresna +deode to ercebiscope gehalgade.
<P 422>
<R 12.422.1>
& he swa dyde swa he b+ad.
W+as he gehadod in circan +t+are halgan f+amnan & martires
Sancte Cecilian +ty d+age, +de hire gemyndd+ag wes; 
& se papa hine nemde freonaman Clemens.
<R 12.422.3>
& sona +t+as +te he gehaadad w+as, +tet is +after feowertene
dagum, +tes +de he in Romeburh cuom, +tet he hine 
eft sende to his bisscopse+dle.
<R 12.422.5>
Salde him & forgeaf Piipin bisscopse+dl in his +tere meran
byrig, sio alde worde +tere +tiode [{is{] nemned 
Wiltaburg; Galleas nemna+d Traiectum; we cue+da+d
+attreocum.
<R 12.422.8>
Bi +d+are se arwyr+da bisscop ciirican getimbrede & feorr &
wide Godes word ymbe Cristes geleafan bodade 
& l+arde; & monige wes cegende from h+a+dnesse gedwolan
hiora liifes.
<R 12.422.11>
& he monig mynster & cirican in +d+am londe getimbrede; ond
+after f+ace monige o+dre bisscopas +ter gesette 
& gehalgade of +tara bro+dra riime, +ta +de mid hine
o+d+de a+after him cuomon codcunde lare to bodienne; 
+tara monige for+dgeleordon in Drihten.
<R 12.422.15>
Ah he Willbrord, +te se papa Clemens nemde, longe aeldo &
arwyr+de he hefde; six & +dritig wintra in 
bisscophade liifde, ond efter monigfealdum gewinnum
heofonlices comphades to meordum +tes uplican edleanes 
becuom to aare.
[}XIII.}]
<R 13.422.19>
   +dassum tidum gemyndelic wundar & ealdum wundrum geliic in
Breotene w+as geworden.
<R 13.422.20>
For+don +de to awehtnesse lifgendra monna of saule dea+de sum
mon wes sum faec dead & eft to life [{lichoman{] 
aras & monig +ding gemyndewyr+de segde, +ta he
geseah, +tara sume we her hredlice areccan & aasecgan 
& aawritan willa+d.
<R 13.422.24>
Uues sum hioscipes f+ader & higina aldor in +deodlonde
Nor+danhymbra, +det is geceged In Cununingum; liifde 
he aefestlice his liif mid his heorde.
<R 13.422.26>
+da wear+d he licumlicre untrumnesse gehrinen & gestonden; &
seo deghwemlice weox, o+d+det he to +dem ytemestan 
dege gel+aded wes, & in forewearde neaht for+dferde.
<R 13.422.28>
Ah in dagunge he eft acuicode & semninga up heh as+at; ond
ealle +ta +de +at his lichoman woepende s+aton 
mid unm+ate [{ege{] gesl+agene weron & utflugon butan his
wiif an, +de hine swi+dust lufade, sio an hinne 
<P 424>
aawunade, +teh +de hio swi+de forht were & beofiende.
<R 13.424.1>
+da frefrede he hio & cue+d: Ne welle +tu +de ondredan,
for+don +te ic so+dlice from dea+de aaras & eam eft 
[{forl+aten{] mid monnum liifgan, nales hwe+dre +ty liife
+te ic +ar liifde, ah swi+de ungelice of +disse tiide 
me is to lifigenne.
<R 13.424.5>
Ond +da sona aaras & eode to +d+are cirican +tes tunes & o+d
lutterne d+ag in gebede stod.
<R 13.424.6>
Ond sona +after +ton ealle his +aahte in +treo tod+alde; enne
d+al he his wiife sealde, o+derne his bearnum, 
+tone +triddan, +te him gelomp, he instepe +tearrfum
gedelde: & +after medmiclum f+ace all weoruld+ting 
forleorte & to Mailros +dem mynstre cuoom, +tet is of +dem
mestan d+ale mid ymbebegnesse Tuede streames betyned.
<R 13.424.11>
& he +ter Godes +tiohade & scare onfeng, & in dygle
aancorstowe +eode, +te se abbud him foreseah; & +ter 
o+d +done d+ag his dea+des in swa micelum gedrehtnessum &
forhefdnessum modes & lichoman aheardade & 
awunade, +tette menn mehtan ongeotan, +t+at he monig +ding ge
egslice ge willsumlice geseh, +te o+dre meo+don, 
+teh +de sio tunge swigade, +tet his liif wes
[{sprecende{] .
<R 13.424.18>
S+agde he +tys gemete +d+atte he geseah, & cue+d: Leohte
gesih+de & onsione & berhte gegerelan wes, se +de
me l+adde.
<R 13.424.19>
Eodon wiit suigiende, +tes +de me +duhte & gesegn wes, ongen
nor+deast rodor, swa sunnan upgong bi+d +at middum sumere.
<R 13.424.21>
[{Mid{] +dy wit +da hwiile eodan, bicuomon wit to sumere
dene, sio w+as micelre br+ado & deopnese & ungeaendadre 
l+ange; wes unc on +da wynstran healfe geseted.
<R 13.424.24>
O+der d+al w+as wallendum l+agum full sui+de [{egesfullice{] ,
o+der wes nohte +ton l+as unaarefndlice cele h+agles & snawes.
<R 13.424.26>
Wes gehwe+der manna saula full, +ta wrixendlice on tua healfe
gesegene weeran, swa swa mid [{unm+atnesse{] 
miceles stormes, worpene beon.
<R 13.424.28>
+tonne hio +t+at m+agn +tere unmetan h+atton aarefnan ne
mehtan, +tonne st+aldan heo eft earmlice in middel
+t+as unm+atan ciles.
<R 13.424.30>
& mid +ty heo +d+ar n+anige reste gemetan mihtan, +tonne
st+aldon heo eft in middan +t+as byrnendan fyres 
& +d+as unadw+ascedan leges.
<R 13.424.32>
Mid +ty heo +da +t+as unges+algan wrixles feor & wide, swa
geseon meahton, butan fyrstmearce +anigre 
<P 426>
r+aste 
mid +ta [{unriman{] m+ango sweartra gasta +treste w+aron,
+ta ongan ic +tencan, & wende +t+at hit hel w+are, 
be +dam tintregum unar+afnendlicum ic oft s+acgan herde.
<R 13.426.3>
+ta ondswarede he minum ge+dohte se min latteow, se +de me
foreeode, & +tus cw+a+d: Nis +dis seo hel, swa
+du talest & wenest.
<R 13.426.6>
Mid +ty ic +da w+as mid +tisse ongryslican w+aferseone swi+de
gefyrhted & gebreged, +ta l+adde he me styccem+alum 
for+d on fyran lond.
<R 13.426.8>
+ta geseah ic s+amninga beforan unc onginnan +deostrian +da
stowe & miclum +teostrum all gefylled.
<R 13.426.9>
Mid +dy wit +da in +da +teostro ineodon, & heo styccem+alum
swa micel & swa +dicco w+aron, +t+at ic noht geseon 
meahte, nemne +t+at seo ansien scan & +ta hr+agl leoht
w+aron, se +de m+ac l+adde.
<R 13.426.12>
& mid +dy wit +da for+dgongende w+aron under +d+am scuan
+t+are +deostran nihte, +da +ateowdan s+amninga beforan 
unc monige heapas sweartra lega, +da w+aron up astigende
swa swa of miclum sea+de, & eft w+aron fallende 
& gewitende in +done ilcan sea+d.
<R 13.426.16>
Mid +dy ic +da +dyder gel+aded w+as, +da ne wiste ic s+amninga
hw+ar min latteow becom; & he mec forlet in 
middum +t+am +teostrum ond +d+are ongrislican gesih+de.
<R 13.426.18>
& mid +dy +ta ilcan heapas +tara fyra butan blinne hwilum upp
astigon in heanesse, hwilum ni+der gewiton 
in +da niolnesse +d+as sea+des, geseah ic & sceawade.
<R 13.426.21>
ealle +da heanesse +tara upastigendra lega fulle w+aron monna
gasta, +ta on onlicnesse upastigendra yselena 
mid rece, hwilum in heanesse beo+d up worpene, hwilum
eft [{togenum{] +dara fyra +dearsmum w+aron eft 
aslidene in neolnesse & in grund.
<R 13.426.25>
Swelce eac unar+afnedlic fullness w+as mid +t+as fyres +trosme
uppawallende, & ealle +da stowe +dara +tiostra gefylde.
<R 13.426.26>
Mid +dy ic +da longe +t+ar forht stod, & me w+as uncu+d, hw+at
ic dyde o+d+te hwider ic eode o+d+te hwelc ende
me come, +da geherde ic s+amninga micelne sw+ag me on
b+acling unm+ates wopes & earmlices, swelce eac 
micel gehled & ceahetunge swa swa ungel+aredes folces &
biosmriendes geh+aftum heora feondum.
<R 13.426.31>
+ta he +da se sweg me near w+as & to me becom, +ta geseah ic
m+anigo +tara [{wergra{] gasta v manna saula grornende 
& heofende teon & l+adan on midde +ta +teostra, & heo on 
<P 428>
+don swi+de blissedon & ceahheton.
<R 13.428.1>
+tara manna sum w+as, +t+as +de ic gewiton meahte, bescoren
preost, sum wes l+awde, sum w+as wifmon.
<R 13.428.3>
Tugon heo +da wergan gastas & ni+der mid geweotan in midde +da
niolnesse +d+as byrnendan leges.
<R 13.428.4>
Mid +dy heo +da fir gewiten w+aron, & ic +done wop +tara manna
& +tone hleahtor +tara diofla sweotolice geheran 
ne meahte, hw+a+dre ic +done sweg +da gena gemengedne
in earum h+afde.
<R 13.428.7>
Betwioh +das +ting +da upp comon sume +dara +tiostra gasta of
+dere niolnesse, & of +d+are witestowe, & mec
utan ymbsaldon.
<R 13.428.9>
H+afdon heo fyrene eagan & full fyr of heora mu+de & of heora
nasum w+aron ut blawende; ond fyrene tangan 
him on handa h+afdon, & m+ac nerwdon, & me tobeotedon,
+t+at heo mid +tam gegripan woldon, & in +da forwyrd sendan.
<R 13.428.12>
Ond +teah +de heo mec swa bregdan & fyrhton, ne dorston heo
mec hw+a+dre ongehrinan.
<R 13.428.15>
Mid +dy ic +da w+as +aghwonan mid +dam feondum ymbsald & mid
+da [{blindnesse{] +tara +deostra utan betyned, 
+da ahof ic mine eagan upp & locade hider & geond, hw+a+der me
+anig fultum toweard w+are, +d+at ic geh+aled beon meahte.
<R 13.428.18>
+ta +ateowde me +after +t+am wege, +te ic +ar com on, betwioh
+da +teostra swa beorht scinende steorra.
<R 13.428.19>
& +d+at leoht w+as weaxende mare & mare, & hra+de to me w+as
efstende; & sona +d+as +de hit me nealehte, 
+da w+aron tostencte & onw+ag flugon ealle +da awergdan
gastas, +da +de me +ar mid heora tangan tobeotodan.
<R 13.428.23>
W+as +d+at se min latteow, se +de mec l+adde.
+ta cerde he +da sona on +da swi+dran hond, & mec ongon l+adan
su+deast on +don ro+dor, swa swa on wintre sunne upp gonge+d.
<R 13.428.25>
+ta w+are wit sona of +dam +teostrum abrogdene, & he mec
l+adde in f+agernesse smoltes leohtes.
<R 13.428.27>
Mid +dy he mec +da in openum leohte l+adde, +ta geseah ic
beforan unc +tone m+astan weall, +t+as l+ango on twa
healfe ne his heanesse +anig ende gesen w+as.
<R 13.428.29>
+ta ongan ic wundrian, for hwon wit to +tam walle eodan, mid
+dy ic on him n+anige duru ne eah+tyrl ne 
uppastignesse onhwonan on +ange halfe geseon meahte.
<R 13.428.32>
Mid +dy wit +da becoman to +dam walle, +ta sona inst+ape, ne
wat ic 
<P 430>
hwelcre endebyrdnesse, w+aron wit on 
his heanesse on +dam walle ufonweardum.
<R 13.430.2>
& +ta geseah ic +d+ar +tone rumestan feld & +tone f+agerestan,
& se w+as eall swetnesse anre full [{growendra{] blostmena.
<R 13.430.4>
Ond seo wundrigende swetnesse +t+as miclan swicces sona ealle
+da fullnessa +t+as fullan ofnes & +t+as +teostran, 
+te mec +ar [{+durhseah{] , onw+ag aflemde.
<R 13.430.6>
Ond swa micel leoht & beorhtnes ealle +ta stowe geondscan,
+t+at he ealles d+ages beorhtnisse o+d+te +d+are
midd+aglican sunnan sciman w+as beorhtre gesewen.
<R 13.430.8>
W+aron on +dissum felda unrime gesomnunge hwitra manna &
f+agra & monig se+del gefeondra w+aroda & [{blissigendra{] .
<R 13.430.10>
Mid +dy he mec +da l+adde betwih midde +da +treatas +tara
ges+aligra woruda, +ta ongan ic +tencan & me huru 
+tuhte, +t+at +t+ar w+are heofona rice, be +dam ic oft s+acgan
herde.
<R 13.430.13>
+ta ondswarode he minum ge+dohte & cw+a+d: Nis +dis, cw+a+d
he, heofona rice, swa swa +du talest & wenest.
<R 13.430.15>
Mid +dy wit +da w+aron for+dgongende & oferferdon +tas
wunenesse +tara eadigra gasta, +ta geseah ic beforan 
unc micle maran gefe leohtes & beorhtnesse +tonne ic +ar
geseah, in +d+are ic eac swylce +ta swetestan
st+afne geherde Godes lof singendra.
<R 13.430.18>
Swylce eac of +d+are stowe swa micel swetnes wundorlices
st+ances w+as onsended, +t+at sio sw+atnis, +te ic 
+ar bregde & me micel +tuhte, in +da witgemetnisse +t+as
+afteran leohtes & beorhtnesse w+as lytel & medmicel ges+awen.
<R 13.430.22>
Swylce eac swelce +t+at leoht & seo biorhtnes +t+as
blostmiendan feldes w+as medmicel gesewen in +d+are stowe 
wynsumnesse.
<R 13.430.24>
Mid +dy ic unc wende inngongende bion, +ta somninga se min
latteow gestod & butan eldenne w+as eft his 
gong cerrende: & mec eft l+adde +dy selfan w+age, +de wit
+ar coman.
<R 13.430.27>
Mid +dy wit +da eft hwerfende becoman to +dan bli+dan
wunenessum +dara hwittra gasta & f+agra, cw+a+d he to 
me: Wast +du hw+at +das +ting ealle seon, +de +tu
sceawadest & gesawa?
<R 13.430.29>
Andswarode ic him: Nese, cw+a+d ic, ne wat ic heo.
<R 13.430.30>
Cw+a+d he: Seo stow +t+ar seo denu w+as +de +tu gesawe
wallende lege & strongum celum egeslice beon, +t+at is 
seo stow, in +d+are siondon to ademanne & to cl+ansienne
+t+ara manna saula, +ta +de eldende w+aran to andettenne 
& to betenne 
<P 432>
heora synna & mand+ada, +ta hio
gefremedan: & hw+a+dre +at nehstan in +da seolfan 
tid heora dea+des to reowe geflugon, & swa of lichoman eodon.
<R 13.432.3>
+ta hw+a+dre, for+don +te heo andetnesse & hreowe in +tam
seolfan dea+de h+afdon, ealle in domes d+age to heofona 
rice becuma+d; & monige eac swylce lifigendra manna bene
& gebeda & +almesse & f+asten & ealra 
swi+dust m+assesong gefultume+d, +t+at heo +ar domes d+age
generede beo+d.
<R 13.432.7>
& wite +du +t+at se legfamblawenda sea+d & se fula, +tone +du
gesawe, +t+at w+as helle tintreges mu+d, in +done 
swa hwelc mon swa +anige si+de in befalle+d, n+afre he
+tonan in ecnisse genered bi+d.
<R 13.432.10>
Sio blostmberende stow +tonne, in +d+are +tu +d+at f+agreste
weorud in giogo+dhadnesse gesawe scinan & wynsumian, 
+t+at is seo stow, in +d+are beo+d onfangne
so+df+astra saula, +da +te on godum wiorcum of lichoman
gonga+d, & hw+a+dre ne beo+d swa micelre fullfremednesse,
+t+at hio sona sion to heofona rice gel+adde.
<R 13.432.14>
Ealle +da hw+a+dre in domes d+age to Cristes gesih+de & to
gefean +t+as heofonlican rices ingonga+d.
<R 13.432.16>
For+don swa hwelc swa in eallum worde & wiorce & in ge+dohte
fullfremede beo+d, sona +d+as +de of lichoman 
gonga+d, becuma+d to +dam heofonlican rice.
<R 13.432.18>
To +d+as rices nioweste belimpe+d sio stow, +t+ar +du +tone
sweg +d+as we+dan songes mid +dy swicce +t+are swetnisse 
geherdest, & +ta beorhtnesse +t+as miclan leohtes
gesawa.
<R 13.432.21>
Ac +du +tonne, for+don +tu nu scealt eft to lichoman hweorfan
& eft betwih mannum lifgan, gif +du +dine d+ade 
& +teawas & +tin word in rihtnesse & in bilewitnisse
geornlice haldan wilt, +tonne onfehstu +after 
dea+de +ta wunenesse stowe betwih +da blissiendan weorud +tara
eadigra gasta, +de +du nu nehst gesawe & sceawadest.
<R 13.432.26>
Ond eac wite +du, +ta ic sume tid fram +de gewat, to +don ic
+d+at dyde, +t+at ic wolde geahsian & gewitan 
hw+at be +de beon scolde.
<R 13.432.28>
Mid +dy he +da to me cw+a+d, +t+at ic eft to lichoman hweorfan
scolde, +ta w+as ic +d+as swi+de wundrigende & 
onscuniende & me la+d w+as.
<R 13.432.30>
For+don +te ic lustfullede +t+are stowe swetnesse & wlite,
+de ic +d+ar geseah, & eac somod +tara gem+anan 
& eadignesse brucan, +de ic on +d+are stowe sceawade.
<R 13.432.32>
& ic hw+a+dre minne lateow 
<P 434>
ne dorste owiht biddan.
<R 13.434.1>
Ah nu betwihn +das +ding, ne wat ic hwelcre +andebyrdnisse, ic
mec nu geseo betwih monnum lifigan.
<R 13.434.4>
+da +ding & eac o+dero, +de se Dryhtnes wer geseah, nales
eallum monnum +ahwer suongrum & heora liifes 
ungemendum s+acgan wolde; ah +d+am anum, +da +de o+d+te for
ege tinterigo afyrhte w+aron, o+d+te mid hyhte +tara 
ecra gefeana & eadignesse lustfulledon, +t+am he wolde mid
arf+astnesse lufan +da +ting cy+dan & s+acgan.
<R 13.434.8>
W+as sum munuc & m+assepreost in [{nehnesse{] his cetan
eardigende, +t+as noma w+as Hamgels, & +tone h+ad mid 
godum d+adum efenlice heold; se eft in Ibernia +t+am ealonde
+t+are ytmestan eldo his lifes in ancorsetle 
mid medmicle hlafe & cealdan w+atre awre+dede.
<R 13.434.12>
+ta gelomlice w+as inngongende to +dam ilcan were & +turh his
geornfulle frygenisse fram him geherde hwilice 
+ding +de he geseah +da he w+as lichoman ongerwed.
<R 13.434.15>
+turh +t+as onwriginesse & gesegene eac swylce +da feoo +de we
her writon to usse cy+d+te becuoman.
<R 13.434.16>
S+agde he eac swylce his gesih+de Aldfri+de +d+am cyninge, se
w+as in halgum gebedum se gel+aredesta; & he
swa lustlice & swa geornfullice w+as fram him gehered, +t+at
he in +d+at gemyndgade mynster mid his bene 
inngedon w+as & inn munuchade bescoren.
<R 13.434.20>
Ond +tonne he se cynng in +da d+alas +d+as londes becom, +t+at
he gelomlice w+as to him gongende +t+at he wolde 
his word & his s+agene geheran.
<R 13.434.22>
In +d+am mynstre w+as in +da tid +afestes lifes & gemetf+astes
liifes abbud & m+assepreost +a+delwald haten, 
se efter +don eft +d+at biscopsetl efenwyr+dum d+adum his
hades +d+are cirican +at Lindesfearona ea s+at & heold.
<R 13.434.27>
Onf+ang he se Godes mon in +d+am ilcan mynstre dehle stowe
wunenesse, +t+at he +d+ar meahte freolslice in 
singalum gebedum his sceppende heran & +deowigan.
<R 13.434.29>
Ond for+don seo seolfe stow on ofer +d+as streames w+as
geseted, w+as his gewuna for +d+are miclan lufan his 
lichoman cl+ansunge, +t+at he gelomlice inn +done stream
eode & +d+ar in sealmsonge & in gebedum stod 
& f+aste awunode hwilum o+d 
<P 436>
midden sidan, hwilum o+d +done
sweoran; & hiene in +d+am streame s+ancte & defde, 
swa longe sw+a he gesegen w+as +t+at he ar+afnan meahte.
<R 13.436.3>
& +tonne he +donan gongende w+as to londe, n+afre he +da his
w+atan hr+al & +ta cealdan forl+atan wolde, o+d+t+at 
hio eft of his seolfes lichoman gewermedon & adrugedon.
<R 13.436.5>
Mid +dy [{+te{] in midwintres tide, ymb hiene flowendum +t+am
sticcum halfbrocenra iisa, +da he seolfa oft
gebr+ac & gescende, +t+at he stowe h+afde in +d+am streame to
standenne o+d+te hiene to bis+ancenne, cw+adon
him men to, +ta +d+at gesawon: Hw+at +t+at is wundor, bro+dor
Dryhthelm w+as +d+at +t+as weres nama +t+at +du swa
[{micle{] re+dnesse celes +ange rehte ar+afnan meaht:
ondswarode he bilwitlice, for+don +te he w+as bilwitre 
gleawnisse & gemetf+astre gecynde mon, & cw+a+d: Caldran ic
geseah.
<R 13.436.12>
Ond mid +dy heo cw+adon: +t+at is wundor, +t+at +du swa r+a+de
forh+afdnisse & swa hearde habban wilt: ondswarode 
he him: Heardran & hr+a+d+tran ic geseah.
<R 13.436.15>
& he swa o+d +tone d+ag his gec+anenisse of middangearde mid
ungeswencedlice luste heofonlicra goda +tone 
ealdan lichoman his betwihn d+aghw+amlice f+asteno sw+ancte
& temede; & he monegum mannum ge in wordum 
ge on his lifes bisene on h+alo w+as.



